Tin Tức Văn Nghệ Thời Sự Hải Ngoại

[music123]

Biden không trừng phạt Thái tử Arab Saudi vì vụ Khashoggi

2.27.21

Biden tuyên bố sẽ buộc Arab Saudi "chịu trách nhiệm về những vi phạm nhân quyền", nhưng không trừng phạt Thái tử Mohammed sau vụ sát hại Jamal Khashoggi.

"Hôm qua tôi đã trao đổi với Quốc vương. Tôi nói rõ với ông ấy rằng các quy tắc đang thay đổi và chúng tôi sẽ công bố những thay đổi quan trọng về quan hệ song phương trong hôm nay và ngày 1/3. Chúng tôi sẽ buộc họ phải chịu trách nhiệm về những vi phạm nhân quyền", Tổng thống Mỹ Joe Biden trả lời phỏng vấn hôm 26/2.



Tổng thống Mỹ Joe Biden phát biểu khi thăm một cơ sở tiêm vaccine Covid-19 ở bang Texas hôm 26/2. Ảnh: AFP.

Tuyên bố được đưa ra sau khi tình báo Mỹ công bố thông tin cho thấy người cai trị thực tế Arab Saudi là Thái tử Mohammed bin Salman chấp thuận kế hoạch bắt hoặc giết nhà báo bất đồng chính kiến Jamal Khashoggi tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ năm 2018. Đây là lần đầu tiên Mỹ công khai cáo buộc Thái tử Mohammed trong vụ sát hại gây chấn động.

Báo cáo nói rằng với ảnh hưởng của Thái tử , "rất khó xảy ra" vụ giết người nếu ông không "bật đèn xanh". Vụ giết người cũng phù hợp với kiểu "Thái tử ủng hộ sử dụng biện pháp bạo lực để bịt miệng những người bất đồng chính kiến ở nước ngoài".


Bộ Tài chính Mỹ thông báo đang đóng băng tài sản và hình sự hóa các giao dịch với một cựu quan chức tình báo cũng như Lực lượng Can thiệp nhanh Arab Saudi, đơn vị tinh nhuệ mà báo cáo tình báo cho rằng "tồn tại để bảo vệ Thái tử" và "chỉ làm việc theo lệnh của Thái tử".

Tuy nhiên, các quan chức cấp cao của chính quyền Biden cho biết Tổng thống Mỹ đã quyết định không áp lệnh trừng phạt trực tiếp với Thái tử Mohammed vì cho rằng cái giá phải trả về ngoại giao là quá cao, nhất là nếu Arab Saudi từ chối hợp tác chống khủng bố và đối phó với Iran.

Để vinh danh nhà báo bị giết, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken công bố "Đạo luật Khashoggi", cấm nhập cảnh đối với những người nước ngoài đe dọa người bất đồng chính kiến hoặc quấy rối phóng viên và gia đình của họ, đồng thời lập tức đưa 76 người Arab Saudi vào danh sách đen.

"Chúng tôi đã cho thấy rõ ràng rằng các mối đe dọa và hành hung ngoài lãnh thổ đối với các nhà hoạt động, bất đồng chính kiến và nhà báo bên ngoài lãnh thổ Arab Saudi phải chấm dứt. Họ sẽ không được Mỹ dung thứ", Blinken cho hay.

Quyết định công bố báo cáo, được hoàn thành lần đầu dưới thời tổng thống Donald Trump, là khác biệt rõ ràng của Biden và người tiền nhiệm. Sau vụ Khashoggi, Trump cam kết tiếp tục làm việc với Arab Saudi do vương quốc này là khách hàng mua vũ khí rất lớn của Mỹ và có chung thái độ thù địch với Iran.

Biden điện đàm với Quốc vương 85 tuổi Salman hôm 25/2, sau khi Nhà Trắng nói rõ rằng Tổng thống không có ý định nói chuyện với Thái tử Mohammed. Tuy nhiên, Mỹ không nhắm trừng phạt trực tiếp vào Thái tử với lý do không có tiền lệ trừng phạt lãnh đạo cấp cao của quốc gia đồng minh.

