Tin Tức Văn Nghệ Thời Sự Hải Ngoại

[music123]

Mỹ sẽ di tản hàng nghìn người Afghanistan đến Qatar


Thế Hào Thứ bảy, 14/8/2021

Trước tình hình Taliban nhanh chóng xâm chiếm các tỉnh lỵ ở Afghanistan, Mỹ lên kế hoạch di tản hàng nghìn công dân nước này đến Qatar.

Mỹ lên kế hoạch di tản hàng nghìn người Afghanistan đến Qatar để tránh mối nguy hiểm từ Taliban, theo nguồn tin nói với CNN.

Nguồn tin này còn cho biết thỏa thuận giữa các nước vẫn chưa được thông qua. Nếu được duyệt, gần 8.000 người sẽ di tản khỏi Afghanistan.

Được biết, nhóm đầu tiên, bao gồm khoảng 1.000-2.000 người, sẽ "sớm" dời đến Doha, Qatar.

"Chúng tôi đang đánh giá mọi lựa chọn có thể. Chúng tôi không có thông báo về các địa điểm tái định cư cho những công dân Afghanistan xin thị thực nhập cư đặc biệt", một phát ngôn viên của Bộ Ngoại giao Mỹ nói với The Hill.

Vào ngày 13/8, chính quyền của Tổng thống Biden cho biết Mỹ sẽ huy động 1.000 lính đến Qatar. Số nhân sự này sẽ hỗ trợ những người Afghanistan đã đến Qatar nhập cảnh vào Mỹ.



Chính quyền của Tổng thống Biden kiên quyết rút quân đội Mỹ khỏi Afghanistan mặc sự chỉ trích. Ảnh: AFP.


Tình hình tại Afghanistan ngày càng tệ hơn kể từ khi Mỹ quyết định rút quân khỏi nước này. Đến ngày 14/8, Taliban đã chiếm được 17 tỉnh lỵ.

"Chúng tôi quan ngại về tốc độ xâm chiếm của Taliban", ông John Kirby, người phát ngôn của Lầu Năm Góc, nói vào ngày 14/8.

"Chúng tôi đang theo dõi vụ việc này cùng các bên. Chúng tôi đang quan sát thực địa. Tình hình hiện nay rất đáng quan ngại", ông Kirby bổ sung. "Đây là lúc người dân, kể cả chính phủ và quân đội Afghanistan, cần đồng lòng. Kết quả vẫn có thể thay đổi".

Tuy vấp phải nhiều sự chỉ trích, chính quyền của ông Biden kiên quyết về việc rút quân đội Mỹ khỏi Afghanistan trước cuối tháng 8.

[music123]

Afghanistan trước nguy cơ sụp đổ


8/14/21



Không khí căng thẳng ở thủ đô Kabul khi lực lượng Taliban gia tăng tấn công và chiếm được nhiều tỉnh thành, cô lập thủ đô. Ảnh Haroon Sabawoon/Anadolu Agency via Getty Images.


Tin tức dồn dập từ chiến trường Afghanistan cho thấy chính quyền Kabul được Hoa Kỳ bảo trợ sắp sụp đổ nay mai sau khi quân đội và chính quyền cấp tỉnh ở nhiều nơi tan rã hàng loạt và Taliban nhanh chóng chiếm được các thành phố lớn như Herat và Kandahar. Tình hình rất giống với miền Nam Việt Nam Tháng Tư năm 1975, gợi lên nhiều suy nghĩ, lo âu và thất vọng, thậm chí tức giận, ở những người Việt Nam lưu vong – nhất là những quân nhân đã từng can trường chiến đấu đến viên đạn cuối cùng để rồi sau đó bị đày đọa hàng chục năm trời trong các trại tù cải tạo nơi rừng xanh núi thẳm.

Nỗi phẫn nộ được trút vào Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden vì cho rằng quyết định của ông rút hết quân đội Hoa Kỳ và đồng minh ra khỏi Afghanistan trước ngày 11 Tháng Chín – đúng 20 năm sau ngày tổ chức khủng bố Al-Qaeda tấn công Trung Tâm Thương Mại Thế giới ở New York – là “hết sức sai lầm”, làm cho phiến quân Taliban phấn khởi lên và quân đội Afghanistan nhanh chóng rã đám. Đài Fox News bình luận, nếu có một người phải chịu trách nhiệm về sự sụp đổ của Afghanistan thì đó là Tổng thống Joe Biden.

