Tin Tức Văn Nghệ Thời Sự Hải Ngoại

[music123]

Món quà từ Thổ Nhĩ Kỳ khiến nhiều lãnh đạo NATO giật mình, phải xử lý đặc biệt


Huyền Chi
7/9/26

Các lãnh đạo NATO bất ngờ nhận súng ổ quay Gumusay .357 Magnum cùng đạn thật từ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan sau hội nghị tại Ankara.



Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan. Ảnh: Getty.

Các nhà lãnh đạo tham dự Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại Ankara đã nhận một món quà ngoại giao hiếm gặp từ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan: một khẩu súng ổ quay cổ điển kèm theo đạn thật. Món quà đặc biệt này khiến một số nguyên thủ phải nhanh chóng bàn giao cho lực lượng chức năng hoặc đưa vào kho lưu giữ ngay sau khi trở về nước.

Theo truyền thông quốc tế, món quà được ông Erdogan trao sau khi hội nghị kết thúc nhằm quảng bá ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ – lĩnh vực đang trở thành một trong những công cụ quan trọng trong chính sách đối ngoại và xuất khẩu của Ankara.



Thủ tướng Bỉ bất ngờ phát hiện súng và đạn trong hành lý

Một trong những trường hợp gây chú ý nhất là Thủ tướng Bỉ Bart De Wever.

Sau khi trở về Bỉ từ hội nghị NATO, ông mới phát hiện trong hành lý có một khẩu súng ngắn cùng cơ số đạn đi kèm. Văn phòng của Thủ tướng sau đó đã bàn giao toàn bộ món quà cho cảnh sát sân bay Brussels để cất giữ trong két an toàn theo đúng quy định.

Theo hình ảnh do Văn phòng Tổng thống Lithuania Gitanas Nausėda công bố, món quà là khẩu Gumusay .357 Magnum, mẫu súng ổ quay hiếm do nhà sản xuất vũ khí quốc doanh MKE của Thổ Nhĩ Kỳ chế tạo từ những năm 1990.

Khẩu súng được đặt trong hộp gỗ trưng bày có in quốc kỳ Thổ Nhĩ Kỳ và logo NATO. Bên trong còn có bảng giới thiệu bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ và tiếng Anh với nội dung: "Gumusay – khẩu súng ổ quay đầu tiên được sản xuất tại Thổ Nhĩ Kỳ".



Một khẩu súng do Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan tặng cho Tổng thống Litva Gitanas Nauseda tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara. Ảnh: Reuters.

Mỗi nguyên thủ nhận một khẩu súng khắc tên riêng

Người phát ngôn của Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez cho biết tất cả các nhà lãnh đạo tham dự hội nghị đều nhận cùng một mẫu súng, nhưng mỗi khẩu đều được khắc tên riêng của người nhận.

Sau khi về nước, cách xử lý món quà này cũng rất khác nhau.

Đại diện Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki cho biết khẩu súng hiện vẫn đang chờ hoàn tất thủ tục hải quan tại sân bay Warsaw trước khi được đưa tới nơi lưu giữ an toàn.

"Chắc chắn sẽ không có ai mang nó ra bắn," vị trợ lý nói với truyền thông Ba Lan.

Trong khi đó, văn phòng Thủ tướng Hà Lan và Thủ tướng Thụy Điển xác nhận các khẩu súng đã được chuyển tới đại sứ quán của hai nước tại Ankara. Phía Hà Lan dự kiến sẽ vô hiệu hóa khẩu súng, còn Thụy Điển đang hoàn tất các thủ tục nhập khẩu cần thiết.

Theo một nguồn tin từ Phố Downing, khẩu súng dành cho Thủ tướng Anh Keir Starmer còn đi kèm bộ dụng cụ vệ sinh và khoảng 500 viên đạn.

Đối với Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, khẩu súng hiện được lưu giữ tại Phủ Thủ tướng Palazzo Chigi cùng với các quà tặng cấp nhà nước khác.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen dự định trao tặng món quà này cho một bảo tàng quân sự, trong khi Thủ tướng Hy Lạp cũng có kế hoạch chuyển khẩu súng tới Bảo tàng Chiến tranh ở Athens.




