Nhiều thông tin sai lệch về vụ ám sát cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đang lan truyền trên mạng xã hội, trong đó cho rằng người đứng sau vụ việc là một người Hàn Quốc nhập cư.
Thông tin bắt đầu lan truyền chóng mặt ngay sau khi ông Abe bị bắn ở thành phố Nara hôm 8/7, Mainichi đưa tin.
Nhiều bài viết có nội dung như “Lực lượng nước ngoài đứng sau vụ việc, trong đó có nhóm Zainichi Hàn Quốc, Trung Quốc và người Nga. Họ đã ra lệnh cho kẻ ám sát”, hoặc là “Nghi phạm bắn ông Abe được Trung Quốc và Nga, hay công dân nhập cư hoặc Zainichi, thuê”.
“Zainichi” là cụm từ chỉ người Hàn Quốc nhập cư trong tiếng Nhật.
Trước những thông tin vô căn cứ như “thủ phạm là Zainichi”, luật sư Yasuko Morooka khẳng định chính quyền Nhật Bản cần phải đưa ra thông điệp, tuyên bố những tin đồn thất thiệt kích động phân biệt đối xử và bạo lực là không thể dung thứ.
Trong khi đó, phóng viên Natsuki Yasuda “cảm thấy khủng hoảng vì suy đoán về nghi phạm đang lan truyền chóng mặt”. “Hãy xem xét kỹ lại trước khi đăng hoặc phát tán những thông tin này”, phóng viên Natsuki Yasuda kêu gọi trên Twitter.
Nghi phạm được xác định là Tetsuya Yamagami, 41 tuổi, sống trong một căn hộ ở thành phố Nara. Ảnh: AP.
Bà Morooka, luật sư tại Hiệp hội Luật sư Tokyo, nhớ lại những tin đồn sai sự thật rằng kẻ gây ra vụ thảm sát tại trung tâm chăm sóc năm 2016 ở Sagamihara, tỉnh Kanagawa là Zainichi.
"Một khi được đăng tải, tin đồn không dễ dàng biến mất. Sau sự việc gần đây, nhiều người dùng mạng xã hội đã đăng những câu như: 'Hãy trả thù người Hàn Quốc đi". Nếu những tin đồn thất thiệt dựa trên thành kiến lan truyền, chắc chắn có nguy cơ gây ra tội ác thù hận, với mục đích để trả thù", bà nói, ám chỉ vụ ám sát ông Abe.
Lãnh sự quán Hàn Quốc ở Fukuoka cũng cảnh báo những người nước này sống ở Nhật Bản có thể trở thành mục tiêu của tội ác thù hận sau vụ việc hôm 8/7.
Chỉ vài phút trước khi bị ám sát, cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đang làm việc mà ông vẫn làm trong hàng thập kỷ, tiếp xúc với người dân để vận động bầu cử cho một ứng cử viên.
Theo Reuters, giống như mọi buổi vận động bầu cử khác tại Nhật Bản, nơi các vụ bạo lực hiếm khi xảy ra và có rất ít người sở hữu súng, an ninh khá lỏng lẻo tại khu vực ngã tư trước nhà ga Yamato-Saidaij ở thành phố Nara, nơi cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đứng phát biểu trước hàng trăm người ủng hộ.
Các phương tiện vẫn qua lại bình thường tại nơi ông Abe đứng phát biểu do những tuyến đường xung quanh không bị cấm. Một chiếc xe tải và một chiếc xe buýt chạy ngay phía sau lưng ông Abe, trong khi hai người đội mũ đi xe máy đi qua ngay trước mặt ông.
Gần gũi với đám đông
Những người ngồi trong các phương tiện đang chạy qua đều tỏ ra phấn khích khi được nhìn thấy vị thủ tướng tại vị lâu đời nhất của Nhật Bản.
Ông Abe trong sự kiện ở Nara hôm 8/7. Ảnh: Kyodo.
Những chi tiết trên được thu thập dựa trên những bức ảnh mà tờ Reuters chụp lại cùng với lời khai của các nhân chứng tại hiện trường.
