Thanh Thành
5/31/26
Việc Iran tái kích hoạt các bãi phóng tên lửa ngầm cho thấy những hiệu quả hạn chế trong chiến dịch không kích của Mỹ và Israel, theo giới chuyên gia quân sự.
Hình ảnh vệ tinh về một căn cứ tên lửa ngầm gần Khomeyn, Iran, cho thấy ít nhất 10 xe đang dọn sạch lối vào đường hầm (Ảnh: Airbus).
Những dấu hiệu bất thường từ Iran
Trong nhiều tuần, Mỹ và Israel đã tìm cách hạn chế khả năng tiếp cận các địa điểm phóng tên lửa ngầm của Iran bằng cách phá hủy đường sá và chôn vùi những lối vào đường hầm.
Tuy nhiên, hình ảnh vệ tinh do CNN phân tích cho thấy Iran đã sử dụng các thiết bị đơn giản như máy ủi và xe tải để khắc phục hậu quả chiến dịch tấn công tốn kém này. Điều đó cho thấy khả năng phóng tên lửa của Tehran không thể bị phá hủy chỉ bằng cách nhắm mục tiêu vào các lối vào đường hầm, theo giới chuyên gia.
CNN nhận định, động thái này cho thấy Tehran đang từng bước vô hiệu hóa tác động từ chiến dịch quân sự vốn sử dụng lượng lớn hỏa lực từ Mỹ và Israel.
Trong nhiều năm qua, Iran đã xây dựng một mạng lưới căn cứ tên lửa ngầm quy mô lớn nhằm bảo vệ kho vũ khí chiến lược trước nguy cơ bị tập kích từ bên ngoài. Các cơ sở này thường được đặt sâu dưới lòng đất và có hệ thống đường hầm phức tạp. Giới phân tích quân sự cho rằng, khả năng nhanh chóng khôi phục hoạt động tại những căn cứ ngầm có thể giúp Iran duy trì năng lực răn đe trong trường hợp căng thẳng quân sự tiếp tục leo thang tại khu vực.
Sam Lair, một cộng tác viên nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Không phổ biến vũ khí hạt nhân James Martin, người phân tích khả năng tên lửa của Iran, cho biết: "Nếu xung đột tiếp tục, Iran có thể tiếp tục phóng tên lửa miễn là chúng có bệ phóng và kíp vận hành, ngay cả khi việc sản xuất đã ngừng lại. Không có gì ngăn cản việc bổ sung tên lửa cho các bệ phóng từ kho dự trữ dồi dào mà Iran vẫn còn".
Trong suốt cuộc chiến, Iran đã nỗ lực đào các lối vào đường hầm trong điều kiện rất nguy hiểm, khi Mỹ và Israel thường xuyên tấn công các thiết bị. Công việc đó cho phép Tehran tiếp tục phóng tên lửa trong suốt cuộc chiến, mặc dù với tốc độ giảm đáng kể.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn được thực hiện hơn 7 tuần trước, Iran đã tăng tốc nỗ lực này đáng kể. Iran hiện đã mở lại 50 trong số 69 lối vào đường hầm bị Mỹ và Israel tấn công tại 18 cơ sở tên lửa ngầm. Iran cũng đã sửa chữa nhiều phần khác tại các căn cứ, bao gồm cả những con đường mà Mỹ và Israel đã ném bom. Hình ảnh vệ tinh cho thấy hầu hết các hố bom này hiện đã được lấp đầy, và tại 2 địa điểm, thậm chí còn được trải nhựa lại.
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell không trả lời các câu hỏi cụ thể về những phát hiện của CNN, mà chỉ nhắc lại tuyên bố trước đó rằng "quân đội Mỹ là mạnh nhất thế giới và có mọi thứ cần thiết để thực hiện vào thời điểm và địa điểm do Tổng thống lựa chọn".