Khẩu súng được đựng trong một hộp gỗ sang trọng. Ảnh: Reuters.
Thủ tướng Canada hài hước: "Xi-rô lá phong của tôi lép vế"
Thủ tướng Canada Mark Carney mang đến hội nghị một món quà truyền thống là xi-rô lá phong và không quên pha trò khi so sánh với quà tặng của nước chủ nhà.

"Tôi chợt nhận ra món quà xi-rô lá phong của mình có vẻ lép vế hơn nhiều," ông nói trong cuộc họp báo.

Ông cho biết bản thân thậm chí chưa trực tiếp nhìn thấy khẩu súng vì các nhân viên đã xử lý toàn bộ.

"Tôi muốn trấn an người dân Canada rằng mọi người luôn để súng tránh xa tôi," ông nói.

Theo ông Carney, khẩu súng đã được vô hiệu hóa và nhiều khả năng cũng sẽ được chuyển tới một bảo tàng chiến tranh quốc gia.

Thổ Nhĩ Kỳ muốn quảng bá ngành công nghiệp quốc phòng

Giới quan sát nhận định món quà của Tổng thống Erdogan không chỉ mang ý nghĩa ngoại giao mà còn là thông điệp quảng bá cho ngành công nghiệp quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ.

Gumusay .357 Magnum hiện là mẫu súng khá hiếm vì ngành công nghiệp súng ngắn của Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay chủ yếu tập trung vào các dòng súng bán tự động, khiến mẫu súng ổ quay này trở thành món đồ được nhiều nhà sưu tập quan tâm.

Trong những năm gần đây, các nhà sản xuất vũ khí Thổ Nhĩ Kỳ đã mở rộng đáng kể thị phần tại châu Âu với các dòng súng ngắn và súng săn có giá cạnh tranh, tạo sức ép lên những thương hiệu lâu đời của Italy và Bỉ.

Theo tổ chức Small Arms Survey có trụ sở tại Geneva, trong giai đoạn 2019–2024, Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia xuất khẩu vũ khí hạng nhẹ lớn thứ ba thế giới, với tổng kim ngạch khoảng 3 tỷ USD, chỉ đứng sau Mỹ và Italy.

[music123]

Nhân vật đứng sau bước ngoặt trong tư duy của châu Âu về quan hệ với Mỹ

Lê Hưng
7/10/26

Một nhà lãnh đạo tưởng như đứng ngoài tâm điểm lại được cho là góp phần thúc đẩy châu Âu tính toán lại quan hệ với Mỹ.



Thủ tướng Canada Mark Carney (giữa) bên Tổng thư ký NATO Mark Rutte và Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan tại thượng đỉnh NATO ở Ankara ngày 8/7 (Ảnh: Reuters).



Nhiều năm qua, quan hệ xuyên Đại Tây Dương vẫn được xem là nền tảng của cấu trúc an ninh phương Tây. Tuy nhiên, theo The Wall Street Journal (WSJ), hàng loạt cuộc họp kín giữa các nhà lãnh đạo châu Âu trong năm 2026 đã phản ánh một thực tế mới: ngày càng nhiều quốc gia bắt đầu chuẩn bị cho kịch bản giảm sự phụ thuộc vào Mỹ trong các lĩnh vực quốc phòng, công nghệ và chuỗi cung ứng.

Điều đáng chú ý là một trong những nhân vật được nhắc đến nhiều nhất trong quá trình này không phải là lãnh đạo của một cường quốc châu Âu, mà là Thủ tướng Canada Mark Carney.

Theo WSJ, ông Carney đã nhiều lần trao đổi với lãnh đạo các nước châu Âu, cho rằng họ cần nhìn nhận sự thay đổi trong chính sách của Washington như một xu hướng mang tính cấu trúc thay vì chỉ là hiện tượng nhất thời.

Nguồn tin của báo trên cho biết, ông Carney lập luận rằng các nước châu Âu nên từng bước xây dựng năng lực tự chủ về kinh tế, công nghệ và quốc phòng, thay vì tiếp tục đặt phần lớn kỳ vọng vào vai trò truyền thống của Mỹ. Quan điểm này được cho là ngày càng nhận được sự đồng tình trong bối cảnh nhiều đồng minh xuất hiện khác biệt về cách tiếp cận đối với các vấn đề an ninh và thương mại.