Nhưng bình tĩnh suy xét thì việc Hoa Kỳ và đồng minh rút ra khỏi Afghanistan không hẳn là sai lầm và cũng không hẳn là trách nhiệm của ông Biden và chính phủ Hoa Kỳ đương nhiệm.



Việc rút quân rõ ràng là một thất bại, vì sau 20 năm tham chiến, Hoa Kỳ vẫn chưa tiêu diệt được lực lượng Taliban và những phần tử phiến loạn chống đối chính phủ hợp pháp ở Kabul, giống như trước đây Hoa Kỳ không tiêu diệt được lực lượng Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam. Chẳng những vậy, hy vọng giành được một thắng lợi chung cuộc về quân sự ở Afghanistan là hoàn toàn viển vông dù cho Hoa Kỳ và đồng minh có đổ thêm vào đây bao nhiêu binh lính, vũ khí và tiền bạc nữa. Trong hoàn cảnh đó, thừa nhận thất bại, thừa nhận bế tắc để quyết định rút ra khỏi vũng lầy càng sớm càng tốt có khi là một quyết định khó khăn nhưng đúng đắn.

Cũng nên để ý rằng, rút quân đội ra khỏi Afghanistan không phải là quyết định riêng của ông Biden mà đã được chính quyền của Tổng thống Donald Trump đưa ra trước khi ông Biden lên cầm quyền. Mong muốn sớm kết thúc cuộc chiến, “đưa binh sĩ về nhà”, ông Trump đã từng có ý định mời đại diện Taliban tới trại David ở Maryland – nơi nghỉ ngơi và tiếp khách không chính thức của tổng thống Hoa Kỳ – để đàm phán một thỏa thuận hòa bình, nhưng ý định đó không thực hiện được do sự phản đối của công chúng Mỹ và thái độ hiếu chiến của Taliban. Sau đó, chính quyền Trump đã đàm phán và ký thỏa thuận hòa bình với Taliban ở Doha Tháng Hai 2020, trong đó Hoa Kỳ cam kết rút hết quân đội trong vòng 18 tháng. Ông Biden chỉ tiếp tục thực hiện cam kết đó của chính phủ tiền nhiệm.

Có điều, ông Biden và các tướng lĩnh của ông bị bất ngờ trước sự sụp đổ quá nhanh chóng của chính phủ Afghanistan dù Kabul đã được Washington viện trợ rất lớn và các lực lượng vũ trang của chính phủ Afghanistan được quân đội Hoa Kỳ và đồng minh huấn luyện, trang bị rất chu đáo.

Chính phủ và quân lực Việt Nam Cộng Hòa trước đây còn tiếp tục chiến đấu can trường trong hoàn cảnh thiếu thốn trầm trọng hơn hai năm sau ngày người lính Mỹ cuối cùng rút đi cùng với viện trợ quân sự, vũ khí và nhiên liệu. Ở Afghanistan, nguy cơ sụp đổ hoàn toàn hiển hiện ngay cả trước khi Hoa Kỳ hoàn tất cuộc rút quân. Vài ngày qua, Mỹ, Canada và một số nước NATO đã phải vội vã gửi binh sĩ quay lại Kabul để bảo vệ các đại sứ quán và hỗ trợ an ninh cho cuộc di tản thường dân Afghanistan. Sự sụp đổ nhanh chóng đó càng chứng tỏ những nỗ lực xây dựng mà Hoa Kỳ và đồng minh đầu tư vào Afghanistan hàng chục năm qua dường như đặt không đúng chỗ, không đúng người tin cậy và do đó không có hiệu quả.

Hậu quả của việc Afghanistan sụp đổ sẽ là gì? Đó sẽ là sự tái lập chế độ thần quyền Hồi giáo Taliban từng cai trị nước này trước khi bị Hoa Kỳ lật đổ năm 2001. Những tiến bộ về nhân quyền, tự do và dân chủ mà người dân Afghanistan đạt được sẽ bị xóa bỏ. Rải rác đã có tin từ các vùng mà Taliban chiếm được cho biết quân nổi dậy đã bắt đầu thực hiện những chính sách hà khắc như cưỡng bức kết hôn, xóa bỏ trường học dành cho phụ nữ và trả thù tàn khốc những người làm trong chính quyền. Một thảm họa nhân đạo trầm trọng đang xảy ra khi hàng trăm ngàn người dân rời bỏ đất nước, tìm cách tị nạn ở các nước láng giềng và xa hơn.




