Tin Tức Văn Nghệ Thời Sự Hải Ngoại

[music123]

Tổng thống Mỹ Trump tuyên bố không cần sự hỗ trợ từ các nước NATO

Quỳnh Như
17/03/2026

Tổng thống Donald Trump ngày 17/3 cho biết các đồng minh thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ không tham gia vào chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran, bất chấp việc trước đó ông từng kêu gọi một số quốc gia hỗ trợ bảo vệ Eo biển Hormuz.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social hôm 17/3, Tổng thống Donald Trump viết: "Hầu hết các đồng minh NATO của Mỹ thông báo không muốn can dự vào chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, bất chấp việc hầu hết các quốc gia đều nhất trí mạnh mẽ với những gì chúng tôi đang làm, và tin rằng Iran không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân dưới bất kỳ hình thức nào".

Nhà lãnh đạo Mỹ nói ông không bất ngờ trước phản ứng này, đồng thời chỉ trích NATO là mối quan hệ "một chiều", khi Mỹ chi hàng trăm tỷ USD mỗi năm để bảo vệ các nước thành viên, nhưng "đổi lại họ không làm gì cho chúng tôi, đặc biệt là trong lúc cần thiết".



Tổng thống Mỹ Donald Trump.


Ông Trump cũng tuyên bố Mỹ đã giáng đòn mạnh mẽ vào năng lực quân sự của Iran, khẳng định hải quân, không quân, hệ thống phòng không và radar của nước này "đã bị vô hiệu hóa", đồng thời cho rằng nhiều lãnh đạo Iran "ở hầu hết các cấp" không còn khả năng đe dọa Mỹ, các đồng minh Trung Đông và thế giới.


Sau khi nhiều lần chỉ trích các quốc gia không hỗ trợ kịp thời, ông Trump khẳng định Washington không thấy cần thiết, thậm chí không mong muốn sự trợ giúp từ NATO.

"Với những thành công quân sự đạt được, chúng tôi không còn mong muốn sự hỗ trợ từ các nước NATO - thực tế là chưa bao giờ cần. Tương tự với Nhật Bản, Australia hay Hàn Quốc. Với tư cách quốc gia hùng mạnh nhất thế giới, chúng tôi không cần sự giúp đỡ của bất kỳ ai", Tổng thống Trump nhấn mạnh.

Trước đó, lãnh đạo Nhà Trắng cho rằng những quốc gia hưởng lợi từ tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz nên tham gia hỗ trợ Mỹ trong cuộc xung đột với Iran, đồng thời nói sẽ "sớm" công bố một vài nước đã đề nghị giúp đỡ, song không nêu cụ thể.

"Những quốc gia được hưởng lợi từ eo biển Hormuz thì việc họ giúp bảo đảm không có điều gì xấu xảy ra ở đó là hoàn toàn hợp lý. Nếu không có phản hồi hoặc nếu đó là phản hồi tiêu cực, tôi nghĩ điều đó sẽ rất tồi tệ cho tương lai của NATO", ông Trump đưa ra cảnh báo hôm 15/3.

[music123]

'Tấm vé thông hành' bí mật giữa eo biển Hormuz

Lê Huyên Thứ tư, 18/3/2026

Thay vì phong tỏa hoàn toàn, Iran biến eo biển Hormuz thành quân bài ngoại giao khi cấp phép qua lại có chọn lọc, đẩy phương Tây vào thế chia rẽ và làm chao đảo thị trường dầu mỏ.


Xung đột Mỹ-Israel và Iran biến Eo biển Hormuz thành chiến trường. Với 20% sản lượng dầu mỏ toàn cầu, đây không chỉ là điểm nghẽn hàng hải mà còn là mặt trận đối đầu phức tạp về quân sự, kinh tế và ngoại giao.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) từng đe dọa sẽ biến các tàu đi qua eo biển Hormuz thành "ngọn đuốc". Tuy nhiên, thực tế cho thấy Tehran không áp dụng biện pháp phong tỏa tuyệt đối mà kiểm soát tuyến hàng hải này theo hướng chọn lọc, cho phép một số tàu thuyền được lưu thông.

