Tin Tức Văn Nghệ Thời Sự Hải Ngoại

[music123]

Đường ống tránh Eo biển Hormuz bị tấn công, thị trường dầu mỏ chịu áp lực lớn

Thứ Ba, 31/03/2026

Iran tấn công trung tâm dầu mỏ của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) nằm ngoài Eo biển Hormuz, gia tăng áp lực lên thị trường dầu mỏ.



Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất UAE), trong bối cảnh Iran hạn chế hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz, ngày 3/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN
Theo báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 30/3, hình ảnh vệ tinh do Soar Atlas công bố cho thấy các đám cháy tại hai trạm bơm dọc theo đường ống dẫn dầu Habshan–Fujairah, một tuyến vận chuyển quan trọng đưa dầu thô từ Abu Dhabi đến cảng Fujairah mà không phải đi qua Eo biển Hormuz.

Các hình ảnh cho thấy đám cháy đã ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng dọc theo tuyến đường ống, vốn đóng vai trò là tuyến xuất khẩu dầu mỏ thay thế. đặc biệt trong các giai đoạn xảy ra gián đoạn đối với hoạt động vận chuyển qua Eo biển Hormuz.

Trong khi đó, Eo biển Hormuz vốn là nơi khoảng 20% lượng dầu khí toàn cầu đi qua đang bị Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phong toả trên thực tế sau khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự chung nhằm vào Iran, bắt đầu vào hôm 28/2.

Tuyến xuất khẩu quan trọng tránh Eo biển Hormuz

Theo kênh Al Jazeera của Qatar đường ống dẫn dầy Habshan-Fujairah (ADCOP) dài khoảng 380 km, chạy từ Habshan, một mỏ dầu khí ở khu vực Tây Nam Abu Dhabi của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đến cảng Fujairah trên vịnh Oman.

Tuyến đường ống này đi vào hoạt động năm 2012, có công suất khoảng 1,5 triệu thùng/ngày.

Hiện chưa có số liệu chính thức về mức khai thác hiện tại của đường ống này, nhưng theo nhà phân tích Johannes Rauball của công tin phân tích thông tin hàng hoá Kpler, xuất khẩu từ Fujairah đã tăng rõ rệt trong tháng qua, đạt trung bình 1,62 triệu thùng/ngày, so với 1,17 triệu thùng của tháng trước.

Điều này cho thấy UAE đang tận dụng tối đa năng lực sẵn có, song quy mô vẫn còn hạn chế so với nhu cầu toàn cầu.

Lo ngại về việc các tuyến thay thế bị nhắm mục tiêu

Diễn biến nêu trên xảy ra trong bối cảnh xuất hiện lo ngại rằng Iran có thể đang nhắm vào các tuyến xuất khẩu dầu mỏ thay thế mà các đồng minh của Mỹ sử dụng để tránh đi qua Eo biển Hormuz.

Các vụ cháy tại các trạm bơm cho thấy những rủi ro đối với cơ sở hạ tầng liên quan đến các tuyến đường ống dẫn dầu thay thế này khi căng thẳng trong khu vực tiếp tục leo thang.

Hiện nay, ngoài đường ống dẫn dầu Habshan-Fujairah của UAE, trong khu vực còn có 2 tuyến khác đang nổi lên như những lựa chọn thay thế cho việc đi qua Eo biển Hormuz, gồm:

Tuyến đường ống Đông - Tây của Saudi Arabia do Tập đoàn dầu khí Saudi Aramco, một trong những doanh nghiệp năng lượng lớn nhất thế giới, vận hành.

Tuyến đường ống này dài khoảng 1.200 km, nối trung tâm xử lý dầu Abqaiq với cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, cho phép Saudi Arabia đưa dầu ra biển mà không cần đi qua Eo biển Hormuz.

Theo Bloomberg, nguồn tin am hiểu ngành dầu mỏ cho biết đường ống Đông – Tây, tuyến vận chuyển xuyên bán đảo Arab, hiện đã hoạt động hết công suất thiết kế.

Trong tổng lưu lượng 7 triệu thùng/ngày đi qua đường ống Đông - Tây, khoảng 2 triệu thùng được giữ lại để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước và sản lượng xuất khẩu qua cản Yanbu hiện đạt khoảng 5 triệu thùng/ngày.

Việc nhanh chóng tái cấu trúc dòng chảy dầu mỏ cho thấy mức độ sẵn sàng cao của quốc gia xuất khẩu dầu hàng đầu thế giới, đồng thời củng cố vai trò nhà cung cấp cuối cùng mà Saudi Arabia từ lâu theo đuổi.