Theo WSJ, các cuộc thảo luận nội bộ đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực vốn trước đây ít được đặt ra. Một số quốc gia châu Âu bắt đầu xem xét giảm mức độ phụ thuộc vào các nền tảng công nghệ của Mỹ, thúc đẩy sử dụng phần mềm nguồn mở do châu Âu phát triển, đồng thời tăng đầu tư cho trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và ngành công nghiệp không gian của khu vực.

Ở lĩnh vực quốc phòng, các nước cũng nghiên cứu khả năng tăng cường năng lực tự chủ nếu môi trường an ninh tiếp tục biến động. Song song với đó là những cuộc đánh giá về chuỗi cung ứng, hệ thống thanh toán và hạ tầng dữ liệu nhằm giảm rủi ro khi phụ thuộc quá lớn vào một đối tác duy nhất.

Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng tiến trình này sẽ không diễn ra trong thời gian ngắn. Mỹ vẫn là đối tác quốc phòng quan trọng nhất của châu Âu thông qua NATO, đồng thời hai bên còn gắn kết sâu rộng về kinh tế, đầu tư và công nghệ. Việc tách rời hoàn toàn được đánh giá là rất khó xảy ra trong tương lai gần.

Bản thân Canada cũng ở trong tình thế đặc biệt. Dù chính phủ của Thủ tướng Carney thúc đẩy đa dạng hóa quan hệ kinh tế và tăng cường hợp tác với châu Âu, nền kinh tế Canada vẫn có mức độ gắn kết rất lớn với Mỹ. Ottawa đang theo đuổi chiến lược mở rộng không gian hợp tác quốc tế nhằm giảm thiểu rủi ro từ những biến động trong quan hệ với đối tác láng giềng, thay vì cắt đứt mối liên kết vốn đã được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Theo các chuyên gia, những cuộc trao đổi kín được báo Mỹ tiết lộ cho thấy châu Âu đang bước vào giai đoạn đánh giá lại cách thức bảo đảm an ninh và phát triển kinh tế trong bối cảnh môi trường địa chính trị thay đổi nhanh chóng. Dù vậy, quá trình này nhiều khả năng sẽ hướng tới việc tăng khả năng tự chủ chiến lược hơn là thay thế hoàn toàn quan hệ đồng minh với Mỹ.

Theo WSJ








Thủ tướng Bỉ vạch ra "lằn ranh đỏ" với NATO sau áp lực từ ông Trump, khẳng định Điều 5 không đồng nghĩa với việc phải tham chiến.


BREAKING: 'Article 5 Doesn't Mean Joining Wars,' Belgium PM Draws NATO Red Line After Trump Pressure

[music123]

Cách NATO chiều lòng ông Trump tại hội nghị thượng đỉnh

7/9/26

Thay vì thảo luận những quyết sách lớn, các nước NATO bước vào hội nghị thượng đỉnh ở Ankara với mục tiêu đơn giản hơn là không khiến ông Trump nổi giận.

Khi chuyên cơ chở Tổng thống Mỹ Donald Trump hạ cánh ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ hôm 7/7 để tham gia hội nghị thượng đỉnh NATO, các đồng minh của Washington không chắc người đứng đầu Nhà Trắng sẽ xuất hiện với thái độ thân thiện hay đối đầu.

Ông Trump đến hội nghị thượng đỉnh với tâm trạng không mấy vui vẻ. Ông nói rằng bản thân có lẽ đã không tham dự nếu chủ nhà không phải là Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan, người mà ông coi là bạn và nhiều lần dành lời ca ngợi.



Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan (trái) đón tiếp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại sân bay ở Ankara ngày 7/7. Ảnh: Phủ Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ

Ông bày tỏ nỗi thất vọng khi các nước châu Âu không ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran, chỉ trích Tây Ban Nha chi quá ít cho quốc phòng. Ông cũng một lần nữa khẳng định tham vọng kiểm soát Greenland, điều từng khiến liên minh rơi vào cuộc khủng hoảng nội bộ nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ hồi tháng 1.

Đây dường như là những điều mà các lãnh đạo NATO lo ngại nhất, buộc họ phải tìm mọi cách để không khiến Tổng thống Mỹ phật ý, hoặc tệ hơn là đưa ra những quyết định bất ngờ như giảm lực lượng đồn trú ở châu Âu hay rút Mỹ khỏi NATO.

