DƯƠNG KHANG
6/15/26
- Mỹ-Iran đạt thoả thuận; Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói thỏa thuận là khởi đầu một “kỷ nguyên mới” tại Trung Đông; Anh, Pháp, Đức, Qatar,... lên tiếng.
Tình hình Trung Đông tiếp tục xuất hiện nhiều thông tin quan trọng.
Mỹ và Iran đạt thỏa thuận chấm dứt chiến tranh
Ngày 14-6 (giờ Mỹ), Thủ tướng Pakistan - ông Shehbaz Sharif cho biết Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận, đồng thời các bên trung gian sẽ tạo điều kiện cho một loạt cuộc gặp trong tuần này.
Trên mạng xã hội X, ông Sharif cho biết hai bên đã tuyên bố “chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả tại Lebanon”.
Thủ tướng Pakistan - ông Shehbaz Sharif. Ảnh: FACEBOOK
Ông cho biết lễ ký kết chính thức sẽ diễn ra vào ngày 19-6 tại Thụy Sĩ.
Thủ tướng Pakistan cũng cảm ơn Mỹ và Iran vì cam kết đối với thỏa thuận, đồng thời đánh giá cao sự hỗ trợ của Qatar trong quá trình thúc đẩy các bên đi đến đồng thuận.
“Tôi cũng đặc biệt cảm ơn sự lãnh đạo đầy tầm nhìn của Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ vì những đóng góp to lớn của họ cho tiến trình này” - ông viết.
Theo ông Sharif, các cuộc gặp trong tuần này sẽ đặt nền tảng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật cũng như lễ ký kết chính thức.
Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đăng tải thông điệp trên nền tảng Truth Social, xác nhận rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran “đã hoàn tất”.
“Xin chúc mừng tất cả” - ông Trump viết.
Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: WHITE HOUSE
“Tôi chính thức cho phép mở lại hoàn toàn và miễn phí hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz, đồng thời cho phép dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Các tàu thuyền trên toàn thế giới hãy khởi động động cơ. Hãy để dầu mỏ tiếp tục lưu thông” - ông Trump viết.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã chúc mừng Tổng thống Trump sau khi thỏa thuận với Iran được công bố, đồng thời lưu ý rằng thông báo này được đưa ra đúng vào ngày sinh nhật của ông Trump.
Theo hãng thông tấn Tasnim, Thứ trưởng Ngoại giao Iran - ông Kazem Gharibabadi cho biết các cuộc đàm phán hướng tới một thỏa thuận cuối cùng sẽ được tiến hành trong vòng 60 ngày sau khi Tehran xác minh rằng Mỹ đã thực hiện đầy đủ các cam kết của mình, bao gồm chấm dứt các hành động thù địch, dỡ bỏ phong tỏa và giải phóng các tài sản bị đóng băng.
Ông Gharibabadi cho biết vào ngày 19-6, thời điểm diễn ra lễ ký kết chính thức, các phái đoàn sẽ tiếp tục thảo luận để xác định khuôn khổ và lộ trình cho các cuộc đàm phán tiếp theo.
Ông cũng cho biết Iran đã đưa tất cả các “lập trường quan trọng” vào dự thảo biên bản ghi nhớ và văn bản này sẽ được công bố sau khi thỏa thuận được ký kết.
“Biên bản ghi nhớ này không đồng nghĩa với việc tin tưởng đối phương. Chúng tôi sẽ giám sát chặt chẽ việc Mỹ thực hiện các cam kết của mình” - ông Gharibabadi nói.
Đại sứ quán Iran tại Thổ Nhĩ Kỳ đã phát đi tín hiệu tích cực về thỏa thuận.
“Chào mừng đến với Trung Đông của một kỷ nguyên mới” - cơ quan này viết trên mạng xã hội X.
Bài đăng đi kèm hình ảnh quốc kỳ Iran tung bay phía trên eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược có vai trò quan trọng đối với thương mại năng lượng toàn cầu.
Ông Vance: Thỏa thuận hòa bình là khởi đầu một “kỷ nguyên mới” tại Trung Đông
Ngay sau khi thỏa thuận được công bố, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance, một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nỗ lực đạt thỏa thuận với Iran, cũng đánh giá đây có thể là khởi đầu của một “kỷ nguyên mới” tại Trung Đông.
Phát biểu trên đài Fox News, ông Vance ca ngợi những nỗ lực của Tổng thống Trump cùng các quốc gia vùng Vịnh và các đồng minh trong khu vực nhằm thúc đẩy tiến trình đàm phán.