Người dân Afghanistan rời bỏ nhà cửa do đụng độ ác liệt giữa quân Taliban và quân đội Afghanistan. Họ phải tìm nơi trú ngụ tạm thời trong một công viên ở Kabul, Afghanistan, vào ngày 10 Tháng Tám năm 2021. Theo UNHCR ước tính, hơn 270,000 người Afghanistan đã phải đi lánh nạn do chiến tranh kể từ Tháng Giêng năm 2021 – Ảnh: Haroon Sabawoon/Anadolu Agency/Getty Images
Afghanistan sụp đổ sẽ làm giảm lòng tin vào Hoa Kỳ của các quốc gia đồng minh, gây lo ngại cho những đối tác đang trông cậy vào sự bảo vệ của Mỹ như Đài Loan và làm cho các đối thủ như Nga, Trung Quốc, Iran và Bắc Hàn có cớ để thêm hung hăng trong ý đồ bành trướng của họ. Các nước này đang hối hả lợi dụng “khoảng trống quyền lực” mà Hoa Kỳ bỏ lại để bành trướng thế lực. Trung Quốc là một ví dụ: Quân Taliban chưa vào được thủ đô Kabul nhưng Bắc Kinh đã mau chóng công nhận “chính phủ Taliban” về mặt ngoại giao sau khi đã long trọng đón tiếp đại diện Taliban đến họp tại thành phố Trùng Khánh hồi đầu tháng. Việc Taliban chiếm được Afghanistan và đưa nước này vào quỹ đạo chuyên chế của Trung Quốc là điều đã được dự đoán trước từ lâu.



Những tổn thất như vậy là rất lớn. Nhưng chúng tôi vẫn cho rằng, chừng đó không đủ để biện minh cho việc tiếp tục duy trì quân đội Mỹ ở Afghanistan sau 20 năm can dự, tổn thất 2,448 binh sĩ và khoảng $2,000 tỷ. Suy cho cùng, người Afghanistan phải quyết định số phận đất nước họ, nếu không chấp nhận chế độ thần quyền Taliban thì người Afghanistan phải tự mình chiến đấu chống lại quân phiến loạn. Trong 20 năm có sự hỗ trợ tận lực của Hoa Kỳ và đồng minh mà các phe phái Afghanistan vẫn chưa thể đoàn kết để chống Taliban một cách hiệu quả thì sự có mặt của Hoa Kỳ thêm một số năm nữa cũng chẳng giải quyết được gì.

“Quân đội Mỹ không nên được sử dụng như một con bài thương lượng giữa các bên tham chiến ở các quốc gia khác,” ông Biden nói và nhấn mạnh: “Việc quân Mỹ đóng ở Afghanistan không bao giờ có nghĩa là một công việc của nhiều thế hệ. Chúng ta đã bị tấn công. Chúng ta đã ra trận với những mục tiêu rõ ràng. Chúng ta đã hoàn thành được những mục tiêu đó. Và đã đến lúc kết thúc cuộc chiến mãi mãi.”

Cục diện thế giới đã thay đổi chóng mặt so với thời điểm nước Mỹ bị tấn công ngày 11 Tháng Chín 2001 như tổ chức khủng bố Al Qaeda bị xóa sổ, thủ lĩnh Osama Bin Laden bị tiêu diệt và Afghanistan không còn là một điểm nóng chiến lược của Mỹ. Trong 20 năm Hoa Kỳ sa lầy trong các cuộc chiến tranh Iraq và Afghanistan, Trung Quốc đã nổi lên thành một “đối thủ cạnh tranh chiến lược” toàn cầu, còn Nga thì mở rộng ảnh hưởng ở Đông Âu và Trung Đông. Cục diện thay đổi đó đòi hỏi Hoa Kỳ phải thay đổi chiến lược để đối phó.