Mặc một chiếc áo khoác tối màu bất chấp điều kiện thời tiết nóng bức, ông Abe kêu gọi đám đông những người ủng hộ, phần lớn trong số này còn lớn tuổi hơn ông, ủng hộ ứng cử viên Kei Sato trong cuộc bầu cử Quốc hội vào hôm 10/7.
Nhiều người ủng hộ dùng máy điện thoại để ghi lại khoảnh khắc được gặp vị cựu thủ tướng Nhật Bản.
Trong khi đó, các thành viên của lược lượng An ninh Đặc biệt của Nhật Bản - lực lượng tương đương với Cơ quan Mật vụ Mỹ - được nhìn thấy bên phải và phía sau cựu Thủ tướng Abe khi ông ca ngợi sự lãnh đạo trong công tác phòng chống đại dịch Covid-19 của ứng cử viên Sato.
Ông Shinzo Abe nói trước đám đông người ủng hộ tại thành phố Nara trước khi bị ám sát. Ảnh: Reuters.
"Khi đại dịch bùng phát và lan rộng, ông Sato đã lắng nghe những mối lo của dân chúng. Ông là một con người không bao giờ trốn tránh trách nhiệm", ông Abe ca ngợi ứng cử viên của đảng Dân chủ Tự do cầm quyền (LDP).
Đây chính là những lời cuối cùng của vị cựu thủ tướng Nhật Bản. Phía sau ông Abe, một người đàn ông đeo kính và mặc một chiếc quần màu be lặng lẽ bước tới. Người này rút ra một khẩu súng tự chế được bọc băng dính điện và bắn trọng thương ông Abe. Khẩu súng khai hỏa tạo ra một làn khói trắng bay về ông Abe và đám đông người ủng hộ.
"Tôi đã nghĩ rằng đó là pháo hoa khi phát đạn đầu tiên được bắn ra. Ban đầu có cảm giác như đó là một làn gió mạnh vậy", ông Takenobu Nakajima, chủ một công ty in ấn địa phương và một người ủng hộ của đảng LDP có mặt tại hiện trường cho biết.
Trong phút chốc, ông Abe dường như không bị ảnh hưởng bởi phát súng đầu tiên. Nghi phạm Tetsuya Yamagami, 41 tuổi và từng là thành viên Lực lượng Phòng vệ Bờ biển Nhật Bản, thấy vậy đã ngay lập tức bắn phát súng thứ 2.
Đột ngột xuất hiện
Makoto Ichikawa, một doanh nhân địa phương đang ở gần hiện trường cho biết nghi phạm Yamagami đã đột ngột xuất hiện ở giữa đường, nơi ông Abe đang phát biểu.
"Phát súng đầu tiên, không ai biết chuyện gì đang xảy ra", ông Ichikawa kể lại.
Sau phát súng thứ 2, Yamagami đã bị thành viên lực lượng An ninh Đặc biệt khống chế trên mặt đường. Áo của nghi phạm bị vén lên, để lộ một chiếc thắt lưng có mặt màu bạc. Giống như những người khác tại sự kiện, nghi phạm cũng đeo một chiếc khẩu trang.
Ông Nakajima cho biết đã có một khoảng thời gian 10-20 giây từ sau phát súng thứ 2 cho đến khi nghi phạm Yamagami bị bắt giữ.
Nghi phạm Yamagami bị thành viên lực lượng An ninh Đặc biệt khống chế sau khi ám sát ông Abe. Ảnh: AP.
Cảnh sát thành phố Nara cho biết đã phát hiện nghi phạm Yamagami sau phát súng đầu tiên nhưng không nói rằng an ninh cho sự kiện đã bị buông lỏng.
Đến lúc này, ông Abe, 67 tuổi, đã ngã xuống mặt đường. Hình ảnh của các cơ quan truyền thông cho thấy chiếc áo trắng của ông đã bị dính máu.
Ông Ken Namikawa, thị trưởng của thành phố Nara, cũng đến dự sự kiện trên để bày tỏ sự ủng hộ đối với ứng cử viên Sato, một người bạn từ thời đại học của ông.
Khẩu súng tự chế được nghi phạm sử dụng để ám sát Cựu thủ tướng Abe. Ảnh: AP.
