Mariupol ẩn chứa bí mật gì khiến Ukraine bảo vệ bằng mọi giá và Nga quyết chiếm bằng được?
Thứ ba, 19/4/2022
Lý do gì khiến giao tranh tại Mariupol trở nên vô cùng thảm khốc, khi phía Nga quyết tâm hoàn thành mục tiêu chiếm “pháo đài” thép Mariupol, còn phía Ukraine kiên quyết tử thủ. (Ảnh tổng hợp)
Mariupol - thành phố cảng chủ chốt ở vùng Donbass được cho là chiến trường khốc liệt nhất đối với cả hai phía Ukraine và Nga. Sau hơn một tháng rưỡi bị bao vây, lực lượng Ukraine vẫn đang cố thủ phía dưới hầm ngầm nhà máy thép Azovstal, nơi được mô tả là "pháo đài" cuối cùng của Ukraine tại thành phố cảng Mariupol.
Bất chấp quân đội Nga kêu gọi hạ vũ khí đầu hàng, lực lượng vũ trang Ukraine tại Azovstal vẫn quyết tử đến cùng. Có bí mật gì tại khu phức hợp nhà máy thép lớn nhất châu Âu này, và vì sao người Nga vẫn chưa hoàn toàn chiếm được Mariupol bởi sự kháng cự đến cùng của lực lượng Ukraine?
Nỗ lực đào thoát
Nhà máy thép Azovstal - một trong số những nhà máy luyện kim lớn nhất châu Âu hiện đã và đang trở thành "pháo đài tử thủ" của các lực lượng Ukraine, vốn đã bị bao vây suốt 7 tuần qua, kể từ khi Nga tiến hành chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine hôm 24/2.
Nằm ở phía đông của cảng miền Nam Ukraine bị tàn phá bởi nhiều tuần pháo kích, nhà máy Azovstal là một khu công nghiệp nhìn ra Biển Azov. Với diện tích rộng hơn 11 kilomet vuông, Azovstal chứa vô số tòa nhà, cùng một mê cung các con đường và hầm ngầm bên dưới nhà máy.
Cuộc chiến tại thành phố cảng chiến lược Mariupol được cho là đang đi tới hồi kết, khi Nga vẫn bao vây phong tỏa và pháo kích vào nhà máy thép Azovstal - nơi được cho có phần lớn lực lượng vũ trang Ukraine gồm tiểu đoàn Azov, cùng lính đánh thuê nước ngoài đang phòng thủ ở đây.
Nga ném bom thành phố Mariupol, miền nam Ukraine vào ngày 3 tháng 3 năm 2022. (Hình ảnh: Wikimedia CC BY 4.0)
Dưới sự bao vây và kiểm soát chặt chẽ nội bất xuất, ngoại bất nhập của Nga, lực lượng phòng thủ của Ukraine được cho là đang thiếu thốn mọi mặt: Đạn dược, thuốc men, thực phẩm và nước uống.
Vì vậy, một bộ phận binh lính sĩ Ukraine đã nỗ lực thoát ra ngoài, dưới vỏ bọc dân thường theo các hành lang nhân đạo, nhưng phải đối mặt với sự kiểm soát của dân quân Donetsk. Cũng có trường hợp binh sĩ Ukraine đóng giả phụ nữ cũng bị phát hiện.
Vì sao Ukraine quyết “tử thủ”?
Theo bbc.com, ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy Nga có thể sắp chiếm được hoàn toàn Mariupol, nơi đã phải hứng chịu một cuộc tấn công tàn khốc kéo dài 7 tuần.
Về mặt chính thức, các lực lượng vũ trang của Ukraine cho biết họ đang duy trì khả năng phòng thủ và "liên lạc liên tục" với quân đội của họ trên mặt đất. Nhưng phía Ukraine thừa nhận có khả năng Moscow sẽ cố gắng kiểm soát hoàn toàn thành phố, trong khi một thủ lĩnh phe ly khai được Nga hậu thuẫn trong khu vực tuyên bố Mariupol sắp thất thủ.
Số phận của Mariupol được coi là rất quan trọng đối với cả Ukraine và Nga khi giai đoạn 2 của cuộc chiến đã bắt đầu, bằng việc Nga chuyển hướng sang chiến trường vùng Donbass.
Triệt hạ được pháo đài thép Azovstal, Nga sẽ có toàn quyền kiểm soát Mariupol cũng như một vùng lãnh thổ dọc theo bờ Biển Đen trải dài từ miền đông tới miền nam Ukraine, giúp tạo ra một hành lang trên bộ liền mạch từ Luhansk đến Donetsk xuống bán đảo Crimea.
Nhà máy thép Azovstal (ảnh chụp màn hình)
Không những vậy, Mariupol còn có ý nghĩa quan trọng đối với Tổng thống Nga, bởi nếu lực lượng Nga giành được chiến thắng ở đây, Putin có thể tuyên bố mục tiêu "phi phát xít hóa" trong chiến dịch quân sự tại Ukraine đã thành công.