Ông Mark Esper, cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ dưới quyền Tổng thống Trump đã nhiều lần bày tỏ tới ý định của Ngũ Giác Đài “tái bố trí lại lực lượng” tới vùng châu Á-Thái Bình Dương để đề phòng Trung Quốc. Trong cuộc họp báo chung với Tổng thống Ashraf Ghani ở Kabul, Afghanistan hôm 29 Tháng Hai 2020, ngay sau khi ký thỏa thuận hòa bình Doha với Taliban, ông Esper vẫn nhấn mạnh ý tưởng rút quân khỏi Afghanistan để đối phó với Trung Quốc.

Trước đó nữa, Tổng thống Barack Obama năm 2010 cũng có kế hoạch tương tự, rút quân Mỹ khỏi Iraq và Afghanistan, đề ra chiến lược “xoay trục” (pivot) sang châu Á với bóng ma Trung Quốc trong ý tưởng. Nhưng rồi các tổ chức khủng bố IS và Taliban trỗi dậy, và Mỹ lại phải tập trung lực lượng vào Trung Đông và Afghanistan; cuộc “xoay trục” gần như không thực thi được. Trung Quốc có thêm mười năm quý giá để bành trướng thế lực ở Đông Á, cả về quân sự lẫn kinh tế.

Cùng với sự trỗi dậy của Trung Quốc, phương thức tiến hành chiến tranh cũng thay đổi đáng kể, trở nên toàn diện hơn, bao gồm cả kinh tế thương mại, công nghệ và ý thức hệ; cuộc đụng độ trên chiến trường được thay bằng đấu vũ khí công nghệ cao và công nghệ thông tin. Thứ vũ khí đáng sợ nhất hiện nay không phải là những vụ đặt bom xe, tấn công cảm tử vào chỗ đông người của các đạo quân khủng bố bịt mặt mà là những vụ tấn công điện toán được nhà nước bảo trợ từ bên kia đại dương có thể đánh sập những hệ thống hạ tầng thiết yếu nhất của quốc gia. Đối phó với các đối thủ như vậy, không chỉ quân đội mà cả xã hội Mỹ cần chuẩn bị chu đáo và tập trung nguồn lực, không thể tiếp tục phân tán vào các mặt trận nhỏ và rải rác như hiện nay.

Kể lể dài dòng như vậy để thấy, quyết định rút quân khỏi Afghanistan (và Iraq) để tập trung vào Đông Á – với Đài Loan và Biển Đông là điểm nóng – không hẳn là sai lầm mà là một tính toán chiến lược, cũng là chính sách chung, nhất quán của cả hai đảng Dân Chủ và Cộng Hòa, cho dù ông Trump hay ông Biden ngồi trong Tòa Bạch Ốc thì cuộc rút quân khỏi Afghanistan vẫn cứ diễn ra.



Tại một quán cà phê Internet ở Kabul, người Afghanistan từng cộng tác với Hoa Kỳ chen chúc nộp hồ sơ xin thị thực định cư ở Hoa Kỳ theo chương trình đặc biệt (SIV) để tránh sự trả thù khi Taliban chiếm được quyền lực. Ảnh Paula Bronstein/Getty Images


Cũng như sự kiện Sài Gòn thất thủ năm 1975, sự sụp đổ của Afghanistan là một thất bại đau buồn trong chiến lược của Mỹ, nhưng không có giải pháp nào khác, tốt hơn để chấm dứt chiến tranh tái lập hòa bình ở đất nước tan hoang này. Trong những giờ phút cuối cùng, người Mỹ đã cố gắng để di tản ra khỏi nước hàng chục ngàn người Afghanistan đã từng cộng tác với người Mỹ, tránh cho họ viễn cảnh bị Taliban trả thù tàn bạo như trường hợp hàng trăm ngàn quân dân cán chính Việt Nam Cộng Hòa trước kia. Đó có lẽ là việc tốt cuối cùng mà người Mỹ làm được cho người Afghanistan trước khi khép lại một trang sử nhiều máu và nước mắt.

Hiếu Chân/SG Nhỏ

[music123]

NATO cam kết hỗ trợ Afghanistan 'nhiều nhất có thể'

8/13/21

Tổng thư ký Stoltenberg cho biết NATO sẽ hỗ trợ chính phủ và lực lượng an ninh Afghanistan, kêu gọi tìm giải pháp chính trị cho xung đột tại đây.