Trả lời phỏng vấn tờ Reuters, Namikawa cho biết ông đã chạy đến một chiếc xe của đoàn vận động bầu cử và giật lấy một chiếc microphone. Ông Namikawa đã dùng microphone để tìm kiếm các nhân viên y tế đến dự sự kiện. Một y tá đã chạy lên để giúp cấp cứu cho ông Abe, trong khi một người khác đã ép tim cho ông.
"Tôi đã lên tiếng kêu gọi trợ giúp. Tôi không thấy hành động của mình có điều gì đặc biệt", ông Namikawa trả lời phỏng vấn Reuters.
Ông Sato, một đồng minh của ông Abe trong đảng LDP, trong một tuyên bố đăng trên mạng xã hội, đã lên án vụ ám sát ông Abe. Ông Sato cũng khẳng định sẽ tiếp tục phát biểu trên đường phố tại Nara trong ngày cuối trước khi diễn ra cuộc bầu cử.
Các bác sĩ cho biết ông Abe đã qua đời do mất máu nặng từ hai vết thương ở tim và bên phải vùng cổ dù đã được truyền hơn 100 đơn vị máu trong 4 giờ cấp cứu.
Ông Ichikawa cho biết nét mặt của Yamagami khi sát hại ông Abe đã khiến ông bị ấn tượng sâu sắc.
"Khuôn mặt ông ấy dường như không có cảm xúc", ông Ichikawa kể lại.
Cảnh sát thừa nhận yếu kém trong khâu bảo vệ ông Abe
Quốc Đạt Thứ bảy, 9/7/2022
Lãnh đạo cảnh sát tỉnh Nara, nơi cựu Thủ tướng Shinzo Abe bị ám sát, thừa nhận công tác bảo vệ an ninh cho ông Abe có những sai sót “không thể chối cãi”.
“Không thể phủ nhận là đã có vấn đề trong công tác an ninh”, ông Tomoaki Onizuka, lãnh đạo cảnh sát tỉnh Nara, nói trong buổi họp báo diễn ra ngày 9/7, một ngày sau vụ ám sát, theo AFP. “Việc cấp thiết đối với chúng tôi lúc này là mở cuộc điều tra xuyên suốt để làm rõ điều gì đã xảy ra”.
Ông Onizuka không nói cụ thể về lỗ hổng chi tiết trong kế hoạch đảm bảo an ninh của ông Abe, nhưng ông nói mình cảm thấy phải chịu trách nhiệm lớn.
Ông Tomoaki Onizuka, lãnh đạo cảnh sát tỉnh Nara, trong buổi họp báo diễn ra ngày 9/7. Ảnh: Mainichi.
“Trong sự nghiệp kéo dài hơn 27 năm của tôi không có sự hối tiếc nào lớn hơn thế”, ông nói về cái chết của ông Abe, giọng run run xúc động.
Tuyên bố của ông Onizuka đã xác nhận tồn tại lỗ hổng trong hàng rào bảo vệ an ninh của cựu Thủ tướng Abe, đồng thời trả lời cho câu hỏi có lẽ đang ở trong tâm trí của hàng triệu người dân nước Nhật.
Trước đó, video trên truyền hình và mạng xã hội cho thấy tay súng đã có thể bước qua lớp bảo vệ an ninh nhưng không bị chặn lại. Người này chĩa khẩu súng tự chế to bản về phía ông Abe rồi lần lượt bóp cò 2 lần. Anh ta chỉ bị khống chế sau khi vị cựu thủ tướng gục ngã.
Cùng ngày 9/6, Cơ quan Cảnh sát Quốc gia (NPA) bảo vệ quy trình cơ quan này đã áp dụng để bảo vệ vị cựu thủ tướng. Họ khẳng định quy trình trên đã đáp ứng đúng “yêu cầu” cho một dịp như thế, theo Asahi.
Theo NPA, Sở An ninh thuộc cảnh sát tỉnh Nara là cơ quan phụ trách bảo vệ ông Abe. Cảnh sát địa phương cùng cận vệ từ Sở Cảnh sát Đô thị (MPD) ở Tokyo đã tham gia hỗ trợ.
Ông Abe phát biểu tại Nara ngày 8/7, chỉ vài phút trước khi ông bị bắn. Ảnh: Reuters.