Nhà báo Khashoggi bị giết và chặt xác trong lãnh sự quán Arab Saudi tại Istanbul. Thi thể của nhà báo này đến nay vẫn chưa được tìm thấy. Thái tử Arab Saudi nhận trách nhiệm chung với tư cách lãnh đạo đất nước, nhưng phủ nhận liên quan về mặt cá nhân.

Huyền Lê (Theo Reuters, AFP)

[music123]

Mỹ ngại trừng phạt Thái tử Saudi Arabia

2/27/21

Trong chiến dịch tranh cử tổng thống, ông Joe Biden hứa sẽ trừng phạt các quan chức cấp cao Saudi Arabia có liên quan đến vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi năm 2018. Tuy nhiên, sau khi tình báo Mỹ công bố báo cáo xác định Thái tử Mohammed bin Salman đứng đằng sau hành động này, chính quyền Biden chỉ cấm vận đối với những nhân vật cấp thấp của Saudi Arabia.



Vua Salman và Thái tử Mohammed bin Salman gặp con trai của nhà báo Khashoggi (trái) sau vụ ám sát năm 2018. Ảnh: EPA

Vị thái tử quyền lực không thể vô can

Báo báo được giải mật của Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ công bố hôm 26-2 nêu rõ: “Từ năm 2017, Thái tử Mohammed bin Salman đã hoàn toàn kiểm soát các hoạt động tình báo và an ninh tại Vương quốc Saudi Arabia, điều này khiến có rất ít khả năng giới chức Saudi Arabia thực hiện một hoạt động như vậy mà không có sự cho phép của Thái tử”. Hãng tin AFP dẫn báo cáo nói rằng chính Thái tử Saudi Arabia “đã phê chuẩn một chiến dịch ở thành phố Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) để bắt hoặc giết nhà báo Khashoggi”. “Thái tử Mohammed bin Salman lâu nay xem ông Khashoggi là một mối đe dọa đối với Saudi Arabia và ủng hộ việc sử dụng vũ lực nếu cần thiết để bịt miệng ông ta”, theo báo cáo giải mật. Báo cáo liệt kê một nhóm gồm 15 thành viên người Saudi Arabia tới Istanbul và cho rằng “nhiều khả năng” họ đã tham gia vụ sát hại.

Ngày 2-10-2018, ông Khashoggi được cho bị dụ đến lãnh sự quán Saudi Arabia ở Istanbul để làm giấy tờ kết hôn với vị hôn thê người Thổ Nhĩ Kỳ. Và nhóm người Saudi Arabia, bao gồm thành viên của Vệ binh Hoàng gia, đã giết chết nhà báo ngay ở đó và phân xác nạn nhân. Tới nay vẫn chưa biết các phần thi thể của ông ở đâu. Ông Khashoggi, 59 tuổi, là một nhà báo Saudi Arabia nhưng sống lưu vong ở nước ngoài, bao gồm bang Virginia (Mỹ), là cộng tác viên của tờ Washington Post và từng viết bài chỉ trích thái tử trên tờ báo nổi tiếng này.

Ngay sau báo cáo trên, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken công bố “Luật Khashoggi” cấm nhập cảnh Mỹ với những ai có hành vi đe dọa người bất đồng chính kiến, gây phiền nhiễu cho các nhà báo và gia đình họ, đồng thời đưa 76 cá nhân người Saudi Arabia có liên quan vụ việc vào danh sách đen ngay lập tức. Bộ Tài chính Mỹ thì áp dụng lệnh trừng phạt đối với Ahmad Hassan Mohammed al Asiri, cựu Phó Chủ tịch Tổng cục Tình báo và Lực lượng can thiệp nhanh của Saudi Arabia (RIF) cùng một số thành viên của cơ quan này. Những người có tên trong danh sách trừng phạt sẽ bị đóng băng tài khoản ở Mỹ và không được tiến hành các giao dịch, buôn bán trên đất Mỹ. Thông báo nói rõ al Asiri là “kẻ cầm đầu” vụ sát hại nhà báo Khashoggi với sự giúp sức của một số thành viên RIF.