Việc duy trì một "khe cửa hẹp" cho các đối tác nhất định giúp Iran vừa tác động trực tiếp đến dòng chảy năng lượng toàn cầu, vừa phơi bày những rạn nứt sâu sắc trong khối liên minh phương Tây.

Những “ngoại lệ” được cấp phép

Chỉ ít ngày sau khi xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra, tuyên bố cứng rắn từ phía Iran về việc “đóng cửa” eo biển Hormuz đã khiến thị trường năng lượng toàn cầu chao đảo.

Hormuz, nằm giữa vịnh Ba Tư và vịnh Oman, từ lâu được coi là “yết hầu” của thương mại dầu mỏ thế giới. Khi tuyến đường này bị gián đoạn, nỗi lo đứt gãy nguồn cung lập tức đẩy giá dầu tăng vọt.

Trong chưa đầy một tháng kể từ khi chiến sự nổ ra, giá dầu Brent đã leo lên hơn 105 USD/thùng, tăng hơn 40% so với mức trước xung đột. Diễn biến này làm dấy lên lo ngại về làn sóng lạm phát mới trên quy mô toàn cầu, đặc biệt tại các nền kinh tế phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu.



Giá dầu tăng vọt kéo giá xăng cũng tăng theo. Ảnh: Reuters.


Tuy nhiên, cục diện tại "chảo lửa" Trung Đông không hoàn toàn bế tắc. Việc Tehran xác nhận đang xem xét đề nghị mở "hành lang an toàn" từ một số nước cho thấy toan tính tinh vi của quốc gia này. Thay vì giăng lưới phong tỏa tuyệt đối, Iran đang biến eo biển Hormuz thành một trạm kiểm soát gắt gao, chỉ nhượng bộ và cấp phép lưu thông cho những đối tác nhất định.

Các thông tin từ giới chức và nguồn tin quốc tế cho thấy một số quốc gia đã được Iran "bật đèn xanh" cho tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.

Pakistan là một trong những trường hợp đầu tiên. Một tàu chở dầu mang cờ nước này đã rời vịnh Ba Tư an toàn, trở thành chuyến hàng hiếm hoi không thuộc sở hữu Iran vẫn có thể vượt qua khu vực trong thời điểm nhạy cảm. Diễn biến này cho thấy Tehran đang áp dụng cơ chế cấp phép riêng đối với từng đối tác.



Tàu chở dầu mang cờ Pakistan là một trong số ít trường hợp được phép rời vịnh Ba Tư an toàn, cho thấy Iran đang linh hoạt cấp quyền lưu thông theo từng đối tác. Ảnh: Reuters.


Ấn Độ cũng nằm trong nhóm được ưu tiên. Giới chức nước này xác nhận một số tàu chở khí hóa lỏng đã đi qua eo biển suôn sẻ sau khi nhận được sự chấp thuận từ phía Iran. Với vai trò là đối tác thương mại quan trọng, New Delhi dường như đã tận dụng được kênh ngoại giao để đảm bảo an ninh năng lượng.

Tại khu vực Á - Âu, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đạt được thỏa thuận tương tự, dù quá trình đàm phán không hề dễ dàng. Sau khi nhiều tàu bị mắc kẹt, Ankara đã thành công trong việc thuyết phục Tehran cho phép ít nhất một tàu tiếp tục hành trình, dựa trên các yếu tố liên quan đến hoạt động trước đó của con tàu tại cảng Iran.

Trong khi một số quốc gia đã có kết quả cụ thể, nhiều nền kinh tế lớn khác vẫn đang tích cực vận động để giành quyền tiếp cận tuyến hàng hải quan trọng này.

Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, đặc biệt chịu áp lực khi khoảng 45% lượng dầu của nước này đi qua eo biển Hormuz. Bắc Kinh được cho là đang đàm phán với Tehran nhằm đảm bảo các tàu chở dầu và khí tự nhiên hóa lỏng có thể lưu thông an toàn. Động thái này phản ánh mức độ phụ thuộc sâu sắc của Trung Quốc vào tuyến đường này, cũng như quyết tâm tránh kịch bản gián đoạn kéo dài.

Ở châu Âu, một hướng tiếp cận khác đang dần hình thành. Thay vì tham gia các sáng kiến quân sự, một số quốc gia như Pháp và Italy lựa chọn con đường ngoại giao trực tiếp với Iran. Việc chủ động đàm phán để xin quyền đi lại an toàn cho thấy lợi ích năng lượng đang được đặt lên trên các toan tính địa chính trị truyền thống.

Lời kêu gọi của Mỹ

Trước tình hình căng thẳng, Mỹ đã kêu gọi thành lập một liên minh hải quân quốc tế nhằm đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz. Tuy nhiên, lời kêu gọi này không nhận được sự hưởng ứng như kỳ vọng.

Phát biểu trên nền tảng Truth Social, ông Trump kêu gọi hàng loạt cường quốc như Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Vương quốc Anh điều động tàu chiến đến khu vực, với mục tiêu đảm bảo tuyến hàng hải này không bị đe dọa.

Tuy nhiên, nhiều đồng minh của Washington tỏ ra dè dặt, thậm chí từ chối tham gia. Đức và Hy Lạp đồng loạt loại trừ khả năng can thiệp quân sự. Người phát ngôn Chính phủ Đức nhấn mạnh nước này sẽ không tham gia bất kỳ nỗ lực quân sự nào nhằm duy trì hoạt động của eo biển Hormuz khi xung đột vẫn tiếp diễn.



Tổng thống Donald Trump chỉ trích các đồng minh từ chối tham gia bảo đảm an ninh ở eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters.


Ngay cả Vương quốc Anh, đồng minh thân cận của Washington, cũng giữ khoảng cách. Thủ tướng Keir Starmer khẳng định London không muốn bị cuốn vào một cuộc xung đột quy mô lớn hơn, bất chấp áp lực từ phía Mỹ.

Theo chuyên gia an ninh Trung Đông Rodger Shanahan, khả năng các đồng minh của Mỹ tham gia bảo vệ eo biển Hormuz là rất thấp. Ông cho rằng phần lớn các nước này vốn đã phản đối cuộc chiến ngay từ đầu, do đó khó có động lực hỗ trợ các chiến dịch của Washington. Bên cạnh đó, yếu tố hậu cần cũng là rào cản lớn, việc triển khai lực lượng hải quân tới khu vực đòi hỏi thời gian và nguồn lực đáng kể.

Các chuyên gia nhận định sự thiếu đồng thuận này phản ánh những rạn nứt ngày càng rõ trong nội bộ phương Tây. Không phải tất cả quốc gia đều sẵn sàng đánh đổi ổn định kinh tế để theo đuổi các mục tiêu chiến lược của Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh rủi ro leo thang xung đột vẫn còn tiếp diễn.

Diễn biến tại eo biển Hormuz cho thấy Iran không chỉ sử dụng sức mạnh quân sự, mà còn vận dụng linh hoạt công cụ kinh tế và ngoại giao. Việc cho phép một số quốc gia lưu thông có chọn lọc giúp Tehran giảm áp lực bị cô lập, đồng thời tạo ra đòn bẩy trong quan hệ quốc tế.

Chiến lược này cũng vô tình khoét sâu thêm sự chia rẽ giữa Mỹ và các đồng minh, khi mỗi quốc gia buộc phải tự cân nhắc lợi ích riêng trong bài toán năng lượng.

Trong bối cảnh đó, eo biển Hormuz không còn đơn thuần là tuyến vận tải dầu mỏ, mà trở thành một “bàn cờ” địa chính trị, mọi quyết định đều có thể kéo theo những hệ lụy toàn cầu. Tương lai của tuyến hàng hải này vì thế vẫn là ẩn số, phụ thuộc vào diễn biến của xung đột cũng như các thỏa thuận ngoại giao phía sau hậu trường.