Một quan chức cấp cao của NPA từ chối tiết lộ chi tiết các bước bảo đảm an ninh được áp dụng. Nhưng vị này khẳng định phía cảnh sát vẫn giữ thái độ “tình huống khẩn cấp luôn có thể xảy ra” trong lúc thực hiện nhiệm vụ.
Dựa trên các video hiện trường, Toshihiko Matsumaru, nguyên là thành viên MPD, chỉ ra rằng dường như không có sĩ quan nào quan sát đám đông sau lưng ông Abe và điều này nên được điều tra.
Ông Matsumaru cho biết cận vệ thường xuyên được đào tạo cách bảo vệ yếu nhân bằng cách đẩy họ nằm ra đất hoặc dùng cơ thể che chắn nếu có trường hợp bất thường xảy ra. Theo ông Matsumaru, hành động của những cảnh sát đứng gần ông Abe nhất sau khi tiếng súng nổ lên cần được đặt nghi vấn.
Body of former Japanese prime minister Shinzo Abe returns to Tokyo home - BBC News
Thư nước Nhật: Tôi bất ngờ với cách mọi người đối diện vụ ám sát
Vân Hoàng từ Tokyo, Nhật Bản 7/9/22
Vụ ám sát cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe ở Nara ngày 8/7 có lẽ sẽ khiến nước Nhật thay đổi từ tận bên trong, từ cảm thức của người dân về sự bất ổn và bạo lực ngấm ngầm.
Một ngày sau vụ ám sát cựu Thủ tướng Shinzo Abe, tôi vẫn chưa hết bàng hoàng và không muốn tin đây là sự thật.
Tôi đã viết trên nhật kí công ty: “Lâu lắm tôi mới có một ngày buồn đến thế. Từ lúc nghe tin ông Abe bị bắn, tôi đã không ngừng cầu nguyện và hi vọng, hi vọng sẽ có phép màu xảy ra. Còn nước còn tát, các bác sĩ chạy chữa cho ông Abe hãy cố lên! Nhưng không, phép màu nhiệm đó đã không xảy ra…”.
Người phụ nữ nghẹn ngào cảm xúc trước đài tượng niệm tạm thời được dựng lên để người dân đặt hoa tại hiện trường bên ngoài ga Yamato-Saidaiji ở Nara, nơi cựu Thủ tướng Shinzo Abe bị ám sát hôm 8/7. Ảnh: AP.
Các đồng nghiệp người Nhật cũng vào chia sẻ cảm xúc đó với tôi, nhưng điều khiến tôi bất ngờ chính là cách họ đối diện với nỗi đau, không chỉ buồn và thương xót, mà còn là hành động.
Mỗi lá phiếu là một cơ hội thay đổi!
Chị Mustuki - đồng nghiệp của tôi - chia sẻ: “Các vấn đề về sự phân hóa xã hội, bạo lực gia tăng được đề cập rất nhiều trong những năm gần đây và sự việc ngày hôm nay phản ánh chính xác điều đó".
"Tôi cầu nguyện cho linh hồn người đã khuất. Nhưng bầu cử là bầu cử. Một lá phiếu không phải sự thương cảm hay một nén hương. Hãy bầu cử theo niềm tin của chính mình! Việc bỏ phiếu trắng đồng nghĩa với lá phiếu vô hiệu và tự mình từ bỏ quyền lợi của mình. Chính lúc này chúng ta cần phải mạnh mẽ lựa chọn và tôi sẽ đi bỏ phiếu vào ngày 10/7, ngày bầu cử trên toàn nước Nhật”, Mustuki khẳng định.
Ngay bên dưới, chị Momoko cũng đưa ra ý kiến đồng tình, chị nói sẽ đi bầu cử và kêu gọi mọi người cùng hành động: “Tôi không nghĩ điều khủng khiếp như thế có thể xảy ra trên nước Nhật. Nhưng có lẽ sự kiện đau lòng đó là một phép thử với người dân cho cuộc bỏ phiếu sẽ diễn ra vào ngày 10/7.
"Vấn đề không phải là bầu cho ai, bầu vào đâu mà bản thân lá phiếu là cách chúng ta thể hiện, nói lên tiếng nói của chính mình. Hãy cùng đi bầu cử, mọi người nhé!”, Momoko nhấn mạnh.