Tổng thống nước chủ nhà Erdogan ngày 7/7 đã dành cho ông Trump nghi thức đón tiếp trọng thị, đến tận chân cầu thang máy bay để chào đón Tổng thống Mỹ. Đây là biệt lệ mà ông Erdogan dành cho ông Trump, thể hiện sự coi trọng với vị thế của Tổng thống Mỹ cũng như mối quan hệ đặc biệt giữa hai bên.

Tổng thư ký NATO Mark Rutte cũng nỗ lực làm việc để duy trì hình ảnh đoàn kết của liên minh và giữ vững sự ủng hộ của ông Trump bằng cách công khai ca ngợi ông một cách nồng nhiệt, đồng thời giảm nhẹ các cuộc tranh cãi gay gắt và công khai giữa Tổng thống Mỹ và các đồng minh châu Âu trước hội nghị thượng đỉnh.

Ông Rutte đã thúc đẩy các thành viên châu Âu và Canada chi tiêu nhiều hơn cho quốc phòng và nhanh chóng nâng cao năng lực quân sự. Ông cũng cho rằng các đồng minh đều đang đạt được những bước tiến đáng kể trong việc củng cố quốc phòng.

Theo những người am hiểu các cuộc trao đổi giữa hai bên, trong các cuộc gặp kín, ông Rutte cũng nhiều lần lên tiếng phản bác những chỉ trích của ông Trump đối với các đồng minh châu Âu.

"Rõ ràng là liên minh đang ở một vị thế rất khác so với một năm trước. Các nước châu Âu đang tăng cường chi tiêu quốc phòng, đổi mới và sản xuất quân sự", Torrey Taussig, cựu quan chức Lầu Năm Góc và hiện làm việc tại tổ chức tư vấn Hội đồng Đại Tây Dương, cho hay.



Từ trái qua phải: Tổng thư ký NATO Mark Rutte, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng Anh Keir Starmer cùng lãnh đạo các nước khác chụp ảnh tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara ngày 8/7. Ảnh: AP

Các thành viên liên minh hy vọng rằng bằng cách chứng minh quyết tâm mới nhằm giúp NATO tăng cường năng lực quân sự, họ có thể xoa dịu ông Trump và giữ chân ông ở lại.

"Tôi tin rằng điều khiến ông Trump mất kiên nhẫn là các đồng minh nói nhiều nhưng không làm. Theo tôi, khi ông ấy thấy tình hình thực sự thay đổi, có những kết quả và cam kết cụ thể, những lo ngại của ông ấy cũng sẽ giảm đi phần nào", Tổng thống Cộng hòa Czech Petr Pavel cho hay.

Tại tiệc chiêu đãi do ông Erdogan chủ trì tại dinh thự riêng tối 7/7, ông Trump đã nhận được cơn mưa lời khen từ lãnh đạo các nước thành viên NATO, theo một quan chức Mỹ am hiểu cuộc gặp nói với WSJ. Hai quan chức khác cho biết bầu không khí tại tiệc chiêu đãi rất thân mật và các lãnh đạo đã thở phào nhẹ nhõm sau khi nó kết thúc mà không biến thành cuộc cãi vã nảy lửa.

Sau bữa tối, một quan chức cấp cao của châu Âu đã nhắn tin cho các đồng cấp của mình để báo cáo tình hình và nội dung chỉ có một từ: "Phù".

Nhiều quan chức châu Âu cho biết cuộc họp sau đó của các lãnh đạo diễn ra tốt đẹp hơn mong đợi. Và đó là kết quả đáng hài lòng, bởi điều quan trọng nhất là ông Trump không đe dọa rút Mỹ khỏi liên minh, theo Brian Schwartz, nhà bình luận của WSJ.

"Thay vì thúc đẩy các bước đột phá trong vô số vấn đề mà NATO đang gặp phải, các thành viên giờ đây coi việc làm cho ông Trump hài lòng là tiêu chuẩn mới của hội nghị", bình luận viên người Mỹ Robbie Gramer nhận xét.