Cảng Yanbu, Saudi Arabia. Ảnh: ESA

Đường ống Iraq - Thổ Nhĩ Kỳ, còn gọi là tuyến đường ống Kirkuk-Ceyhan, nối Iraq với bờ Địa Trung Hải của Thổ Nhĩ Kỳ, có công suất thiết kế khoảng 1,6 triệu thùng/ngày. Tuy nhiên, lưu lượng hiện tại chỉ khoảng 200.000 thùng/ngày, cho thấy dư địa tăng trưởng đáng kể nếu được khai thác hiệu quả hơn.

Iraq hiện nằm trong nhóm 5 quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới và đứng thứ hai trong Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), với sản lượng vượt 4 triệu thùng/ngày. Điều này khiến tuyến ống Kirkuk-Ceyhan trở thành một “ẩn số chiến lược” nếu được nâng cấp và vận hành tối đa.

Thành Nam

[music123]

Ông Zelensky: Ukraine sẽ cung cấp vũ khí cho vùng Vịnh, hỗ trợ khai thông eo biển Hormuz

3/30/26

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo về các thỏa thuận xuất khẩu vũ khí, chia sẻ kinh nghiệm hàng hải với vùng Vịnh, đổi lại, Ukraine sẽ nhận được hỗ trợ năng lượng.



Tổng thống Ukraine - ông Volodymyr Zelensky. Ảnh: TELEGRAM


"[Các nước vùng Vịnh] biết rằng họ có thể tin tưởng vào chuyên môn của Ukraine trong lĩnh vực này. Chúng tôi đã thảo luận chi tiết về việc chia sẻ kinh nghiệm vận hành hành lang Biển Đen" - ông Zelensky nói.

Theo ông Zelensky, các thỏa thuận trên sẽ có thời hạn ít nhất 10 năm với mỗi quốc gia và bao gồm việc xuất khẩu vũ khí của Ukraine, như xuồng không người lái, hệ thống tác chiến điện tử và phần mềm quân sự. Đổi lại, một phần nghĩa vụ của các nước vùng Vịnh trong thỏa thuận sẽ là cung cấp năng lượng cho Kiev.

"Không nghi ngờ gì, chúng ta đang nhận được sự hỗ trợ năng lượng từ các nhà lãnh đạo vùng Vịnh. Đây không chỉ là kỳ vọng mà chúng ta đã ký kết các thỏa thuận chính thức," – ông Zelensky khẳng định.

"Chúng tôi đang xuất khẩu hệ thống phòng thủ, kỹ năng của các chiến binh và những kiến thức mà nhà nước sở hữu. Đổi lại, chúng tôi kỳ vọng nhận được sự hợp tác về an ninh từ các quốc gia này. Chúng tôi đã thống nhất những cơ hội tăng cường phòng không, hợp tác phát triển sản xuất quốc phòng, cũng như hợp tác về năng lượng, bao gồm dầu diesel và các nguồn cung thiết yếu mà hiện nay chúng ta rất cần" - nhà lãnh đạo Ukraine bổ sung.

Tuyên bố của ông Zelensky được đưa ra sau chuyến công du tới các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Qatar, nơi chính phủ các nước này đã ký kết các thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Ukraine.

Ông cho biết Ukraine cũng đang hợp tác với Jordan và Kuwait. Theo ông Zelensky, Thư ký Hội đồng An ninh và Quốc phòng Quốc gia Ukraine Rustem Umerov hiện vẫn đang ở lại Trung Đông để tiếp tục các cuộc đàm phán chính trị, bao gồm việc xem xét các đề nghị từ Bahrain và Oman.

Chi tiết của các thỏa thuận trên phần lớn vẫn chưa được công bố cụ thể.


DƯƠNG KHANG

[music123]

Ukraine đứng trước cơ hội ‘bùng nổ’ xuất khẩu công nghệ chống UAV giữa lúc khủng hoảng Trung Đông leo thang

Quỳnh Như
30/03/2026

Làn sóng tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) tại Trung Đông đang mở ra cơ hội hiếm có cho Ukraine trong việc đưa công nghệ đánh chặn UAV ra toàn cầu. Tuy nhiên, nếu không hành động đủ nhanh, Kiev có thể để tuột mất lợi thế mà chính chiến trường đã tạo ra.

