Tin Tức Văn Nghệ Thời Sự Hải Ngoại

Ngao ngán vì sổ nợ dày cộm, chủ trọ TPHCM cố giữ chân công nhân nghèo

Nguyễn Vy
1/28/26


Dọc những con đường khu "thủ phủ" nhà trọ tại TPHCM treo dày biển cho thuê phòng nhưng tình trạng trống chỗ, trả nhà phổ biến, kéo dài. Không ít hàng quán nơi đây cũng rơi vào cảnh cửa đóng then cài.



Dấu hiệu khó từ "thủ phủ" nhà trọ

Giữa trưa ngày cuối tuần, chị Diễm (45 tuổi, ngụ tại đường Bờ Tuyến, phường Tân Tạo A, quận Bình Tân, TPHCM) ngồi trước cửa phòng trọ, lật cuốn sổ ghi nợ dày cộm, ngán ngẩm dò từng dòng.

Chị Diễm nói nửa đùa, nửa thật rằng hơn 10 năm mở phòng trọ cho thuê, một trong những thứ chị "lãi" nhiều nhất chính là 6 cuốn sổ ghi nợ.

"Họ thiếu tiền suốt, tôi phải sắm cho mỗi người 1 cuốn sổ nợ mới đủ ghi", nữ chủ trọ kể.



Ngoài cho thuê phòng trọ, chị Diễm còn mở thêm dịch vụ giặt ủi, bán nước giải khát. Nhiều khách ở trọ có hoàn cảnh khó khăn, xin khất tiền, chị Diễm "lần nào cũng gật". Nhưng lâu dần, số nợ lên đến vài triệu đồng, không ít người chọn cách... mất hút, bà chủ nợ lại cười méo xệch.

Chị Diễm có 16 phòng cho thuê, nằm trong "thủ phủ" nhà trọ của công nhân quanh khu công nghiệp Tân Tạo. Khu trọ đã trống 3 phòng nhiều tháng qua, mãi không có người thuê.

"Trước đây, các khu trọ luôn kín người ở. Người lao động thường ở ít nhất vài năm mới dọn đi nơi khác. Tình hình đã thay đổi, 1 năm gần đây nhiều công nhân đột ngột trả phòng không rõ lí do, một số người chỉ mới ở vài tháng lại báo về quê", chị Diễm nói.

Chỉ một thanh niên lái xe máy đi từ trong khu trọ ra ngoài, chị Diễm cho hay đó là người mới đến thuê phòng. Bà chủ ỉu giọng kể, chưa kịp vui mừng vì có thêm khách thì một phòng trọ khác, người thuê lại báo đóng nốt tiền trọ tháng đó rồi trả phòng, về quê sống.

Chị Diễm cho biết, khắp các con đường thuộc "thủ phủ" nhà trọ trong khu vực này, như đường số 5, Bờ Tuyến, Trần Thạnh Mại, đường số 5… cứ 3 nhà thì có 2 nơi treo biển tìm khách. Trong đó, một số nhà trọ còn trống phòng từ giữa năm 2022 đến nay vẫn chưa được lấp đầy.



So với nhiều khu vực khác, chi phí thuê trọ tại quận Bình Tân này thường thấp hơn, trung bình từ khoảng 900.000 đến 1,5 triệu đồng/phòng/tháng, chưa kể tiền điện, nước sinh hoạt. Vậy mà tới nay chủ vẫn phải "đỏ mắt" kiếm người thuê.

"Thời gian gần đây, mọi thứ đều đắt đỏ, chi phí bảo trì phòng trọ cũng tăng cao. Thế nhưng tôi vẫn giữ giá thuê nhiều năm rồi, thậm chí còn giảm 100.000 đồng tiền phòng cho những ai gửi xe máy ở bãi chung của khu trọ. Tôi còn cho khất tiền giặt ủi, mua nước giải khát. Đến mức như vậy rồi mà vẫn khó gom khách, đành chịu vậy", bà chủ trọ thở dài.

Đối diện dãy trọ, nhiều hàng quán đã cửa đóng then cài. Một số nơi dù mới khai trương chưa được bao lâu, chủ cũng đành trả mặt bằng vì không có khách.