Lợi ích kinh tế của Mỹ

Thật ra, các cơ quan tình báo Mỹ đã sớm có báo cáo sau vụ sát hại trên, nhưng Tổng thống Mỹ Donald Trump khi đó tỏ ý không tin tưởng vào cộng đồng tình báo và cũng không muốn giải mật báo cáo vì sợ ảnh hưởng đến thương vụ vũ khí hàng tỉ USD. Ông Trump không ngần ngại nói thẳng rằng lợi ích kinh tế trong quan hệ với Saudi Arabia là nguyên do chính khiến Mỹ không hành động nhằm vào vị thái tử trẻ đầy quyền lực liên quan đến vụ sát hại nhà báo Khashoggi.

Trong khi đó, khi bắt đầu chiến dịch tranh cử tổng thống hồi tháng 10-2019, ông Joe Biden cho hay ông tin rằng Thái tử Mohammed bin Salman là người ra lệnh thủ tiêu nhà báo Khashoggi và tuyên bố sẽ bắt những người có trách nhiệm phải trả giá. Trả lời phỏng vấn của kênh truyền hình Univision hôm 26-2, Tổng thống Biden cũng khẳng định sẽ buộc Saudi Arabia chịu trách nhiệm về vụ ám sát trên. Ông Biden cho biết ông đã nhấn mạnh rằng Washington có thể sẽ trừng phạt Riyadh vì vấn đề nhân quyền và vụ việc trên trong cuộc điện đàm với Vua Salman hôm 25-2. Ông Biden nhắc đến việc ông không gọi điện cho Thái tử Mohammed bin Salman như là cách thể hiện sự nghi ngờ của Mỹ về vai trò lãnh đạo đất nước của ông này. Tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng và Vua Salman đều khẳng định “tính chất lịch sử tự nhiên trong mối quan hệ gần gũi giữa Mỹ và Saudi Arabia”.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Jen Psaki hôm 26-2 tuyên bố trước báo giới rằng chính quyền Biden đã xác định rõ sẽ “điều chỉnh lại quan hệ” với chính quyền Saudi Arabia. Tuy nhiên, nhiều quan chức Mỹ cho hay trừng phạt vị thái tử 35 tuổi có cái tên viết tắt MBS chưa bao giờ là sự lựa chọn thật sự của Washington bởi điều này quá phức tạp và có thể hủy hoại lợi ích quân sự của Mỹ tại Saudi Arabia.

Saudi Arabia cực lực phản đối

Sau báo báo giải mật của tình báo Mỹ, Bộ Ngoại giao Saudi Arabia ngay lập tức đưa ra tuyên bố nêu rõ: “Chính quyền Vương quốc Saudi Arabia hoàn toàn bác bỏ đánh giá tiêu cực, sai lầm và không thể chấp nhận được trong báo cáo liên quan đến lãnh đạo của vương quốc này, đồng thời lưu ý rằng báo cáo này chứa đựng những kết luận và thông tin không chính xác”. “Cuộc điều tra cho thấy vụ giết hại không được tính toán từ trước… Quyết định (giết ông Khashoggi) được đưa ra ngay tại thời điểm đó”, người phát ngôn Shalaan al-Shalaan của Văn phòng công tố Saudi Arabia nhấn mạnh. Theo ông al-Shalaan, tòa án thủ đô Riyadh đã tiến hành tổng cộng 9 phiên xét xử với sự tham dự của đại diện cộng đồng quốc tế và người thân của nhà báo Khashoggi. Năm ngoái, Saudi Arabia tuyên án tù từ 7-20 năm với 8 người liên quan vụ sát hại nhà báo Khashoggi, qua đó giảm án tử hình 5 người mà tòa án đã tuyên trước đó. Một số nhân vật cấp cao bị điều tra thì được tuyên trắng án, kể cả ông al Asiri.