Xe tang chở thi hài của ông Abe về tới tư gia ở Tokyo hôm 9/7. Ảnh: AP.
Ông Eguchi Natsuo - giám đốc công ty tôi - một doanh nghiệp chuyên về giáo dục và e-Learning có trụ sở ở Tokyo - cũng gửi mail đến toàn thể nhân viên vào ngày cuối tuần với lời nhắn gửi mọi người hãy đi bầu cử vào ngày 10/7.
“Tôi không phải là người hâm mộ Shinzo Abe nhưng cũng không thể phủ nhận những đóng góp của ông ấy cho nước Nhật suốt hơn 10 năm qua. Và hôm qua tôi đã nhận được rất nhiều tin nhắn chia buồn từ bạn bè quốc tế, tôi mới nhận ra rằng ông ấy thực sự có tầm ảnh hưởng lớn ở châu Âu hay Mỹ và chính trường quốc tế nói chung. Các bạn hãy đi bầu cử vào ngày mai, hãy biến nỗi buồn, sự phẫn nộ thành hành động cụ thể và tích cực, càng nhiều càng tốt!”, trích email của ông Eguchi Natsuro.
Tôi có cảm tình đặc biệt với nước Nhật, với cựu Thủ tướng Abe Shinzo và trong lúc còn chìm đắm trong những cảm xúc ngổn ngang thì những người đồng nghiệp của tôi đã lên tiếng và thể hiện bằng hành động, bình tĩnh và quyết đoán. Tôi có cảm giác, sự ra đi của ông Abe có thể rất đáng tiếc nhưng lại là hồi chuông cảnh tỉnh quan trọng vào chính thời điểm này.
Theo cảm nhận của cá nhân tôi, người Nhật khá thờ ơ với chính trị hay với những vấn đề nhen nhóm trong xã hội Nhật bởi công việc thường ngày và cuộc sống cá nhân của họ đã quá bận rộn.
Vụ ám sát cựu Thủ tướng Abe ngày 8/7 vừa qua biết đâu là bước ngoặt để mọi người cùng nhìn nhận và thay đổi, hướng cái nhìn xa và rộng hơn vì cộng đồng và xã hội.
Một lá phiếu là một tiếng nói, một cơ hội để thay đổi, đảm bảo nền dân chủ tự do và công bằng, xã hội ngày càng phát triển toàn vẹn hơn.
Thủ tướng đương nhiệm Fumio Kishida cũng đã huỷ lịch trình vận động bầu cử ở địa phương ngay sau khi nghe tin ông Abe bị bắn khi đang diễn thuyết trên đường phố ở thành phô Nara.
Thủ tướng đương nhiệm Fumio Kishida khẳng định không được phép nhân nhượng bạo lực. Ảnh: AFP.
Ông Kishida bày tỏ sự thương tiếc trước sự ra đi của người lãnh đạo tiền nhiệm và đưa ra tuyên bố: “Không được phép nhân nhượng bạo lực. Vì với bất cứ lý do gì, dùng bạo lực để đàn áp và cướp đi quyền lên tiếng của người khác là không thể dung thứ. Và dù thế nào thì cuộc bầu cử vẫn sẽ diễn ra theo kế hoạch. Bầu cử tự do và công bằng chính là cơ sở của nền dân chủ và phải được tuyệt đối tuân thủ”.
Vụ ám sát ông Shinzo Abe sẽ thay đổi Nhật Bản, có thể là mãi mãi
Nghi phạm vụ ám sát đã bị bắt là Yamagami Testuya (41 tuổi), một cựu quân nhân, thuộc Lực lượng Phòng vệ trên biển của Nhật Bản năm 2002-2005.
Hung khí được cho là khẩu súng hai nòng tự chế, cuốn băng dính đen, nghi phạm trà trộn vào đám đông, tiếp cận ông Abe từ phía sau với khoảng cách tầm 5 m và nổ súng khi ông Abe vừa bắt đầu bài diễn thuyết được 2 phút.