Thực tế chiến trường đã đưa Ukraine trở thành quốc gia tiên phong trong lĩnh vực đánh chặn máy bay không người lái. Trong bối cảnh xung đột lan rộng ở Trung Đông, đây có thể là thời điểm mang tính quyết định đối với tham vọng đưa công nghệ này ra thị trường toàn cầu của Kiev.

Trong nỗ lực thúc đẩy xuất khẩu các hệ thống và bí quyết công nghệ, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã công du khu vực Vịnh Ba Tư cuối tuần qua, nhằm đàm phán với các quốc gia đang trở thành mục tiêu của các đợt tấn công UAV, đặc biệt là từ Iran.

Doanh nghiệp quốc phòng chờ "cái gật đầu" từ Chính phủ Ukraine

Ông Oleg Rogynskyy, Giám đốc điều hành của UForce, một công ty công nghệ quân sự Ukraine có trụ sở tại Anh, cho biết: "Mọi người đều đang chờ đợi". Đại diện công ty này nói thêm rằng thiết bị không người lái trên biển Magura của họ đang nhận được sự quan tâm mạnh mẽ từ các quốc gia Trung Đông.

Không chỉ UForce, các nhà sản xuất hàng đầu khác như Wild Hornets và SkyFall cũng xác nhận đã nhận được nhiều đề nghị từ các quốc gia trong khu vực. Tuy nhiên, tương tự UForce, họ vẫn chưa thể trực tiếp đàm phán hợp đồng do phải chờ sự chấp thuận từ Chính phủ Ukraine.



Ảnh minh hoạ.

Theo nhiều chuyên gia trong ngành, xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran đã làm nổi bật vai trò ngày càng quan trọng của UAV tấn công trong chiến tranh hiện đại, đồng thời bộc lộ những điểm yếu của nhiều quốc gia trong việc đối phó với mối đe dọa này.

Một số ý kiến cho rằng, diễn biến hiện tại mang lại cho Ukraine cơ hội hiếm có để thúc đẩy xuất khẩu, xây dựng một ngành công nghiệp quốc phòng hàng đầu thế giới - có thể trở thành trụ cột cho công cuộc tái thiết và phát triển hậu chiến.

Anastasiia Mishkina, giám đốc điều hành của Tech Force tại UA (hiệp hội quy tụ gần 100 công ty quốc phòng Ukraine) cho biết, nhiều thành viên đã đề xuất được phép xuất khẩu và đang chờ phản hồi từ chính phủ. "Có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội, bởi thị trường quốc tế không chờ đợi", bà Mishkina nhấn mạnh.


Hiện, Chính phủ Ukraine chưa đưa ra phản hồi chính thức về vấn đề này.

Từ chiến trường khốc liệt đến thị trường tỷ USD

Trong những năm qua, Ukraine đã tích lũy đáng kể kinh nghiệm và công nghệ để đối phó với các cuộc tấn công UAV của Nga - mối đe dọa mà hiện nay nhiều quốc gia vùng Vịnh cũng đang phải đối mặt từ các UAV Shahed giá rẻ của Iran.

Thực tế chiến trường cho thấy, chỉ trong một đêm, Ukraine có thể hứng chịu hàng trăm UAV, buộc quân đội và các công ty tư nhân phải liên tục đổi mới, phát triển các hệ thống đánh chặn hiệu quả và chi phí thấp. Dù vậy, các giải pháp này không phải lúc nào cũng đạt tỷ lệ thành công tuyệt đối, khi đối phương liên tục tìm cách thích ứng.

Ông Ihor Fedirko, Giám đốc điều hành Hội đồng Công nghiệp Quốc phòng Ukraine ước tính Kiev có thể xuất khẩu khoảng 2 tỷ USD vũ khí trong năm nay, chưa tính các liên doanh sản xuất với đối tác quốc tế. Trong kịch bản thuận lợi, con số này có thể tăng lên 10 tỷ USD mỗi năm trong vòng 5 năm tới.

Chính phủ Ukraine cho biết đã sản xuất 40.000 UAV đánh chặn chỉ riêng trong tháng 1, đồng thời khẳng định sẽ ưu tiên nhu cầu phòng thủ trong nước. Tổng thống Zelensky nhận định, nếu được tài trợ đầy đủ, Ukraine có thể nâng công suất lên 2.000 UAV mỗi ngày, trong đó chỉ khoảng một nửa phục vụ nhu cầu nội địa, phần còn lại dành cho xuất khẩu.