"Mục tiêu của chúng tôi vẫn là hỗ trợ chính phủ và các lực lượng an ninh Afghanistan nhiều nhất có thể. An toàn cho nhân viên của chúng tôi là điều tối quan trọng. NATO sẽ duy trì hiện diện ngoại giao ở Kabul và tiếp tục điều chỉnh khi cần", Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Jens Stoltenberg cho biết trong thông cáo ngày 13/8.

Stoltenberg ra tuyên bố trong bối cảnh Taliban đánh chiếm nhiều tỉnh lỵ của Afghanistan trong tuần qua và chỉ còn cách thủ đô Kabul khoảng 50 km. Taliban đẩy mạnh chiến dịch đánh chiếm lãnh thổ sau khi Mỹ và đồng minh NATO rút phần lớn binh sĩ khỏi Afghanistan.




Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg phát biểu trong hội nghị trực tuyến ngày 31/5. Ảnh: Reuters.

"Các đồng mình NATO quan ngại sâu sắc về về mức độ bạo lực cao trong chiến dịch của Taliban, bao gồm các vụ tấn công nhằm vào dân thường, giết người có chủ đích và báo cáo về các vụ vi phạm nhân quyền nghiêm trọng khác", Stoltenberg cho biết.
"Taliban cần hiểu họ sẽ không được cộng đồng quốc tế công nhận nếu dùng vũ lực giành quyền kiểm soát đất nước. Chúng tôi vẫn cam kết ủng hộ một giải pháp chính trị cho cuộc xung đột", thông cáo có đoạn.

Các quan chức ngoại giao NATO vẽ nên bức tranh ảm đạm về những sự kiện đang diễn ra ở Afghanistan. "Tình hình thật thảm khốc", một quan chức ngoại giao cho biết.

Mỹ và Anh ngày 12/8 cho biết điều hàng nghìn binh sĩ tới Afghanistan để sơ tán nhân viên đại sứ quán và công dân của mình. Đan Mạch và Na Uy, hai thành viên NATO khác, cho biết đã đóng cửa đại sứ quán tại thủ đô Kabul.

Động thái này diễn ra sau khi Taliban giành quyền kiểm soát Kandahar, thành phố lớn thứ hai của Afghanistan. Lực lượng chính phủ Afghanistan mất quyền kiểm soát phần lớn diện tích đất nước, chỉ giữ được thủ đô Kabul và một số vùng lãnh thổ, sau 8 ngày Taliban phát động đợt tấn công vào các đô thị.

Nhóm phiến quân đánh chiếm hơn một chục tỉnh lỵ trong tuần qua và đang bao vây Mazar-i-Sharif, thành phố lớn nhất miền bắc Afghanistan và là pháo đài truyền thống chống Taliban.



Biến đổi quyền kiểm soát lãnh thổ Afghanistan trong 4 năm qua. Bấm vào ảnh để xem chi tiết.

Nguyễn Tiến (Theo AFP)

[music123]

Canh bạc 88 tỷ USD đổ bể tại Afghanistan, Mỹ đã sai ở đâu?

Mỹ chi 88 tỷ USD để đào tạo và trang bị cho quân đội, cảnh sát Afghanistan, chiếm gần 2/3 sự hỗ trợ kể từ năm 2002. Thế nhưng, lực lượng này vẫn sụp đổ nhanh chóng trước Taliban.

Sơn Trần theo Politico 8/15/21


Sự thất bại của Mỹ trong việc xây dựng một lực lượng chiến đấu độc lập và gắn kết ở Afghanistan được cho là bắt nguồn trong nhiều năm. Điều này một phần đến từ những đánh giá quá lạc quan của các quan chức Mỹ.

Trong một số trường hợp, họ đã làm ngơ, thậm chí cố tình che giấu bằng chứng về nạn tham nhũng sâu rộng và tinh thần chiến đấu kém cỏi của quân đội Afghanistan.

Và cùng với đó là sự xuất hiện của những "binh sĩ ma" - những người không hề làm việc nhưng vẫn ăn lương từ biên chế của Bộ Quốc phòng và Bộ Nội vụ Afghanistan.




