2/24/26
Bên cạnh yếu tố toàn cầu, quan niệm 'có ít mua ít, có nhiều mua nhiều' càng khiến vàng được ưu tiên, bất chấp mức giá cao hay thấp.
Sau kỳ nghỉ Tết, giá vàng trong nước liên tục leo thang, có thời điểm tiến sát mốc 185 triệu đồng mỗi lượng. Dù neo ở mức cao kỷ lục, nhiều lần được gọi là "đỉnh lịch sử", dòng người vẫn xếp hàng từ sáng sớm, thậm chí từ tối hôm trước để chờ mua vàng. Không ít cửa hàng lớn thông báo hết vàng miếng, vàng nhẫn, mỗi khách chỉ được mua một chỉ mỗi ngày, lượng người vẫn không giảm.
Năm nay, ngày vía Thần Tài (mùng 10 tháng Giêng Âm lịch) diễn ra trong bối cảnh giá vàng ở vùng cao kỷ lục. Nhiều cửa hàng tiếp tục giới hạn số lượng bán ra, chênh lệch giá mua - bán cũng bị nới rộng do nhu cầu dồn vào vài ngày cao điểm. Điều này khiến việc mua vàng trở thành lựa chọn tài chính cần tính toán kỹ lưỡng.
Trước sức mua lớn, nhiều cửa hàng thông báo tạm hết hàng. Ảnh: Hoàng Giang
Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Thị Ngọc Giàu, giảng viên Đại học Công nghệ TP HCM, cho rằng bên cạnh sức khỏe, tài lộc luôn là mong cầu lớn trong dịp năm mới.
Theo bà, khi niềm tin đã hình thành, giá cả không phải rào cản quyết định. Với nhiều người, đặc biệt giới kinh doanh, việc mua vàng ngày vía Thần Tài còn mang ý nghĩa tâm linh. "Thay vì mua nhiều như những năm giá thấp, họ có thể giảm số lượng nhưng vẫn cố gắng mua một ít để cảm thấy yên tâm", bà nói.
Chuyên gia này phân tích thêm rằng hành vi xếp hàng, chen mua còn chịu tác động từ tâm lý sợ bỏ lỡ (FOMO). Khi chứng kiến đám đông đổ về các tiệm vàng, nhiều người lo nếu chậm chân sẽ hết "giờ đẹp", hết sản phẩm ưng ý hoặc bỏ lỡ cơ hội khi giá còn tiếp tục tăng.
Ở góc độ tài chính, ông Phan Dũng Khánh, Giám đốc Tư vấn Đầu tư Maybank Investment Bank, nhận định giá vàng đã liên tục phá đỉnh trong ba năm qua, giữa bối cảnh kinh tế và địa chính trị thế giới nhiều biến động.
Theo ông, nhu cầu trú ẩn an toàn cho dòng tiền khiến vàng trở thành lựa chọn ưu tiên. Từ xung đột địa chính trị, chính sách thuế quan của Mỹ đến xu hướng các ngân hàng trung ương gia tăng dự trữ vàng, tất cả đều đẩy giá kim loại quý đi lên.
Bên cạnh yếu tố toàn cầu, thói quen tích trữ vàng vốn ăn sâu trong văn hóa người Việt và nhiều quốc gia châu Á. Dịp đầu năm, quan niệm "có ít mua ít, có nhiều mua nhiều" càng khiến vàng được ưu tiên, bất chấp giá cao hay thấp.
Không chỉ người mua nhỏ lẻ, hiệu ứng FOMO còn lan rộng tới các doanh nghiệp và tổ chức lớn.
"Nhiều ngân hàng trung ương trước đây ít tham gia thị trường vàng đã trở thành người mua lớn. Một số tổ chức tư nhân thậm chí tích lũy lượng vàng rất lớn để phục vụ quá trình 'số hóa tài sản', tạo nguồn cầu mới mà trước đây gần như không có trong các dự báo", ông cho biết.
Nhiều cửa hàng ra mắt mẫu vàng mini chỉ 1 - 2 phân, phục vụ khách muốn mua ít. Ảnh: Hoàng Yến
Dù vậy, chuyên gia khuyến cáo nhà đầu tư không nên vay mượn hoặc "tất tay" để mua vàng. Theo ông, đã có trường hợp sử dụng đòn bẩy tài chính, vay tiền hoặc vay vàng để đầu tư, nhưng gặp rủi ro lớn khi giá biến động mạnh.
"Vàng là kênh trú ẩn dài hạn, nhưng khi giá tăng quá nhanh nhiều năm liên tiếp, rủi ro điều chỉnh cũng lớn dần", ông nói.
Ông nhấn mạnh việc mua vàng chỉ phù hợp với người có tiền nhàn rỗi, tỷ trọng vàng trong danh mục còn thấp và xác định nắm giữ dài hạn. Ngược lại, những ai đang vay nợ hoặc cần tiền cho nhu cầu thiết yếu không nên tham gia khi giá ở vùng cao.
Một điểm quan trọng: vàng không tạo dòng tiền định kỳ. Khác với gửi tiết kiệm có lãi, bất động sản cho thuê hay cổ phiếu có cổ tức, lợi nhuận từ vàng phụ thuộc hoàn toàn vào biến động giá. Nếu giá đi ngang hoặc giảm, nhà đầu tư vẫn chịu lạm phát và chi phí cơ hội. Chuyên gia khuyên nên phân bổ hợp lý, đa dạng hóa danh mục để giảm rủi ro.
Hoàng Yến