Mở rộng "lá chắn UAV" từ không trung ra mặt biển

Bên cạnh phát triển máy bay không người lái, Ukraine còn chế tạo các xuồng tự sát trên (USV) biển, ban đầu được sử dụng để tấn công hải quân Nga tại Biển Đen. Hiện nay, các hệ thống này đã được nâng cấp, có thể tích hợp thêm UAV đánh chặn nhằm đối phó với các mối đe dọa trên không.

Theo ông Rogynskyy, các USV Magura đã được triển khai ngoài khơi phía nam để đánh chặn UAV Nga hướng về thành phố cảng Odessa trong các cuộc tấn công ban đêm. "Hệ thống này đã được vận hành thực tế và kiểm chứng hiệu quả", ông nói.

Ông cũng cho biết các trạm Magura trang bị thiết bị đánh chặn có thể được triển khai dọc bờ biển Vùng Vịnh, vận hành trên nền tảng phần mềm giúp giảm đáng kể nhu cầu nhân lực.

Tăng tốc để không bỏ lỡ cơ hội

Tuy nhiên, không phải mọi vấn đề đều nằm ở công nghệ. Trước đó, Tổng thống Zelensky từng chỉ trích một liên doanh Ukraine-Mỹ vì tự ý bán UAV đánh chặn mà không có sự phối hợp với chính phủ, dẫn đến thiếu hụt nhân lực huấn luyện và ảnh hưởng đến uy tín quốc gia.

Theo Halyna Yanchenko, một nghị sĩ có quan hệ chặt chẽ với ngành công nghiệp quốc phòng Ukraine, cho biết, chính phủ đang phản ứng khá chậm trong việc mở cửa xuất khẩu, trong khi các doanh nghiệp rất cần nguồn vốn để mở rộng hoạt động.

Bà Halyna Yanchenko cho biết chính sách xuất khẩu vũ khí của Ukraine vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, và nếu không đẩy nhanh tiến độ, nước này có thể bỏ lỡ cơ hội do tình hình Trung Đông mang lại.

Ngay cả khi đạt được thỏa thuận, các chuyên gia cho rằng sẽ mất nhiều tháng để triển khai hoàn chỉnh các hệ thống phòng không bằng UAV, bao gồm đào tạo nhân lực, thiết lập radar và tích hợp vận hành.

Taras Tymochko, người đứng đầu chương trình máy bay không người lái đánh chặn của tổ chức Come Back Alive (đã mua hàng chục nghìn máy bay không người lái đánh chặn cho quân đội Ukraine) cho biết, các hệ thống này đòi hỏi chuyên môn cao, từ đào tạo phi công, kinh nghiệm chiến đấu đến việc xử lý kỹ thuật và đảm bảo an toàn khi trang bị đầu đạn.

Quan trọng hơn, theo ông Taras Tymochko, việc thiết lập và phối hợp hệ thống radar để phát hiện, theo dõi UAV và tổ chức đánh chặn hiệu quả giữa các đơn vị.

Dù vậy, ông Taras Tymochko tin rằng các quốc gia Vùng Vịnh có thể rút ngắn đáng kể quá trình học hỏi nhờ nguồn lực sẵn có. "Trong vài tháng tới, họ có thể xây dựng các đơn vị đánh chặn riêng và dần chứng minh hiệu quả", ông nhận định.

[music123]

Lỗ hổng tuyến phòng ngự khi Mỹ mất 'máy bay mắt thần'

Đại Hoàng
3/30/21


Việc một máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry bị phá hủy tại Arab Saudi là tổn thất nghiêm trọng làm suy giảm đáng kể năng lực phát hiện và ứng phó mối đe dọa của Mỹ trong khu vực.

Cuộc xung đột giữa liên quân Mỹ-Israel và Iran đã bước sang giai đoạn mới khi các mục tiêu quân sự có giá trị cao của Mỹ bắt đầu trở thành tâm điểm tấn công.

Việc một máy bay cảnh báo sớm và kiểm soát trên không (AWACS) của Mỹ bị phá hủy không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn đặt ra những câu hỏi nghiêm trọng về khả năng duy trì ưu thế công nghệ và kiểm soát chiến trường của Washington.

Giới chuyên gia cảnh báo đây có thể là dấu hiệu cho thấy Tehran đang chuyển sang chiến lược tấn công có chọn lọc, nhằm vào những mắt xích then chốt trong hệ thống tác chiến hiện đại của Mỹ.