Binh sĩ quân đội Afghanistan đứng gác cạnh nhà quyền bộ trưởng Quốc phòng nước này sau một vụ đánh bom ở thủ đô Kaboul. Ảnh: AP.

Canh bạc 88 tỷ USD của Mỹ

Theo một số lãnh đạo từng tham gia vào quá trình đào tạo này, kể cả những đơn vị chiến đấu tốt nhất của quân đội Afghanistan cũng không được kỳ vọng sẽ thắng trận trước Taliban nếu không có sự trợ giúp từ trên không của liên quân Mỹ và các đồng minh.


"Làm sao mà chúng ta có thể khiến người Afghanistan tự chiến đấu cho chính họ? Điều đó có thể không bao giờ xảy ra", Thượng nghị sĩ Cộng hòa Joni Ernst của bang Iowa, cho biết. Bà Ernst là một trung tá quân đội đã nghỉ hưu, và là thành viên của Ủy ban Dịch vụ Vũ trang Mỹ. Bà cũng phản đối việc rút quân khỏi Afghanistan.

Bà Ersnt là người giám sát khóa huấn luyện quân đội Afghanistan nhiều lần, và chia sẻ rằng các quan chức Mỹ đã "rất lạc quan".

"Các chiến dịch đặc biệt tỏ ra hiệu quả, nhưng đó là khi quân đội Afghanistan có được sự hỗ trợ và cố vấn từ Mỹ", bà Ersnt nói.

Trong những ngày qua, hai thành phố lớn thứ 2 và thứ 3 của Afghanistan là Ghazni và Herat đã rơi vào tay Taliban. Ngày 13/8, thủ phủ tỉnh Helmand là Lashkar Gah cũng nằm trong tầm tiến công của Taliban. Các quan chức quốc phòng Mỹ ngày càng hoài nghi về khả năng phòng thủ Kabul của quân đội Afghanistan và Washington đã chuẩn bị cho kế hoạch Taliban tiến sát cửa ngõ thủ đô.

Lầu Năm Góc vẫn tin tưởng khả năng phòng thủ của Kaboul, bất chấp việc Mỹ đã gửi 3.000 lính đến đây để giúp sơ tán các nhân viên ngoại giao. Những người này được chỉ định tiêu hủy các tài liệu nhạy cảm trước khi rời đi.

"Chúng tôi muốn thấy sự lãnh đạo về mặt chính trị, về mặt quân đội, thứ bắt buộc phải có ở chiến trường", ông John Kirby, thư ký báo chí Lầu Năm Góc, phát biểu hôm 13/8.

"Chúng tôi vẫn muốn thấy điều đó, và hy vọng sẽ được thấy điều đó, nhưng dù điều đó có xảy ra hay không, nó thuộc về sự quyết định của người Afghanistan", ông Kirby nói thêm.

Ông Kirby cũng cho biết những lợi thế của quân đội Afghanistan trước Taliban, được thể hiện qua các con số thống kê, vẫn còn đó, và "họ phải sử dụng chúng".

Nhưng giờ đây, người dân Afghanistan đang phải chấp nhận một sự thật rằng các con số có thể sai.

Một chỉ huy quân đội Mỹ ở Afghanistan từng tuyên bố cách đây một thập kỷ rằng lực lượng vũ trang nước này "chiến đấu bằng kỹ năng và lòng dũng cảm".

Người kế nhiệm ông năm 2015 nhận định quân đội Afghanistan "ngày càng chứng tỏ được năng lực của họ". Gần đây nhất, vào tháng trước, người phát ngôn Lầu Năm Góc khẳng định quân đội Afghanistan "biết cách bảo vệ đất nước của họ".

Nhưng các số liệu về năng lực chiến đấu của quân đội chính phủ Afghanistan thường không được công bố, đơn giản vì đây được coi là thông tin mật.

Bắt đầu từ năm 2015, Lầu Năm Góc bắt đầu che giấu một số dữ liệu về lực lượng Afghanistan khỏi công chúng. Động thái này được Tổng Thanh tra Đặc biệt về Tái thiết Afghanistan khi đó gọi là "chưa từng có tiền lệ".