[music123]

Lựa chọn của các nước vùng Vịnh nếu bị Iran đánh dài ngày


THẢO VY
3/17/26


Dù là bên chịu thiệt hại nặng nề trong cuộc xung đột đang diễn ra giữa Mỹ và Israel với Iran, các quốc gia vùng Vịnh có rất ít lựa chọn để thay đổi tình hình, và mỗi lựa chọn đều đi kèm rủi ro.


Trong nhiều thập niên, các quốc gia vùng Vịnh đã chi hàng nghìn tỉ USD nhằm chuyển đổi các nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ của mình thành những trung tâm kinh tế toàn cầu đa dạng hóa.

Ngày nay, các kế hoạch đó đang bị đe dọa nghiêm trọng. Bị kẹt giữa cuộc chiến do Mỹ và Israel chống lại Iran và các đòn trả đũa của Tehran, các quốc gia vùng Vịnh đang phải trả giá đắt vì vị trí địa lý của mình.



Cột khói đen cao ngút tại khu công nghiệp Fujairah của UAE sau cuộc tấn công của Iran vào ngày 3-3. Ảnh: AFP/SCANPIX

Vùng Vịnh thiệt hại nặng nề

Iran đã chứng minh tầm với của mình khi tấn công các sân bay, cảng biển, cơ sở dầu khí và các trung tâm thương mại tại 6 quốc gia vùng Vịnh bằng tên lửa và UAV. Chiến sự cũng làm gián đoạn hoạt động vận tải biển qua eo biển Hormuz – tuyến huyết mạch vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu toàn cầu và là nền tảng của các nền kinh tế vùng Vịnh, theo kênh Al Jazeera.

Các cuộc tấn công này càng gia tăng nỗi lo của các nước vùng Vịnh rằng một khi vẫn còn bất kỳ năng lực vũ khí tấn công đáng kể hoặc khả năng sản xuất vũ khí, Iran có thể táo bạo hơn trong việc cầm giữ “con tin" eo biển Hormuz - vốn là tuyến năng lượng sống còn của khu vực - mỗi khi căng thẳng gia tăng.

Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ ba, mục tiêu của Iran đã vượt xa các căn cứ Mỹ ở vùng Vịnh khi kêu gọi sơ tán ba cảng lớn tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE).

Hiện Iran tiếp tục tấn công các quốc gia vùng Vịnh và UAE bận rộn đang đánh chặn các đợt đánh. Một UAV đã đánh trúng một bể chứa nhiên liệu gần Sân bay Quốc tế Dubai vào sáng sớm 16-3, gây ra hỏa hoạn và buộc sân bay phải tạm thời đình chỉ toàn bộ chuyến bay trong thời gian ngắn.

Cũng trong ngày 16-3, giới chức cho biết một cơ sở công nghiệp dầu mỏ tại Fujairah -một trong bảy tiểu vương quốc của UAE - bị UAV tấn công gây cháy lớn.

Các quốc gia vùng Vịnh khác, bao gồm Saudi Arabia, Kuwait và Bahrain, cũng ghi nhận các cuộc tấn công mới bằng tên lửa và UAV trong ngày. Bộ Quốc phòng Saudi Arabia cho biết lực lượng nước này đã bắn hạ nhiều UAV của Iran bay tới thủ đô Riyadh và khu vực phía tây giàu dầu mỏ của đất nước.

Ông Saleh Al-Mutairi, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính trị Madar (Palestine), giải thích rằng việc mở rộng mục tiêu sang các cơ sở kinh tế của vùng Vịnh là một chiến thuật gây sức ép có tính toán, nhằm buộc Mỹ và Israel phải sớm chấm dứt chiến tranh.


Ông Abdulaziz Sager, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Vùng Vịnh có trụ sở tại Saudi Arabia, nói với hãng tin Reuters: “Trong toàn bộ khu vực vùng Vịnh đang tồn tại cảm nhận rộng rãi rằng Iran đã vượt qua mọi lằn ranh đỏ với từng quốc gia vùng Vịnh”.