Mạng lưới các căn cứ tên lửa ngầm được Iran bắt đầu xây dựng hơn 20 năm trước, cung cấp sự bảo vệ đáng kể cho tên lửa và bệ phóng. Độ sâu của các cơ sở này, một số nằm dưới hàng trăm mét đá, khiến quân đội Mỹ và Israel không có nhiều lựa chọn khi tấn công. Vì vậy, trong những tuần đầu xung đột, Mỹ đã chuyển sang tấn công các lối vào, kết hợp với nỗ lực tìm kiếm và phá hủy các bệ phóng, nhằm hạn chế đáng kể hỏa lực tên lửa của Iran.
Những cuộc tấn công đó đã gây thiệt hại nặng nề, chôn vùi hầu hết các lối vào đường hầm dưới những đống đổ nát và phá hủy các con đường dẫn đến những địa điểm này. Hình ảnh vệ tinh vào thời điểm đó cho thấy các cơ sở như căn cứ tên lửa phía bắc Isfahan, một địa điểm phóng tên lửa ngầm quan trọng, bị tàn phá nghiêm trọng.
Mỹ và Israel cũng đã thực hiện một nỗ lực rộng lớn để phá hủy chuỗi cung ứng tên lửa của Iran, từ các nhà máy sản xuất linh kiện điện tử nhỏ đến địa điểm sản xuất nhiên liệu đẩy và thân tên lửa. Nhưng các chuyên gia tin rằng Iran vẫn còn khoảng 1.000 tên lửa được cất giữ trong các địa điểm ngầm.
Theo giới chuyên gia, kho vũ khí đó, nằm sâu dưới lòng đất, khó có thể bị hư hại nhiều do những cuộc tấn công trên mặt đất, đặc biệt là khi quân đội Israel đã tấn công các lối vào đường hầm theo cách tương tự trong cuộc chiến 12 ngày vào năm ngoái.
Nỗ lực sửa chữa khẩn trương
Để mở lại các căn cứ, Iran đã sử dụng nhiều loại thiết bị xây dựng và san lấp mặt đất. Trong ảnh vệ tinh, có thể thấy các xe máy đang giải tỏa đống đổ nát trong khi xe tải chở đất lấp đầy các hố. Tại một căn cứ bên ngoài Isfahan, Mỹ và Israel đã tiến hành nhiều cuộc tấn công để chặn bốn lối vào đường hầm trong suốt cuộc chiến. Ít nhất 18 hố bom có thể được nhìn thấy tại 2 lối vào, cho thấy lượng đạn dược khổng lồ đã được sử dụng để chặn các đường hầm này.
Đầu tháng 5, hình ảnh vệ tinh cho thấy một xe tải chở vật liệu đang được sử dụng để lấp đầy các hố bom. Hai lối vào khác, cũng bị chặn bởi các hố bom và mảnh vỡ, đã được mở lại, và những con đường dẫn đến đó, trước đây bị phá hủy do bom đạn, đã được trải nhựa lại.
Tại một căn cứ bên ngoài Khomeyn vào giữa tháng 4, một hình ảnh cho thấy ít nhất 10 phương tiện xây dựng đang tham gia vào nỗ lực mở lại một lối vào.
Khi Iran khôi phục lại năng lực của các căn cứ tên lửa, giới phân tích lo ngại mối đe dọa liên tục do kho vũ khí này gây ra đang bị đánh giá thấp, đặc biệt là khi nguồn cung cấp tên lửa đánh chặn của Mỹ đang cạn kiệt. Những đòn tập kích vào các nhà máy sản xuất tên lửa của Iran cũng không thể ngăn cản Tehran tái thiết khả năng sản xuất tên lửa.
Trong cuộc chiến 12 ngày, một số nhà máy này cũng từng bị tấn công. Mặc dù các cuộc tấn công gần đây có phạm vi rộng hơn nhiều, nhưng hình ảnh vệ tinh cho thấy Iran đã xây dựng lại một số cơ sở bị nhắm mục tiêu hồi tháng 6 năm ngoái.
Một số đánh giá tình báo của Mỹ cho thấy Iran đã và đang tái thiết các năng lực quân sự quan trọng, bao gồm việc khởi động lại sản xuất máy bay không người lái và thay thế bệ phóng tên lửa cũng như năng lực sản xuất.
"Iran đã vượt quá mọi mốc thời gian mà cộng đồng tình báo dự đoán cho việc tái thiết", một quan chức Mỹ nói.