Chủ trọ khó, công nhân còn cực hơn

Cách đó không xa, chị Nguyễn Minh Diệu (47 tuổi), chủ nhà trọ, cũng ngong ngóng muốn gỡ tấm biển rao "cho thuê phòng" nhưng nhiều tháng qua vẫn không gom đủ khách.

"Tôi vừa gỡ xuống, lại có người ra xin trả phòng. Khu trọ chỉ còn trống 1 phòng nhưng tôi tìm đủ cách vẫn không lấp đầy được. Để thu hút người thuê, tôi không yêu cầu khách đặt cọc mà chỉ cần đóng 50.000 đồng phí giữ phòng. Nhiều người vì thế bỏ ngang luôn, cứ ghi phiếu đăng ký rồi lại phải xé bỏ, nản ghê", chị Diệu than.



Nữ chủ trọ chia sẻ người quen của chị hiện là chủ của dãy trọ 40 phòng, vẫn đang đau đầu khi 10 phòng trọ cả năm không ai thuê.

"Tình hình này sẽ rất căng, mệt mỏi với người thuê đất để kinh doanh phòng trọ. Khó khăn là cảnh chung, với cả người lao động và giới chủ trọ. Chi phí sống đắt đỏ mà đồng lương công nhân mãi không tăng, nhiều người không trụ nổi, phải chọn về quê sống", chị Diệu cho biết.

Chị Nguyễn Thị Cúc (41 tuổi, quê An Giang) xác nhận tình hình khó khăn chung với người lao động nghèo, nhiều người giờ tiền ăn còn phải chắt chiu, "bóp miệng".

Trước đây, vợ chồng chị Cúc cùng là công nhân tại Công ty Pouyuen. Tuy nhiên, lương cả hai cộng lại quá eo hẹp, chồng chị - anh Võ Chí Thân (40 tuổi) - đã nghỉ việc, làm tài xế. Đến năm 2023, công ty đột ngột thiếu đơn hàng, chị Cúc không may nằm trong danh sách giảm biên chế. Vậy là cả hai cùng rời nhà máy.



"Hơn 10 năm lên TPHCM làm công nhân đến giờ tôi không tích cóp được đồng nào. Tiền làm ra chỉ đủ nuôi 2 con, phụ giúp một chút cho ba mẹ ở quê. Lúc mẹ đổ bệnh, tôi áp lực lắm vì tiền lương không đủ lo cho mẹ, phải vay mượn khắp nơi. Khi mẹ qua đời, số tiền nhỏ tiết kiệm qua hàng chục năm cũng không còn, tôi lại phải lo trả nợ. Công nhân như chúng tôi mà không may bệnh tật, ốm đau là xuống đáy luôn", chị Cúc thở dài.

Thất nghiệp ở độ tuổi 40, khó xin việc mới, khó chịu được áp lực nơi công xưởng, cũng không vốn liếng trong tay, chị Cúc chỉ biết xoay sang thuê mặt bằng với giá 2 triệu đồng/tháng ở khu trọ, bán tạp hóa để gồng gánh qua ngày.

"Đến đâu hay đến đó. Giờ về quê, chúng tôi cũng không biết làm gì, lại xấu hổ với hàng xóm vì mang danh "lên thành phố làm ăn" mà lại về tay trắng. Tôi buôn bán ở đây, thấy rõ nhiều công nhân còn khó khăn hơn nên thường chấp nhận cho họ nợ tiền mua hàng, đến kỳ lương rồi trả. Ở khu trọ công nhân này, "lá rách đùm lá tả tơi thôi", chị Cúc chua chát.



Nữ chủ trọ Nguyễn Thị Kim Hồng nhận xét, 2024 tiếp tục là một năm khó khăn với cả chủ trọ và công nhân lao động tại khu vực này. Thực tế, thời gian qua, nhiều phòng trọ tại quận Bình Tân liên tục trống phòng dù chủ trọ không tăng giá và còn tìm mọi cách thu hút người thuê.

"Tôi giật mình vì không nghĩ chỉ còn vài tuần nữa là đến Tết Nguyên đán, vì không khí quá im lìm. Tôi thấy mình may mắn khi vẫn còn giữ được công nhân trọ lại, nhưng cũng lo nhiều. Hi vọng năm tới, tình hình sẽ chuyển biến tốt hơn", chị Hồng tâm tư.