Theo ông Sager, tác động từ các cuộc tấn công của Iran trong tháng này vượt xa thiệt hại vật chất cụ thể. Các đòn tấn công của Iran không chỉ làm gián đoạn dòng chảy dầu mỏ mà còn làm tổn hại hình ảnh ổn định và an ninh - yếu tố nền tảng giúp các nước vùng Vịnh mở rộng thương mại, phát triển du lịch và giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nhiên liệu hóa thạch - mà khó khăn lắm các nước này mới xây dựng được.

Thế tiến thoái lưỡng nan chiến lược của vùng Vịnh

TS Hasan Alhasan, chuyên gia cao cấp về chính sách Trung Đông của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS, Anh) phác thảo một số phương án mà các nước vùng Vịnh có thể đáp trả Iran một khi các nước này quyết định hành động.

Theo TS Alhasan, các quốc gia vùng Vịnh có thể dùng năng lực tấn công chính xác để phá hủy các bệ phóng tên lửa hoặc UAV của Iran nhằm đáp trả các cuộc tấn công nhằm vào họ. Tuy nhiên, việc tấn công phủ đầu các bệ phóng này khá khó khăn vì nhiều hệ thống cơ động hoặc được che giấu, đòi hỏi phải thu thập tình báo liên tục và phối hợp với Mỹ cùng Israel.

Một lựa chọn mạnh tay hơn là nhắm vào Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và cơ sở hạ tầng hỗ trợ của lực lượng này. Tuy vậy, do hạn chế trong việc mua vũ khí từ Mỹ, vẫn chưa rõ vùng Vịnh có đủ kho vũ khí để duy trì một chiến dịch quân sự dài ngày hay không.

Ngoài ra, các quốc gia vùng Vịnh cũng có thể phối hợp với Mỹ bảo vệ hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Tuy vậy, TS Alhasan nhấn mạnh rằng mọi lựa chọn của các quốc gia vùng Vịnh đều tiềm ẩn rủi ro. Việc chỉ duy trì thế phòng thủ có thể không bền vững nếu xung đột kéo dài do lỗ hổng phòng không, tên lửa đánh chặn hạn chế và chi phí cao.

Tuy nhiên, nếu chuyển sang thế tấn công, các quốc gia vùng Vịnh cũng đối mặt nguy cơ kích thích Iran leo thang mạnh hơn.

Theo giới quan sát, trong ngắn hạn, khả năng cao nhất là các quốc gia vùng Vịnh sẽ chọn cách kiên nhẫn chiến lược. Vùng Vịnh sẽ theo dõi sát diễn biến cuộc chiến, hy vọng tìm thấy dấu hiệu cho thấy Mỹ và Israel có một chiến lược rõ ràng với các mục tiêu khả thi.



Cột khói bốc lên từ một đám cháy gần sân bay quốc tế Dubai (UAE) ngày 16-3. Ảnh: AFP


Cũng có ý kiến băn khoăn về khả năng các nước vùng Vịnh ngừng hợp tác quân sự với Mỹ để giữ quan hệ láng giềng với Iran về lâu dài. Tuy nhiên chưa có chỉ dấu nào từ các nước vùng Vịnh lẫn Mỹ rằng điều này sẽ xảy ra.

Hơn thế, Reuters ngày 16-3 dẫn ba nguồn tin từ vùng Vịnh rằng nhiều nước Ả Rập vùng Vịnh hiện còn yêu cầu Mỹ không dừng chiến dịch giữa chừng, nếu điều đó khiến Iran vẫn còn khả năng đe dọa tuyến vận chuyển dầu mỏ sống còn của khu vực.

Các nguồn tin này, cùng năm nhà ngoại giao phương Tây và Ả Rập, cho biết Washington đang gây sức ép để các nước vùng Vịnh tham gia vào cuộc chiến. Theo ba trong số các nguồn tin, Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn thể hiện sự ủng hộ của khu vực đối với chiến dịch này nhằm củng cố tính chính danh quốc tế cũng như sự ủng hộ trong nước.

