Tin Tức Văn Nghệ Thời Sự Hải Ngoại

[music123]

Iran "phân loại quốc gia" qua eo biển Hormuz theo 3 mức độ

Thu Hương

04/04/2026

Theo kênh Al Jazeera, Iran vừa thiết lập hệ thống quản lý hàng hải tại eo biển Hormuz, phân loại các quốc gia theo 3 mức độ để quyết định quá cảnh.

Hãng thông tấn TASS ngày 4-4 dẫn thông tin từ kênh Al Jazeera cho biết Iran đã chia các quốc gia thành ba nhóm: "thù địch", "trung lập" và "thân thiện".

Theo cơ chế này, các tàu thuộc nhóm "thù địch" sẽ bị cấm lưu thông qua eo biển Hormuz. Nhóm "trung lập" phải chi trả các khoản phí quá cảnh cao, trong khi nhóm "thân thiện" được quyền tự do đi lại không mất phí.

Tehran chưa công bố danh sách đầy đủ về ba nhóm này, song theo Al Jazeera, gần như tất cả các quốc gia Ả Rập ở vịnh Ba Tư đều bị xếp vào loại "trung lập' hoặc 'thù địch". Theo kế hoạch của Iran, các quốc gia này sẽ phải trả "khoản phí đáng kể", hoặc sẽ bị cấm đi qua eo biển Hormuz hoàn toàn.



Các tàu vận tải di chuyển trên vùng biển Ả Rập hướng về eo biển Hormuz tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất ngày 19-3. Ảnh: AP.

Hệ thống này là một phần trong kế hoạch thiết lập "Hiệp ước Hormuz" mà Iran đề xuất vào ngày 2-4 nhằm chính thức hóa các điều kiện sử dụng vùng nước này. Động thái trên diễn ra sau khi Iran tuyên bố đóng cửa eo biển do các cuộc không kích từ phía Mỹ và Israel.

Dẫn lại báo cáo của Al Jazeera, trang tin Fakti (Bulgaria) cho biết biện pháp này đại diện cho một "sự thay đổi về hiện trạng" của eo biển vốn được bảo đảm bởi các công ước quốc tế và ý định của Iran sẽ là một "đòn giáng mạnh" vào các quốc gia vùng Vịnh.

Dữ liệu vận tải cho thấy một số tàu phương Tây và châu Á đã bắt đầu thích nghi với quy định mới. Ngày 2-4, tàu container Kribi của hãng tàu Pháp CMA CGM đã băng qua eo biển sau khi đổi điểm đến trên hệ thống dữ liệu thành "Owner France" (Chủ tàu Pháp) để xác nhận quốc tịch với Tehran.

Cùng ngày 2-4, hai tàu chở dầu thô cực lớn và một tàu chở LNG do Oman Shipping Management vận hành cũng rời khỏi vùng Vịnh thành công.

Ngày 3-4, hãng tàu Mitsui OSK Lines của Nhật Bản xác nhận tàu Sohar LNG đã băng qua eo biển. Đây là tàu liên quan đến Nhật Bản và cũng là tàu chở LNG đầu tiên thực hiện lộ trình này kể từ khi xung đột bắt đầu vào ngày 28-2.

Tính từ ngày 1-3, chỉ có khoảng 150 tàu thuyền đi qua Hormuz, phần lớn liên quan đến Iran hoặc các quốc gia như Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan.

[music123]

F-15E Rơi Giữa Lãnh Thổ Iran: Phi Công Mất Tích – Chiến Dịch Giải Cứu Căng Thẳng






Chiến dịch giải cứu phi công Mỹ tại Iran "cực kỳ nguy hiểm"

Tường Như
4/4/26


Chiến dịch giải cứu phi công tiêm kích F-15E của Mỹ được đánh giá “cực kỳ nguy hiểm” khi Iran ráo riết truy lùng, liên tiếp tấn công lực lượng hỗ trợ

Theo Al Jazeera, chiến dịch giải cứu phi công Mỹ đang diễn ra trong điều kiện cực kỳ rủi ro, sau khi tiêm kích F-15E bị hệ thống phòng không Iran bắn hạ. Theo các chuyên gia quân sự, đây có thể là một trong những nhiệm vụ tìm kiếm – cứu nạn nguy hiểm nhất hiện nay.

Ông Harlan Ullman, cựu sĩ quan hải quân Mỹ, nhận định lực lượng Mỹ nhiều khả năng sẽ triển khai trực thăng cùng máy bay yểm trợ hỏa lực như AC-130 bay thấp để tiếp cận khu vực. Tuy nhiên, chính điều này khiến họ dễ trở thành mục tiêu tấn công.