Nhưng hẳn còn một lý do nào đó khiến giao tranh tại Mariupol trở nên vô cùng thảm khốc, khi phía Nga quyết tâm hoàn thành mục tiêu chiếm “pháo đài” thép Mariupol, còn phía Ukraine kiên quyết tử thủ.
Có điều gì uẩn khúc khiến cả hai bên giao tranh ác liệt như vậy? Phía Nga ngày càng siết chặt vòng vây không cho phía Ukraine đột phá hoặc phá vỡ hàng phòng ngự.
Trước sức ép bị vây hãm và hỏa lực ác liệt của quân Nga, lực lượng phòng thủ Ukraine đã phải gửi tin nhắn cầu cứu Kiev tiếp viện và giải vây.
Tiểu đoàn Azov" là lực lượng chính của quân đội Ukraine chống lại quân nổi dậy Ukraine trong quá khứ, và hiện giờ là quân đội Nga. (Ảnh chụp màn hình)
Phía Ukraine có lẽ đã liên tục tìm cách đột phá phong tỏa từ trên không, trên biển, và thậm chí mở đường máu trên mặt đất để ứng cứu các binh sĩ đang bị kẹt trong các boongke nằm sâu dưới lòng nhà máy thép. Tuy nhiên các nỗ lực mạo hiểm của Kiev nhằm giải cứu những người mắc kẹt tại nhà máy thép Azovstal khiến cho sứ mệnh này ngày càng rủi ro, với hàng loạt thương vong, có thể được phản ánh qua các sự kiện sau:
Ngày 31/3, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã bắn rơi một máy bay trực thăng Mi-8 của Ukraine cách bờ Biển Azov 5km khi nó được cho là đang rời khỏi thành phố Mariupol.
Ngày 5/4, tại vùng biển gần Mariupol, quân đội Nga một lần nữa bắn rơi hai trực thăng Ukraine Mi- 8 mà phía Nga cho là Ukraine điều đến để giải cứu.
Tối 8/4, tàu chở hàng Apache của Ukraine đã bị tàu chiến và tàu tuần tra biên giới thuộc Hạm đội biển Đen của Nga khai hỏa khi nó phớt lờ trả lời liên lạc, và hướng về phía cảng ở Mariupol. Người Nga cho rằng, con tàu này cũng được điều đến để giải cứu những người đang mắc kẹt tại nhà máy Azovstal.
Ngày 12/4, một nhóm binh sĩ Ukraine khoảng 100 người đã cố gắng phá vòng vây bằng xe tăng, thiết giáp thoát khỏi nhà máy Azovstal, nhưng một nửa (52 binh sĩ) đã bị thiệt mạng bởi pháo binh và các cuộc không kích của Nga, cùng 3 xe tăng, 5 xe chiến đấu bộ binh (BMP), 7 xe cơ giới bị phá hủy, và hơn 40 người đầu hàng.
Đây là nhóm binh sĩ thuộc Lữ đoàn 36 của Ukraine, bị phong tỏa trong khu công nghiệp Azovmash. Trước khi mở đường máu để thoát thân, nhóm đã đăng tải lời kêu gọi giúp đỡ trên tài khoản Facebook, thông báo thiếu đạn dược nghiêm trọng, và cáo buộc các quan chức quân sự tại Kiev đã bỏ rơi họ.
Ngày 10/4, trong video phát biểu trước quốc dân, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã ca ngợi lực lượng phòng thủ tại Mariupol:
Tổng thống Ukainian Volodymyr Zelenskyy ở thị trấn Bucha, phía tây bắc thủ đô Kyiv của Ukraine, vào ngày 4/4/2022. (Ảnh Getty Images)
"Tương lai của Ukraine phụ thuộc trực tiếp vào sức mạnh của cuộc kháng chiến của chúng ta dưới mọi hình thức”.
"Và tôi biết ơn tất cả những người hiểu điều này. Người không ngừng kháng cự ngay cả khi dường như kết quả còn mù mịt”.
"Tôi muốn nói chuyện riêng với những anh hùng đang gặp khó khăn. Những người bảo vệ Mariupol. Một tiểu đoàn thủy quân lục chiến của lữ đoàn 36, Tiểu đoàn đặc biệt Azov, lữ đoàn 12 của Vệ binh Quốc gia Ukraine…”
Tổng thống Zelensky cũng ẩn dụ rằng sự thành bại của Mariupol sẽ quyết định hướng đi của Ukraine trong trận chiến Donbass khi ông nói: “Mariupol là trái tim của cuộc chiến” và “nếu nó ngừng đập thì chúng ta sẽ… yếu hơn”.
Hẳn có điều gì tại Mariupol, mà chính xác hơn là tại nhà máy thép Azovstal khiến Tổng thống Zelensky đánh giá cao thành phố này, không chỉ là vị trí chiến lược của nó, mà phải chăng có cả những bí mật mà Kiev muốn bảo vệ và giải cứu bằng mọi giá?