Bên cạnh đó, việc Iran tuyên bố lực lượng vũ trang nước này dùng UAV Shahed-136, vốn có chi phí sản xuất rất thấp, để phá hủy máy bay E-3 có giá 540 triệu USD, càng nêu bật sự hiệu quả trong chiến lược chiến tranh bất đối xứng mà Tehran theo đuổi.

"Bộ não chiến trường"

"Máy bay mắt thần" E-3 Sentry, thường được gọi là AWACS, từ lâu đã được xem là một trong những nền tảng quan trọng nhất trong cấu trúc tác chiến của Không quân Mỹ. Với khả năng giám sát không phận rộng lớn và điều phối lực lượng theo thời gian thực, AWACS đóng vai trò như một trung tâm chỉ huy bay trên không.

Hệ thống này được cho là có thể theo dõi tới 600 mục tiêu cùng lúc, bao gồm máy bay, tên lửa, thiết bị bay không người lái và cả mục tiêu mặt đất. Điều này cho phép chỉ huy chiến trường có được bức tranh toàn cảnh về diễn biến tác chiến.

"Đây là một đòn tấn công nghiêm trọng vào năng lực giám sát của Mỹ", cựu Đại tá Không quân Mỹ Cedric Leighton nhận định, đồng thời mạnh rằng AWACS không chỉ thu thập dữ liệu mà còn đóng vai trò điều phối các hoạt động tác chiến.



"Máy bay mắt thần" E-3 Sentry của Mỹ bị hư hại nặng sau đòn tấn công của Iran. Ảnh: AFA.


Thực tế, các kíp điều khiển trên máy bay có thể trực tiếp chỉ huy tiêm kích đánh chặn các mối đe dọa hoặc điều động máy bay tấn công hỗ trợ lực lượng mặt đất. Qua đó, các chiến dịch quân sự trở nên linh hoạt và hiệu quả hơn.

Một báo cáo của Trung tâm An ninh Mỹ Mới (CNAS) mô tả AWACS là "bộ não điều phối của chiến trường", có khả năng "cung cấp thông tin phân tích tình huống quan trọng và điều phối theo thời gian thực".

Ngoài ra, ưu thế lớn của AWACS nằm ở khả năng phát hiện sớm. Theo cựu sĩ quan Không quân Hoàng gia Australia Peter Layton, radar trên không có thể phát hiện các mục tiêu như UAV sớm hơn tới 85 phút so với radar mặt đất.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các mối đe dọa hiện đại ngày càng đa dạng và khó lường. Việc mất đi một nền tảng như vậy đồng nghĩa với việc giảm đáng kể thời gian phản ứng trước các cuộc tấn công.

Lỗ hổng trong tuyến phòng ngự

Điều khiến giới quan sát lo ngại không chỉ là sự tổn thất máy bay E-3 Sentry, mà còn là cách thức khí tài này bị tiêu diệt. Theo các chuyên gia, AWACS vốn là mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt, đặc biệt khi đang hoạt động.

"Những biện pháp đặc biệt thường được áp dụng để bảo vệ máy bay này khỏi hỏa lực đối phương", cựu Đại tá Leighton nói. Trong nhiều trường hợp, AWACS được hộ tống bởi tiêm kích và gần như không bao giờ bay vào khu vực nguy hiểm.

Tuy nhiên, việc máy bay bị phá hủy khi đang ở trên mặt đất đã làm dấy lên câu hỏi về công tác bảo vệ căn cứ. Ông Leighton gọi đây là "một lỗ hổng nghiêm trọng trong nỗ lực bảo vệ lực lượng".

Một số chuyên gia còn đặt nghi vấn về khả năng Iran nhận được hỗ trợ tình báo. Cựu Đại tá Leighton cho rằng "nhiều khả năng Nga đã cung cấp tọa độ địa lý và hình ảnh vệ tinh" giúp xác định mục tiêu chính xác.

Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 29/3 tuyên bố "máy bay mắt thần" E3 của Mỹ đã bị tấn công và làm hư hại nặng bằng UAV Shahed-136, loại máy bay không người lái có chi phí chỉ khoảng 20.000 USD.

Truyền thông Iran dẫn lời IRGC nói UAV Shahed-136 không chỉ gây tổn hại E-3 Sentry mà còn cả các phi cơ lân cận.



Dòng UAV Shahed-136 được cho là đã đem đến "cơn ác mộng" cho Mỹ và đồng minh. Ảnh: Reuters.