Bình luận về thông tin này, Nhà Trắng cho biết Mỹ đang “đánh sập khả năng phóng hoặc sản xuất thêm vũ khí của Iran”, khẳng định ông Trump “đang liên lạc chặt chẽ với các đối tác tại Trung Đông”.


Trong số các quốc gia vùng Vịnh, chỉ có UAE phản hồi đề nghị bình luận từ Reuters, rằng họ “không tìm cách bị cuốn vào các cuộc xung đột hay leo thang căng thẳng”, nhưng khẳng định quyền “thực hiện mọi biện pháp cần thiết” để bảo vệ chủ quyền, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ, cũng như bảo đảm an toàn cho người dân.

Cả Mỹ và Iran đều cho biết có nhiều quốc gia đã liên hệ họ để đề nghị làm trung gian cho một lệnh ngừng bắn, không rõ các quốc gia vùng Vịnh có nằm trong số này hay không.

Một khả năng nữa, theo giới quan sát, nếu xung đột có dấu hiệu kéo dài và sa lầy, các nước vùng Vịnh có thể chuyển sang thúc đẩy ngoại giao với Mỹ.

Các nước vùng Vịnh cũng có thể tính chuyện bớt phụ thuộc vào Mỹ để giảm nguy cơ bị kéo vào xung đột. Các nước này từng cân nhắc mở rộng quan hệ với Trung Quốc - nước có lợi ích lớn ở Trung Đông và tỏ ý sẵn sàng tham gia giải quyết căng thẳng.

Tại sao Iran tấn công UAE nhiều nhất trong các nước vùng Vịnh?

Ít nhất 11 quốc gia đã bị Iran tấn công để đáp trả các cuộc không kích của Mỹ và Israel. Tuy nhiên, sau Israel, UAE là nước hứng chịu thiệt hại nặng nề kế tiếp, theo đài CNBC.

Đầu tiên là vì Iran muốn làm gián đoạn thương mại quốc tế, do UAE vốn là một trung tâm kinh doanh toàn cầu.

Thứ hai, UAE là nơi đặt nhiều căn cứ quân sự quan trọng của phương Tây, trong đó có căn cứ không quân Al Dhafra, nằm phía nam thủ đô Abu Dhabi.

Thứ ba là vì vị trí địa lý của UAE nằm ngay trong tầm bắn của hỏa lực Iran khi hai nước chỉ cách nhau 100 km. Iran và UAE cũng có quan hệ căng thẳng do tranh chấp lãnh thổ và các chiến lược cạnh tranh trong khu vực.

Cuối cùng là do quan hệ gần gũi giữa UAE với Israel. UAE cũng là một trong những quốc gia đầu tiên trong Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh tham gia các Thỏa thuận Abraham nhằm bình thường hóa quan hệ với Israel.

[music123]

Iran xác nhận Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Ali Larijani đã chết trong vụ ám sát

Thứ Tư, 18/03/2026

Trong một tuyên bố được hãng tin bán chính thức Mehr của Iran đăng tải, Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao của nước này đã xác nhận vụ ám sát ông Ali Larijani, sau khi Israel trước đó cùng ngày tuyên bố đã tiêu diệt ông trong các cuộc tấn công có chủ đích.



Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran (SNSC) Ali Larijani. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo kênh Al Jazeera của Qatar ngày 18/3, tuyên bố của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao được Mehr đăng tải cho biết: “Tổng kết cả cuộc đời phấn đấu vì sự nâng cao vị thế của Iran và Cách mạng Hồi giáo, ông cuối cùng đã đạt được khát vọng ấp ủ từ lâu, đáp lại tiếng gọi của chân lý, và tự hào đạt tới vị thế tử vì đạo thiêng liêng trên mặt trận phụng sự”.

Tuyên bố của Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran trên truyền hình cho thấy ông Ali Larijani đã thiệt mạng vào sáng sớm 17/3, cùng với con trai và một trợ lý của ông, trong một cuộc tấn công của Israel.