Tổng thống Donald Trump tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ ngày 8/7. Ảnh: AP

Tomas Valasek, cựu đại sứ Slovakia tại NATO, cho rằng tiêu chuẩn thành công cho hội nghị thượng đỉnh NATO hiện nay không phải là đề ra những quyết sách lớn, mà ý tưởng của liên minh bây giờ là "tránh rạn nứt lớn".

Ông thêm rằng việc sử dụng chiến lược lấy lòng ông Trump để giữ cho hội nghị thượng đỉnh diễn ra suôn sẻ là cách tiếp cận "không lý tưởng nhưng vẫn còn tốt hơn những lựa chọn khác".

Một số người đã hoài nghi về hiệu quả trong cách các lãnh đạo NATO lấy lòng ông Trump. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ đã xác nhận chúng hiệu quả.

Trong cuộc họp kín giữa các lãnh đạo, ông Trump đã không nhắc đến Greenland, thay vào đó khen ngợi các thành viên tăng mạnh chi tiêu quốc phòng và chỉ đề cập qua về vấn đề Iran.

"Trong căn phòng đó tràn ngập tình cảm dành cho tôi", ông Trump nói về cuộc họp thượng đỉnh hôm 8/7. "Họ nói 'chúng tôi yêu ngài'. Có thể họ thực sự nghĩ thế hoặc cũng có thể họ chỉ đang cố lấy lòng tôi. Dù thế nào thì họ cũng đã thành công, bởi vì có sự đoàn kết rất lớn trong căn phòng hôm đó".

Ông Trump cũng gợi ý rằng những bất đồng giữa ông với Thủ tướng Italy Giorgia Meloni và các lãnh đạo châu Âu khác về việc họ thiếu sự ủng hộ trong cuộc chiến Iran có thể được bỏ qua.

"Tây Ban Nha đã rất tệ, nhưng bạn biết đấy, Italy đã tốt. Hầu hết các nước đều tốt. Họ chỉ có một khoảnh khắc tồi tệ thôi. Họ đã không giúp chúng tôi", ông nói.

Thanh Tâm (Theo WSJ, AFP, Reuters)

[music123]

Châu Âu tìm cách trám vết nứt trên 'chiếc ô an ninh' của Mỹ9/26

7/9/26

Chính quyền Tổng thống Trump ngày càng giảm cam kết với châu Âu, buộc châu lục phải tăng cường năng lực quân sự để lấp khoảng trống Mỹ để lại.

"Đó là cuộc gặp tuyệt vời, rất nhiều tình yêu thương, nhiều sự đoàn kết trong căn phòng", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 8/7 phát biểu sau khi dự hội nghị thượng đỉnh với 31 lãnh đạo khác của NATO tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ.

Nhưng chỉ vài giờ trước đó, Tổng thống Trump phát biểu trước cuộc họp rằng ông "rất thất vọng với NATO" vì không đáp ứng yêu cầu về chi tiêu quốc phòng và không ủng hộ Mỹ trong cuộc chiến với Iran. Điều này đã khiến các lãnh đạo NATO lo ngại rằng nước Mỹ dưới thời ông Trump đang ngày càng rời xa các đồng minh châu Âu, vốn đang phụ thuộc vào "chiếc ô an ninh" của Washington.

Chính quyền Tổng thống Trump đã nêu ra tầm nhìn chuyển đổi "NATO 3.0" cho liên minh quân sự xuyên Đại Tây Dương mà Mỹ dẫn đầu. Trong mô hình này, châu Âu sẽ gánh vác phần lớn nhiệm vụ bảo đảm an ninh của lục địa, còn Mỹ thu hẹp hiện diện quân sự để tập trung nguồn lực cho khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương và các ưu tiên chiến lược khác.

Những tín hiệu từ Washington cho thấy sự thay đổi này không còn dừng ở các tuyên bố. Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth tháng trước thông báo Lầu Năm Góc sẽ tiến hành đợt rà soát kéo dài 6 tháng về hiện diện quân sự của Mỹ tại châu Âu, làm dấy lên khả năng Washington cắt giảm lực lượng trong tương lai.

Triển vọng đó buộc các đồng minh châu Âu tăng tốc chi tiêu quốc phòng, mở rộng năng lực sản xuất vũ khí và xây dựng những khả năng tác chiến vốn lâu nay phụ thuộc chủ yếu vào Mỹ.