Ở góc độ chiến lược, các nhà phân tích cho rằng Iran đang theo đuổi một cách tiếp cận mới: tập trung vào các mục tiêu có giá trị cao thay vì tấn công dàn trải.

Kelly Grieco, chuyên gia tại Trung tâm Stimson, viết: "Iran đang nhắm vào các hệ thống radar, máy bay tiếp dầu và AWACS - những yếu tố điều phối chiến trường. Đây chính là một chiến dịch chống kiểm soát không phận".

Chiến lược này cho thấy sự thích ứng linh hoạt của Iran, tận dụng tối đa nguồn lực hạn chế để gây thiệt hại lớn nhất cho đối phương.

Việc tấn công vào các "nút thắt" trong hệ thống tác chiến có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa, làm suy giảm hiệu quả tổng thể của toàn bộ lực lượng.

Nỗi ám ảnh của những tiếng rít trên bầu trời Trung Đông

Dòng UAV Shahed - "tác giả" loại bỏ máy bay E-3 trứ danh của Mỹ - là loại vũ khí mới đang nổi lên như biểu tượng của hình thái chiến tranh hiện đại: chi phí thấp, sử dụng một lần và có thể sản xuất hàng loạt.

Các UAV Shahed do Iran phát triển - với mức giá chỉ khoảng 20.000 đến 50.000 USD mỗi chiếc, sải cánh gần 3 m, tầm hoạt động lên tới 1.600 km và khả năng mang theo khoảng 90 kg thuốc nổ - thường phát ra âm thanh rít đặc trưng khi lao xuống mục tiêu và gây ra thiệt hại nghiêm trọng.

Âm thanh chói tai này đang lan rộng khắp Trung Đông. Trong những tuần đầu của cuộc xung đột, Iran đã triển khai hơn 3.600 UAV mang đầu đạn nổ trên toàn khu vực. Quy mô và tần suất của chiến dịch không chỉ làm thay đổi cục diện chiến trường mà còn bộc lộ những điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của Mỹ và các đồng minh.



Khói bốc lên sau một đòn không kích của Iran ở Bahrain. Ảnh: Reuters.


Một số vụ tấn công đáng chú ý đã được ghi nhận: một UAV Shahed đã đánh trúng mái vòm radar gần trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ tại Bahrain; một vụ nổ khác gây thiệt hại nghiêm trọng tại khu dân cư cao cấp ở Dubai; trong khi một nhà máy lọc dầu tại Arab Saudi bị phá hủy và Kuwait cũng báo cáo các cuộc tấn công tương tự nhằm vào hạ tầng năng lượng.

Sức công phá của loại vũ khí rẻ nhưng hiệu quả này đặt ra bài toán hóc búa cho quân đội Mỹ trong bối cảnh cuộc xung đột có dấu hiệu lan rộng và kéo dài, qua đó khiến chiến lược tác chiến bất đối xứng của Iran càng phát huy ưu thế, đặt Washington vào tình thế tổn thất khí tài đáng báo động.

Thách thức dài hạn

Một vấn đề khác mà Mỹ phải đối mặt là tình trạng già hóa của phi đội E-3. Những chiếc máy bay này được đưa vào sử dụng từ năm 1978 và số lượng đã giảm đáng kể theo thời gian.

Hiện nay, Mỹ chỉ còn 17 chiếc E-3, ít hơn cả số lượng oanh tạc cơ B-2. Điều này khiến mỗi tổn thất đều có tác động lớn đến năng lực tổng thể.

Không chỉ vậy, chi phí thay thế cũng là một thách thức. Theo ước tính, mỗi chiếc E-3 có giá trị tương đương khoảng 540 triệu USD theo thời giá hiện nay.

Mặc dù Lầu Năm Góc đang xem xét các phương án thay thế, đến nay vẫn chưa có nền tảng nào được lựa chọn chính thức. Các chương trình phát triển vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm.

Trong khi đó, các hệ thống thay thế như E-2 Hawkeye của Hải quân Mỹ không thể hoàn toàn đảm nhiệm vai trò của E-3 do hạn chế về tầm bay và quy mô hoạt động.

Giới chuyên gia cảnh báo rằng khoảng trống năng lực có thể xuất hiện nếu quá trình chuyển đổi không được thực hiện kịp thời.

Trong bối cảnh xung đột ngày càng phức tạp, việc mất đi một tài sản chiến lược như AWACS không chỉ là tổn thất trước mắt mà còn có thể ảnh hưởng đến cán cân quân sự trong dài hạn.