Theo TS Nguyễn Thị Hoài Hương, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu lao động di cư trong nước đến TPHCM, đầu năm 2024, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát 1.200 người lao động di cư đến thành phố.

Kết quả phân tích số liệu cho thấy bức tranh lao động di cư tại TPHCM có nhiều điểm tích cực như: Tỷ lệ người di cư có trình độ học vấn cao hơn, giảm dần lao động ở các ngành thâm dụng lao động, nhiều người nhận định có cuộc sống khá hơn, thu nhập bình quân có xu hướng tăng, tỷ lệ tiền gửi về quê cũng gia tăng…

Số lượng lao động di cư đến TPHCM có giảm nhưng tỷ lệ lao động di cư có trình độ cao tăng lên. Điều đó cho thấy có sự chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng tích cực, họ đóng góp cho nền kinh tế TPHCM nhiều hơn.

Ông Nguyễn Như Khánh, Trung tâm Nghiên cứu Đô thị và Phát triển, có một phân tích, theo lý thuyết phát triển các đô thị lớn, thu hút lao động chất lượng cao mới là xu hướng để phát triển thành phố bền vững. Với lao động phổ thông, khi thành phố phát triển đến mức độ nào đó thì thu nhập của họ không đáp ứng được, họ sẽ tự di chuyển, rời đi vùng trung tâm.

Ông Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TPHCM (HIDS), cho rằng: "Trong bối cảnh cạnh tranh lao động ngày càng gia tăng từ các địa phương lân cận và các thành phố lớn, TPHCM cần có chiến lược dài hạn để thu hút và giữ chân lao động di cư".

Theo ông, điều này bao gồm việc tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động di cư tham gia vào các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao, cũng như đảm bảo cho họ một cuộc sống ổn định và an toàn tại thành phố.

Việc đầu tư vào công nghệ và nâng cao kỹ năng cho lao động di cư cũng sẽ giúp TPHCM xây dựng một nền kinh tế dựa trên tri thức và tăng trưởng bền vững.

Công nhân “bỏ phố về quê”, nhà trọ trống đến 50% số phòng

1/28/26

Sinh hoạt đắt đỏ mà thu nhập giảm sút, nhiều công nhân rời bỏ TPHCM, về quê sinh sống nên các khu nhà trọ mất khách, nhiều nơi tới gần 50% phòng trống.

Xu hướng “bỏ phố về quê”

Trao đổi tại hội nghị do Sở Nội vụ TPHCM tổ chức, ông Nguyễn Văn Hương, Phó Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội UBND phường Tam Bình (TPHCM), phản ánh tình trạng lao động các tỉnh “bỏ phố về quê” ngày càng nhiều.

Trên địa bàn phường Tam Bình có 2 khu công nghiệp là Linh Trung 2 và Bình Chiểu nên có lượng công nhân khá đông. Do đó, các ngành thương mại , dịch vụ phục vụ nhóm lao động nhập cư này góp phần không nhỏ vào kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, từ sau đại dịch Covid-19, lao động nhập cư từ các tỉnh có xu hướng trở về quê sinh sống, làm việc kéo theo nhiều hệ lụy như lực lượng lao động giảm sút, các ngành kinh tế, dịch vụ, thương mại phục vụ lực lượng này cũng giảm theo…

Theo ông Hương, tình hình này thể hiện rất rõ ở các khu trọ trên địa bàn. Hầu hết các nhà trọ dành cho công nhân vắng khách 20%-30, có nơi giảm đến 50%.

“Nếu nhà trọ nào mà phòng ốc không nâng cấp, không gần khu công nghiệp, chủ nhà trọ không chăm lo tốt cho người thuê thì khả năng ế rất cao”, ông Hương cho biết.



Nhiều khu trọ dành cho công nhân vắng khách thuê (Ảnh: Thúy Hường).

Ông Trần Hưng Đào, cán bộ Phòng Văn hóa – Xã hội UBND phường Dĩ An (TPHCM), xác nhận tình trạng tương tự diễn ra trên địa bàn phường.

Dĩ An là phường đông dân nhất TPHCM với gần 230.000 dân, nếu tính cả số tạm trú thì gần 300.000 người. Trong đó số lượng công nhân rất đông vì trên địa bàn phường có đến 3 khu công nghiệp.