Cuộc tấn công diễn ra vào khoảng 3 giờ 30 sáng theo giờ Tehran.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng đã phản ứng trước vụ ám sát ông Ali Larijani.

Trong một tuyên bố được hãng thông tấn Tasnim của Iran đăng tải, IRGC gọi ông Larijani là một “nhân vật kiệt xuất, nhà tư tưởng (và) chính trị gia cách mạng”, đồng thời nhấn mạnh rằng “dòng máu thuần khiết của vị tử vì đạo vĩ đại này, cũng như những người tử vì đạo thân yêu khác, sẽ là nguồn danh dự, sức mạnh và sự thức tỉnh dân tộc”.

Tuyên bố của IRGC khẳng định: “Tất nhiên, IRGC sẽ không bao giờ quên khát khao báo thù cho vị tử vì đạo vĩ đại này và những người tử vì đạo khác”.

Động thái xác nhận chính thức từ Tehran được đưa ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, tuyên bố quân đội nước này đã tiến hành cuộc không kích tiêu diệt ông Ali Larijani.

Theo Al Jazeera, nhiều khả năng ông Ali Larijani sẽ được tạm thời thay thế bởi cựu Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia là ông Saeed Jalili, cho đến khi ông Mojtaba Khamenei, Lãnh tụ Tối cao mới của Iran, bổ nhiệm các đại diện của mình trong hội đồng.

Vụ ám sát ông Ali Larijani là vụ ám sát quan chức cấp cao nổi bật nhất tại nước này kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch quân sự chung nhằm vào Iran bằng một cuộc không kích thủ đô Tehran khiến Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei thiệt mạng.

Trước đó, làn tấn công đầu tiên của Mỹ và Israel nhằm vào Iran diễn ra hôm 28/2 đã khiến Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng cùng hàng chục quan chức khác, đồng thời gây thương vong cho dân thường khi một tên lửa đánh trúng một trường học nữ sinh gần căn cứ hải quân tại Minab.

Iran sau đó đáp trả bằng các đợt phóng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào các căn cứ của Mỹ trong khu vực Trung Đông và các trung tâm dân cư tại Israel.

Vào ngày 8/3, Hội đồng Chuyên gia Iran đã bầu con trai của ông Ali Khamenei, là ông Mojtaba Khamenei, làm người kế nhiệm, giữ chức Lãnh tụ Tối cao.

Theo các nguồn tin từ trang tin Axios, sau cái chết của Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, ông Ali Larijani, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran (SNSC) là người nổi lên như lãnh đạo dân sự trên thực tế ở Iran.

Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 17/3 cho biết thêm ông Ali Larijani hiện là người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran.

Là một nhân vật theo đường lối bảo thủ nhưng đôi khi có quan điểm gần với phe cải cách, ông Larijani từng nằm trong số các ứng viên tổng thống nổi bật vào năm ngoái, nhưng bị Hội đồng Giám hộ Iran - cơ quan có nhiệm vụ thẩm định ứng viên - bác bỏ tư cách.

Trước đó, ông Larijani từng giữ chức Chủ tịch Quốc hội Iran từ năm 2008 đến năm 2020, và đảm nhiệm vai trò tại Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao trong giai đoạn 2005 - 2007.

Kể từ tháng 5/2020, ông Larijani cũng là thành viên của Hội đồng Phân xử Lợi ích Iran, cơ quan có vai trò hòa giải các tranh chấp giữa Quốc hội và Hội đồng Giám hộ.

Mặc dù có thông tin Mỹ và Iran đang âm thầm trao đổi thông điệp với nhau, qua đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, nhưng giới chức Mỹ không coi ông Araghchi là người ra quyết định chủ chốt trong thời chiến.

Dẫu vậy giới chức Mỹ vẫn xem ông Araghchi là một kênh liên lạc hữu ích nhờ mối quan hệ sẵn có và ông Araghchi được cho là đang phối hợp với ông Ali Larijani.

Thành Nam