"Chúng ta phải làm nhiều hơn, nhanh hơn và sát cánh hơn. Chúng ta không có thời gian để chần chừ", Tổng thư ký NATO Mark Rutte phát biểu tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Ankara ngày 7/7. "Chúng ta cần ngay những năng lực cần thiết để bảo đảm liên minh luôn trong trạng thái sẵn sàng".



Tổng thư ký NATO Mark Rutte họp báo tại Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ ngày 6/7. Ảnh: AFP

Điều khiến các nước châu Âu lo ngại không nằm ở việc Mỹ giảm vài nghìn binh sĩ đồn trú, mà ở những năng lực quân sự chiến lược của Washington. Trong nhiều thập kỷ, NATO xây dựng các kế hoạch phòng thủ trên giả định rằng nếu xung đột nổ ra, Mỹ sẽ cung cấp những khí tài mà họ không có hoặc sở hữu rất ít, từ oanh tạc cơ chiến lược, máy bay tiếp dầu, tàu sân bay, tàu ngầm hạt nhân đến hệ thống tình báo vệ tinh.

Những năng lực này đóng vai trò then chốt giúp NATO triển khai lực lượng nhanh chóng trong các tình huống khẩn cấp. Do đó, châu Âu cần đảm bảo NATO vẫn duy trì được khả năng răn đe nếu Washington tiếp tục thu hẹp hiện diện quân sự trên châu lục.

Một trong những giải pháp nhằm bù đắp tình trạng thiếu hụt oanh tạc cơ chiến lược là triển khai thêm các hệ thống tên lửa tầm xa trên mặt đất, đồng thời tăng cường số lượng tiêm kích. Châu Âu cũng đang đẩy mạnh chi tiêu cho quân sự sau hàng chục năm liên tục cắt giảm ngân sách quốc phòng để ưu tiên cho phát triển kinh tế.

Nghiên cứu do viện chính sách SIPRI, Thụy Điển, cho thấy các nước NATO ở châu Âu năm ngoái đã chi tới 559 tỷ USD cho quốc phòng, 22 quốc gia đã chi tối thiểu 2% GDP, mức tiêu chuẩn hiện tại của liên minh. NATO năm ngoái đã cam kết tăng mức này lên 5% vào năm 2035.

Tại Diễn đàn Hợp tác Công nghiệp Quốc phòng Xuyên Đại Tây Dương ngày 7/7, Tổng thư ký Rutte đã công bố hàng loạt sáng kiến và thỏa thuận, đồng thời kêu gọi một "cuộc cách mạng" trong ngành công nghiệp quốc phòng của liên minh.

"Chúng ta không còn nhiều thời gian. Chúng ta cần ngay những năng lực cần thiết để bảo đảm luôn trong trạng thái sẵn sàng. Tình hình an ninh hiện nay đòi hỏi điều đó", ông Rutte nói. "Tiếng máy móc vận hành phải trở thành một bản hòa âm mạnh mẽ".

Theo một quan chức NATO, các thỏa thuận được công bố có tổng giá trị ước tính ít nhất 50 tỷ USD. Trong số này có một số quốc gia châu Âu mua máy bay không người lái trinh sát của tập đoàn quốc phòng Mỹ Northrop Grumman, cũng như NATO đặt mua máy bay do công ty Saab của Thụy Điển sản xuất.

Chính phủ Anh cho biết 12 quốc gia châu Âu, trong đó có Anh, Pháp và Đức, sẽ chi hơn 50 tỷ USD trong vòng 10 năm tới để phát triển các loại vũ khí tấn công chính xác tầm xa nhằm tăng cường năng lực phòng thủ của NATO.

Per Erik Solli, chuyên gia phân tích quốc phòng tại Viện Các vấn đề Quốc tế Na Uy (NUPI), cho biết châu Âu hiện có một số sáng kiến nổi bật trong lĩnh vực không quân, như Chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới (GCAP) do Anh, Italy và Nhật Bản phối hợp phát triển, hay hệ sinh thái xoay quanh tiêm kích Gripen mà Thụy Điển đang xây dựng.