Xem lại video hiện trường cho thấy, khi nghe thấy phát súng đầu tiên, ông Abe vẫn đứng trên bục và quay về phía sau, nơi phát ra tiếng nổ, cảnh vệ cho ông Abe thậm chí còn ngơ ngác không hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Điều đó cho thấy hệ thống bảo vệ mục tiêu ở Nhật quá sơ hở và thiếu cảnh giác.
Một chuyên gia nhận định: “Lưới an ninh rõ ràng quá sơ hở. Vụ ám sát chắc chắn sẽ khiến giới chức Nhật Bản siết chặt an ninh hơn nữa, đặc biệt đối với những buổi diễn thuyết ngoài trời vì nước này đang trong mùa bầu cử”.
Điều này có lẽ xuất phát từ một thực tế là các vụ nổ súng cực kì hiếm xảy ra ở Nhật, Đạo luật về kiểm soát súng đạn có thể coi là nghiêm ngặt nhất trên toàn thế giới. Thống kê cho thấy đất nước 125 triệu dân này có khoảng 310.400 khẩu súng lưu hành, tỷ lệ sở hữu súng là 0,25%, mức thấp nhất trong các nước G7.
Khẩu súng tự chế được nghi phạm sử dụng để ám sát cựu Thủ tướng Abe. Ảnh: AP.
Điều thực sự khó tin là trong năm 2021, Nhật Bản chỉ ghi nhận 10 vụ án liên quan đến súng, trong đó có một người thiệt mạng. Theo Cơ quan Cảnh sát quốc gia, khu vực Tokyo không xảy ra bất kỳ vụ án nào liên quan đến súng trong năm qua. Điều này dễ dẫn đến tâm lý chủ quan, không cảnh giác và có cảm giác nguy hiểm trong đa số dân chúng và ngay cả các chính trị gia.
Bản thân tôi cũng có những trải nghiệm và suy nghĩ tương tự khi sống ở Nhật. Tôi thường xuyên bắt gặp cảnh các chính trị gia diễn thuyết ngoài trời, trước các nhà ga lớn như Shinkuku, Akabane, Shibuya ngay gần khu vực mình sinh sống.
Xe buýt mui trần, hệ thống an ninh lỏng lẻo, lực lượng cận vệ mỏng khiến tôi có cảm giác họ - những chính trị gia gần gũi như người bình thường, như tất cả chúng ta. Nó tạo nên cảm giác gần gũi, bình yên, an toàn và không bao giờ cảnh giác.
Nhưng tiếng súng nổ trên đường phố Nara ngày 8/7 có lẽ sẽ khiến nước Nhật thay đổi từ tận bên trong, trong cảm thức của người dân về sự bất ổn và bạo lực ngấm ngầm. Có thể các chính trị gia sẽ phải thay đổi cách thức vận động bầu cử, tạo dựng hệ thống an ninh và kiểm soát nghiêm ngặt hơn.
Nancy Snow, Giám đốc Hội đồng Công nghiệp An ninh Quốc tế Nhật Bản, nói với CNN rằng vụ ông Abe bị bắn "không chỉ hiếm mà còn thực sự khó hiểu về mặt văn hóa".
“Đó là khoảnh khắc không nói nên lời. Chuyện này sẽ tác động thế nào đến tâm lý của những người dân Nhật Bản vốn không phải đề phòng gì và có giao ước xã hội với nhau rằng họ sẽ không sử dụng đến kiểu bạo lực này", bà Snow nói.
Tôi nghĩ vụ xả súng hôm 8/7 sẽ thay đổi Nhật Bản, thật không may nó sẽ thay đổi đất nước này mãi mãi", bà Snow nói thêm.
Đồng ý với quan điểm này, Gearoid Reidy, cây viết của Bloomberg nhận định: 8/7 là ngày sẽ để lại "vết sẹo" cho Nhật Bản mãi mãi.
Tổng thống Joe Biden gọi điện cho Thủ tướng Nhật Bản Kishida ngày 8/7 để “bày tỏ sự bàng hoàng, đau buồn và chia buồn sâu sắc” về việc Abe Shinzo từ trần, đồng thời gửi đến một thông điệp, sẽ sát cánh cùng người dân Nhật Bản, “đảm bảo an toàn toàn vẹn và an ninh xã hội”.