Từ lâu, chính quyền phường có các chương trình hỗ trợ công nhân rất tốt thông qua việc liên kết với doanh nghiệp, chủ nhà trọ, ban quản lý các khu công nghiệp…

Tuy nhiên, sau dịch Covid-19 rồi đến tình hình thế giới ảnh hưởng, đơn hàng của doanh nghiệp giảm, công nhân giảm việc, giảm thu nhập. Thậm chí, các chế độ phúc lợi dành cho công nhân như hỗ trợ tiền trọ, tiền giữ con… cũng giảm nên chất lượng đời sống của người lao động đi xuống, phát sinh việc nhiều người bỏ phố trở lại quê.

Giảm lao động nhập cư là xu hướng tất yếu

Vị cán bộ Phòng Văn hóa – Xã hội UBND phường Dĩ An nhận định, một nguyên nhân khác dẫn đến tình trạng trên là hiện các tỉnh xây dựng nhiều nhà máy, việc làm ở quê dễ kiếm hơn nên ngày càng có nhiều người rời TPHCM về lại quê sinh sống, vừa giảm bớt chi tiêu vừa được làm việc gần nhà.

Phó Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội UBND phường Tam Bình Nguyễn Văn Hương thì lý giải, mật độ dân cư tại thành phố quá cao, áp lực tìm kiếm nơi học cho con cái của lao động nhập cư rất lớn. Thực tế, công nhân rất khó tìm được trường lớp phù hợp với nơi ở, nơi làm việc và lịch làm việc thường xuyên có tăng ca.

Ông lấy ví dụ ở phường mình có 6 trường, cơ sở vật chất đều hạn chế, chỉ 1 trường mầm non đạt chuẩn quốc gia thì lại xây quá gần trạm điện, ở cấp 1 và cấp 2 thì sĩ số trung bình đều hơn 50 học sinh/lớp…



Chi phí cuộc sống cao và khó tìm chỗ học cho con là 2 vấn đề lớn khiến lao động nhập cư rời thành phố (Ảnh minh họa: Nguyễn Vy).

Bà Lê Thị Kim Thúy, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TPHCM, đánh giá thực tế trường lớp và chính sách hiện nay của thành phố hiện nay chưa đảm bảo giữ chân người lao động nhập cư.

Bà nói: “Công nhân làm ở đây mà phải gửi con về quê để học nên không an tâm. Làm sao để con công nhân phải được cùng ở, cùng sống với bố mẹ, thiết chế xã hội đồng bộ thì người lao động mới toàn tâm làm việc, đời sống đảm bảo hơn”.

Tuy nhiên, theo Sở Nội vụ TPHCM, việc lao động nhập cư giảm là xu hướng tất yếu trong giai đoạn hiện nay. Xu hướng này mang đến nhiều thách thức trước mắt cho thành phố nhưng đồng thời cũng mang lại nhiều cơ hội lâu dài.

Thách thức là xu hướng này dẫn đến sự thiếu hụt lao động phổ thông ở một số ngành thâm dụng lao động. Tình hình này buộc doanh nghiệp phải tăng chi phí để giữ chân nhân lực.

Cơ hội lâu dài là thành phố sẽ giảm được áp lực lên hạ tầng xã hội trong các lĩnh vực như giao thông, y tế, giáo dục…

Đồng thời, đây cũng là động lực để doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ hiện đại, nâng cao năng suất, phù hợp với định hướng chuyển đổi mô hình kinh tế của thành phố.

Theo Sở Nội vụ TPHCM, quá trình chuyển đổi kinh tế của thành phố sẽ định hình lại cơ cấu lao động nhập cư trong tương lai, tăng lao động trình độ cao ở các ngành công nghệ và giảm lao động chuyên môn thấp ở các ngành thâm dụng.


Với chức năng là cơ quan quản lý lao động, Sở sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan có liên quan tham mưu thành phố tập trung vào các giải pháp chiến lược, ban hành các chính sách đột phá để thu hút, giữ chân nhân tài trong các ngành nghề mà thành phố định hướng phát triển ở lại cống hiến.



Một dãy nhà trọ cho công nhân, lao động nhập cư. Ảnh: TTXVN

TÙNG NGUYÊN