"Các nhà sản xuất vũ khí của châu Âu như Rheinmetall, Thales và Leonardo đang hưởng lợi từ xu hướng này", ông Solli nói.




Thủ tướng Đức Friedrich Merz (giữa) dự lễ giới thiệu mẫu drone PULSE P19 do công ty Quantum-Systems sản xuất tại một triển lãm gần Berlin ngày 10/6. Ảnh: AFP

Dù tốc độ đầu tư quốc phòng tăng nhanh, nhiều chuyên gia cho rằng khoảng cách giữa tham vọng và năng lực thực tế của châu Âu vẫn còn rất lớn. Trở ngại đầu tiên là họ không thể nhanh chóng tìm phương án thay thế cho những khí tài chiến lược mà chỉ có Mỹ đang sở hữu.

"Các hệ thống hỏa lực tầm xa trên mặt đất có thể đóng vai trò bổ sung, nhưng không thể sánh được với tầm hoạt động của oanh tạc cơ chiến lược như B-1 hay B-52", David Deptula, chủ tịch Viện Mitchell về Nghiên cứu Không gian, nói. "Tiêm kích của châu Âu cũng không thể mang lượng lớn bom đạn như oanh tạc cơ và có tầm hoạt động ngắn hơn".

Nếu Mỹ rút hoàn toàn "chiếc ô an ninh", châu Âu cũng sẽ phải dựa vào kho vũ khí hạt nhân vốn có quy mô nhỏ hơn nhiều của Anh và Pháp để đảm bảo khả năng răn đe hạt nhân.

Đây cũng là thách thức lớn, bởi kho vũ khí hạt nhân của hai nước này được đánh giá là tương đối già cỗi và họ cũng gặp nhiều khó khăn với các hệ thống mang phóng, đặc biệt là oanh tạc cơ chiến lược.

Điểm yếu tiếp theo nằm ở năng lực hậu cần tác chiến. Mỹ vẫn chiếm ưu thế vượt trội về máy bay tiếp dầu, vận tải cơ chiến lược, vệ tinh quân sự, tình báo và hệ thống hậu cần. Điều này khiến các lực lượng châu Âu, dù được bổ sung thêm xe tăng hay máy bay chiến đấu, vẫn khó phát huy tối đa hiệu quả nếu thiếu mạng lưới tiếp tế, kết nối và chia sẻ thông tin mà Washington lâu nay cung cấp.

Một trở ngại khác là thời gian. Các dây chuyền sản xuất quốc phòng cần nhiều năm để mở rộng công suất, còn quá trình phát triển một hệ thống vũ khí hiện đại có thể kéo dài gần một thập kỷ, khiến châu Âu khó đáp ứng ngay yêu cầu tăng cường năng lực quân sự trong thời gian ngắn.

Không chỉ thiếu khí tài, nhiều nước châu Âu còn thiếu cả nhân lực vận hành. Sau nhiều năm cắt giảm quân số, các quốc gia này đang gặp khó khăn trong tuyển mộ tân binh và duy trì lực lượng thường trực. Các kế hoạch tăng quy mô quân đội vì thế có thể mất nhiều năm mới phát huy hiệu quả.

Thách thức cuối cùng là cơ chế chỉ huy. Theo cựu quan chức NATO Camille Grand, châu Âu có nhiều tướng giỏi, nhưng chưa có cơ chế chỉ huy thống nhất ở cấp châu lục, bởi họ rốt cuộc vẫn phải chịu trách nhiệm trước chính phủ quốc gia của họ. Tư lệnh Tối cao Đồng minh châu Âu, sĩ quan cũng nắm quyền chỉ huy lực lượng Mỹ đồn trú tại lục địa, hiện là người Mỹ.

"Nếu Mỹ rút lui hoặc thu hẹp hiện diện quân sự, các quốc gia châu Âu sẽ phối hợp với nhau thế nào?", Max Bergmann thuộc Trung tâm Chiến lược và Nghiên cứu Quốc tế (CSIS), đặt câu hỏi. "Đó là một vấn đề chính trị vô cùng quan trọng mà châu Âu đang phải đối mặt, bởi thực tế chúng ta chưa thấy nhiều sự hợp tác quốc phòng ở cấp độ châu lục".

Như Tâm (Theo WSJ, AFP, Le Monde)