Giao tranh giữa Taliban và quân đội chính phủ Afghanistan tại tỉnh Kandahar. Ảnh: AP.
Cơ quan giám sát độc lập này kết luận rằng họ "không thể báo cáo công khai về các nỗ lực được tài trợ bằng tiền thuế của người dân Mỹ trong việc xây dựng, đào tạo, trang bị và duy trì" các lực lượng Afghanistan.

Theo ông Steven Aftergood, giám đốc Dự án Bảo mật Chính phủ tại Liên đoàn Các nhà khoa học Mỹ, những nỗ lực hạn chế việc báo cáo công khai của Lầu Năm Góc đã "góp phần tạo nên sự thiếu hiểu biết rộng rãi về khả năng kém cỏi của lực lượng an ninh Afghanistan".

"Bản thân điều đó đáng lẽ phải là một dấu hiệu cảnh báo. Nếu lực lượng Afghanistan có năng lực tốt, đó không phải là điều mà bạn muốn giữ bí mật", ông Aftergood nói thêm.

Những đánh giá sai lầm

Những dấu hiệu trong nhiều năm cho thấy các đánh giá lạc quan của quân đội Mỹ không phản ánh thực tế trên chiến trường.

Trong bất cứ quân đội nào, các đơn vị bộ binh luôn phải đối mặt với tỷ lệ mất người cao. Nhưng điều này khá đặc thù ở Afghanistan, khi các binh sĩ từ bỏ vị trí của họ với nhiều lý do, từ việc phải về nhà thu hoạch mùa vụ cho đến bị thương và đào ngũ.


Tỷ lệ hao mòn cao dẫn tới sự thiếu gắn kết trong hàng ngũ. Ông Mike Jason, đại tá quân đội đã nghỉ hưu, từng chỉ huy các đơn vị huấn luyện ở Afghanistan, cho rằng nếu không liên tục tuyển người và đào tạo, một lực lượng sẽ tan rã nhanh chóng và bạn sẽ không còn nhận ra nó sau 2 năm.

Thêm vào đó, khả năng sát thương cao của Taliban trong những năm gần đây khiến cho tổn thất của quân đội Afghanistan tăng lên nhanh chóng. Theo ông Michael O'Hanlon, chuyên gia quân sự của Viện Brookings, mỗi năm quân đội Afghanistan phải đối mặt với tỷ lệ hao mòn lên tới 20%.

Trong khi đó, Không quân Afghanistan mặc dù được Mỹ đào tạo, nhưng chỉ có trong tay một số ít máy bay chiến đấu cũng như các trực thăng đã cũ. Không quân Afghanistan cũng phải vật lộn để ứng phó với nhiều cuộc đụng độ lẻ tẻ diễn ra trên khắp lãnh thổ rộng lớn của quốc gia này.

Sự yếu kém của Không quân khiến cho Bộ binh Afghanistan chọn việc rút lui thay vì cố thủ, theo một quan chỉ huy cấp cao của quân đội Mỹ từng tham chiến ở quốc gia này.

"Bộ binh nhận ra rằng sau vài ngày chiến đấu, không quân Afghanistan không thể đến trợ giúp về vũ khí, y tế hay hỏa lực ở cự ly gần", vị chỉ huy này cho biết.



Một binh sĩ Taliban đứng canh các binh sĩ quân đội Afghanistan đã đầu hàng sau khi phiến quân chiếm được thành phố Ghazni. Ảnh: AP.

Theo người này, Mỹ không chỉ rút các binh sĩ mà cũng rút các nhà thầu phụ trách việc bảo trì cho hệ thống mà quân đội Mỹ xây dựng.

Một số chuyên gia cũng cho rằng vấn đề của quân đội Afghanistan mang tính hệ thống, với nạn tham nhũng thấm sâu trong hàng ngũ, cũng như "độ chính xác kém của dữ liệu thực tế về sức mạnh của lực lượng". Thêm vào đó, không có cách nào để đánh giá những yếu tố vô hình như "ý chí chiến đấu".

Báo cáo của thanh tra độc lập cho thấy việc xuất hiện nhiều hồ sơ nhân sự giả mà các đối tượng tham nhũng sử dụng để bỏ tiền túi. Việc này diễn ra trong cả quân đội và cảnh sát Afghanistan.