May 25, 2025
QUẬN CAM, California (NV) – Dưới thời chính quyền Trump, nước Mỹ đang xóa bỏ những chính sách hỗ trợ xe điện, khuyến khích sử dụng xe xăng trở lại. Việc đầu tư phát triển những kỹ thuật mới cho xe điện sẽ giảm, trong đó có kỹ thuật bình điện. Trong khi đó, Trung Quốc vẫn tiếp tục tiến lên dẫn đầu.
Theo trang mạng xe hơi autoblog.com, bình điện sodium-ion mới của Trung Quốc mang tính đột phá, bởi vì giá của chúng chỉ là $10/kWh (theo Bloomberg NEF, 2025). Đây là một thách thức trực tiếp đối với ngành công nghiệp xe điện phụ thuộc vào lithium của Hoa Kỳ. Để so sánh, bình lithium sắt phosphate (LFP) rẻ nhất hiện nay có giá $75/kWh; trong khi bình 4680 cell của Tesla có giá gần $100/kWh. Với mức giá rẻ như vậy, công nghệ sodium-ion có thể giúp Tesla Model 2 dễ dàng có giá dưới $25,000.
CATL đã bắt đầu sản xuất hàng loạt bình điện sodium-ion tại nhà máy Phúc Kiến. (Hình minh họa: Getty Images stock photo)
Các kỹ sư Trung Quốc tại CATL (nhà sản xuất bình điện EV lớn nhất thế giới) đã bắt đầu sản xuất hàng loạt bình điện sodium-ion tại nhà máy ở tỉnh Phúc Kiến, với kế hoạch cung cấp cho các nhà sản xuất xe hơi như Chery và BYD vào cuối năm 2025. Đây không phải là sản xuất trong phòng thí nghiệm: Bình điện sodium thế hệ đầu tiên của CATL đã được trang bị cho khoảng 250,000 xe tải giao hàng trong thành phố trên khắp Trung Quốc, với mật độ năng lượng 120-160Wh/kg.
Đối với xe hơi, loại bình này cần phải cải tiến thêm về phạm vi di chuyển. Nhưng thế mạnh của chúng là thời gian sử dụng khá lâu, khoảng 10,000 chu kỳ sạc và sả hết bình. Chúng phù hợp cho việc lưu trữ năng lượng, cho những loại xe chỉ chạy thành phố.
Chi phí sản xuất bình sodium-ion thấp hơn 70% so với bình lithium vì:
Nguồn nguyên liệu dồi dào và rẻ tiền: muối sodium carbonate có giá $200/tấn so với $15,000/tấn của lithium carbonate (giá năm 2025).
Khai thác đơn giản: Có thể chiết xuất từ nước biển, hoặc ở lưu vực sông Green của Wyoming.
Không sử dụng cobalt/niken, là loại khoáng sản có nhiều ở các mỏ Congo, nơi thường xuyên có xung đột.
Không sử dụng lithium, khoáng sản đất hiếm mà Trung Quốc hiện nay là nhá sản xuất lớn nhất thế giới.
Nếu được áp dụng trong nước Mỹ, bình điện sodium có thể giảm giá một số mẫu xe điện nhỏ giá rẻ xuống đến mức từ $8,000 đến $12,000. Hàng triệu người Mỹ sẽ có khả năng mua các mẫu xe điện như Chevrolet Bolt 2.0 hoặc xe tải Ford E-Transit.
Các nhà sản xuất xe hơi của Hoa Kỳ nên tránh lặp lại những sai lầm lịch sử, giống như GM bám vào động cơ V8 ngốn xăng trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970. Các chiến lược phát triển EV ngày nay dựa quá nhiều vào lithium, loại khoáng sản có giá biến động đến 1,400% kể từ năm 2020! Nếu nguồn cung lithium ở nước ngoài gặp trở ngại, các nhà máy sản xuất ở Mỹ sẽ bị ảnh hưởng nặng.
Bình điện sodium-ion là một lối thoát. Theo tuyên bố của các giám đốc điều hành CATL, công ty có thể chuyển đổi hóa chất như thay giày, từ lithium ngày hôm nay sang sodium trong ngày mai. Các nhà sản xuất Hoa Kỳ thiếu sự linh hoạt này. Điều đó phải thay đổi; và phải thay đổi nhanh chóng.
BloombergNEF dự đoán bình điện sodium-ion sẽ chiếm 12% thị trường lưu trữ năng lượng toàn cầu vào năm 2030. Sự khởi đầu của Trung Quốc là đáng báo động. Mặc dù Hoa Kỳ có nhà máy sản xuất bình sodium đầu tiên (nhà máy Michigan của Natron Energy), nhưng sản lượng hàng năm 600 MWh của nó là quá nhỏ so với 30 GWh của CATL.
Các chuyên gia khuyên chính phủ Hoa Kỳ cần phải nhanh chóng thực hiện những điều sau:
Cấp giấy phép nhanh chóng cho việc khai thác sodium carbonate (Wyoming nắm giữ 47 tỷ tấn).
Mở rộng tín dụng thuế IRA cho việc nghiên cứu phát triển bình sodium-ion.
Qui định các nhà máy sản xuất xe điện phải sử dụng được hai loại nguyên liệu khác nhau, tránh tình trạng lệ thuộc vào một nguồn duy nhất.
Nếu không có những bước này, Hoa Kỳ có nguy cơ tụt hậu trong cuộc đua về kỹ thuật xe điện thế hệ tiếp theo. Các nhà sản xuất Trung Quốc đang thử nghiệm các mẫu EV chạy bằng bình sodium có phạm vi di chuyển 310 dặm. Đó thực sự là vấn đề sống còn. Đối với Detroit, đây là lời cảnh tỉnh: hãy đổi mới hoặc tụt hậu để rồi chứng kiến những nhà máy xe điện trở thành di tích, giống như các nhà máy sản xuất các loại động cơ V8 đóng cửa ở Flint. (HD)