“Những gì tổng thống đã làm là tạo ra không gian thực sự để chuyển đổi khu vực này. Và giờ đây, hy vọng sẽ mở ra một kỷ nguyên mới với Iran” - ông Vance nói.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance. Ảnh: THE WASHINGTON POST
Ông Vance cũng khẳng định một trong những mục tiêu cốt lõi của Mỹ là bảo đảm Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân.
“Tôi nghĩ chúng ta có thể tự tin khẳng định rằng Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân” - ông nói.
Theo Phó Tổng thống Mỹ, thỏa thuận này mang lại lợi ích cho người dân Mỹ và có thể góp phần kéo giảm giá năng lượng trong thời gian tới. Ông cho biết dự kiến sẽ tham dự lễ ký kết chính thức vào tuần tới và không loại trừ khả năng Tổng thống Trump cũng sẽ có mặt.
Quốc tế lên tiếng
Lãnh đạo Pháp, Đức, Ý và Anh đã ra tuyên bố chung hoan nghênh một cách “nồng nhiệt” thông báo về thỏa thuận liên quan cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, đồng thời kêu gọi khẩn trương mở lại eo biển Hormuz với quyền tự do hàng hải “vô điều kiện và không bị hạn chế”.
Trong tuyên bố, 4 nhà lãnh đạo các nước nói trên khẳng định sẵn sàng đóng góp vào các nỗ lực bảo đảm an ninh hàng hải phù hợp với các quy định hiến pháp của mỗi nước, theo đài CNN.
“Chúng tôi cam kết thực hiện phần trách nhiệm của mình, bao gồm thông qua một phái bộ độc lập và hoàn toàn mang tính phòng vệ nhằm trấn an các tàu thương mại cũng như tiến hành các hoạt động rà phá thủy lôi” - tuyên bố nêu rõ.
Các nhà lãnh đạo châu Âu cũng cho biết họ sẵn sàng xem xét dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt liên quan nếu Iran có những bước đi rõ ràng và có thể kiểm chứng được đối với chương trình hạt nhân của nước này.
Đồng thời, họ nhấn mạnh mong muốn phối hợp với Mỹ, Iran và Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) nhằm bảo đảm Tehran không sở hữu vũ khí hạt nhân.
Trong tuyên bố riêng, Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết London sẵn sàng hỗ trợ các cuộc đàm phán kỹ thuật giữa Mỹ và Iran sau khi hai bên nhất trí chấm dứt các hành động thù địch.
“Trọng tâm hiện nay là thực thi đầy đủ biên bản ghi nhớ nhằm bảo đảm eo biển Hormuz được mở cửa trở lại và duy trì trạng thái thông thương hoàn toàn, lâu dài, đồng thời hoàn tất các nội dung chi tiết của thỏa thuận hạt nhân” - ông Starmer tuyên bố trên X.
Nhà lãnh đạo Anh cũng nhấn mạnh rằng quyền tự do hàng hải không thu phí tại eo biển Hormuz cần được khôi phục hoàn toàn trong thời gian sớm nhất.
Phần mình, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã bày tỏ sự ủng hộ đối với thỏa thuận đạt được giữa Mỹ và Iran, đồng thời nhấn mạnh eo biển Hormuz cần được mở lại ngay lập tức và vô điều kiện.
Trong bài đăng trên X, ông Macron cho rằng thỏa thuận là kết quả của những nỗ lực ngoại giao với sự đóng góp của nhiều đối tác quốc tế, đồng thời kêu gọi tất cả các bên liên quan nhanh chóng và đầy đủ thực hiện thỏa thuận.
Tổng thống Pháp nhấn mạnh việc khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz mà không áp đặt hạn chế hay thu phí là yếu tố then chốt đối với sự ổn định của khu vực cũng như nền kinh tế toàn cầu.
Từ khu vực Trung Đông, Thủ tướng kiêm Ngoại trưởng Qatar - ông Sheikh Mohammed bin Abdulrahman Al Thani cho biết Doha hoan nghênh thỏa thuận ghi nhớ mà Mỹ và Iran đã đạt được.
Ông Thani gửi lời cảm ơn tới Pakistan cùng các bên khu vực và quốc tế đã góp phần tạo điều kiện để các cuộc đàm phán đi đến kết quả hiện nay.
“Chúng tôi mong đợi các bên sẽ tham gia các cuộc đàm phán sắp tới với tinh thần tích cực và mang tính xây dựng, qua đó củng cố và phát huy những tiến triển đã đạt được” - ông viết trên mạng xã hội X.
Ông Thani khẳng định Qatar sẽ tiếp tục ủng hộ mọi nỗ lực thúc đẩy an ninh và ổn định khu vực cũng như quốc tế thông qua đối thoại và các biện pháp hòa bình.