"Các đội đặc nhiệm của chúng tôi là những đơn vị tinh nhuệ nhất và sẽ dốc toàn lực để giải cứu phi công thứ hai. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hiện nay là tình trạng của nạn nhân ra sao? Liệu binh sĩ ấy có gặp chấn thương trong quá trình nhảy dù hay không? Nhu yếu phẩm liệu có đủ để duy trì sự sống và liệu chúng ta có thể tiếp cận hiện trường đủ nhanh để kịp thời ứng cứu?" - ông Ullman băn khoăn.



Trực thăng UH-60 Black Hawk. Ảnh: AP

Theo kịch bản được dự đoán, quân đội Mỹ sẽ không đưa bộ binh xuống đất mà thực hiện chiến thuật "đánh nhanh rút gọn". Tức là, phía Mỹ xác định vị trí phi công, cô lập khu vực rồi nhanh chóng tiếp cận bằng trực thăng để đưa người ra ngoài.

Trong khi đó, tình hình thực địa càng thêm căng thẳng khi Iran mở cuộc truy lùng quy mô lớn. Giới phân tích cho rằng việc bắt sống phi công Mỹ sẽ mang lại lợi thế lớn cho Tehran.

Trong lúc tham gia tìm kiếm, vào rạng sáng 4-4, một máy bay A-10 Thunderbolt của Mỹ đã bị hỏa lực Iran bắn trúng. Chiếc máy bay kịp bay tới không phận Kuwait trước khi phi công phải nhảy dù. Người này đã được xác nhận an toàn.

Thông tin trước đó cho hay chiếc A-10 bị bắn rơi gần eo biển Hormuz và phi công kịp thời thoát ra, được cứu sống.


Ngoài ra, hai trực thăng UH-60 Black Hawk cũng bị Iran nã đạn trong lúc làm nhiệm vụ cứu hộ. May mắn, các binh sĩ trên máy bay chỉ bị thương nhẹ.

Giới quan sát nhận định Iran siết chặt truy quét và sẵn sàng tấn công lực lượng cứu hộ. Cuộc đua thời gian để giải cứu phi công Mỹ đang trở nên nghẹt thở.

[music123]

Đặc nhiệm Mỹ tiến vào Iran cứu phi công F-15, 2 trực thăng trúng hỏa lực

Anh Thư

04/04/2026

Lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã tiến vào Iran tối 3-4 để giải cứu phi công còn lại trên chiếc máy bay chiến đấu F-15 bị Iran bắn rơi.

Các báo cáo hiện tại cho biết 1 trong 2 thành viên phi hành đoàn của chiếc máy bay chiến đấu F-15E Strike Eagle bị Iran bắn rơi - thông tin ban đầu của Iran là tiêm kích tàng hình F-35 - đã được giải cứu thành công, trong khi người còn lại chưa rõ tung tích. Vì vậy tối 3-4, lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã tiến vào Iran để tìm kiếm, theo Telegraph.

Hãng tin Tasnim của Iran cũng đưa tin về chiến dịch giải cứu này, cho biết trực thăng Black Hawk và máy bay vận tải C-130 Hercules cũng tham gia.



Các hình ảnh được cho là mảnh vỡ của chiếc máy bay chiến đấu F-15 bị Iran bắn rơi, ban đầu bị lầm tưởng là F-35 - Ảnh: X

Cuộc tìm kiếm diễn ra trong bối cảnh truyền thông Iran phát sóng hình ảnh lực lượng dân quân địa phương tỏa ra tìm kiếm.

Các bản tin trong nước cho hay Iran đã treo thưởng 60.000 USD cho ai bắt giữ được viên phi công Mỹ.


Các quan chức Mỹ tíết lộ sau vụ tiêm kích F-15 bị bắn hạ, 2 trực thăng quân sự và các máy bay tiếp nhiên liệu bay thấp trong chiến dịch tìm kiếm phi công cũng bị Iran nhắm mục tiêu bằng vũ khí hạng nhẹ.

Trong số 2 trực thăng cũng bị trúng hỏa lực này, một chiếc bốc khói khi quay trở lại lãnh thổ Iraq. Cuối cùng, cả 2 đều hạ cánh an toàn.

Cuối ngày 3-4, một chiếc máy bay chiến đấu thứ 2 của Mỹ - theo truyền thông Mỹ là loại A-10 Warthog - tiếp tục bị Iran bắn rơi tại khu vực eo biển Hormuz. Các quan chức Mỹ cho biết phi công đã kịp nhảy dù và được cứu sống.

[music123]

'Cơn sang chấn' của Tổng thống Trump


Hà Thủy Thứ bảy, 4/4/2026

Nếu Iran bắt được phi công Mỹ đang mất tích sau khi bị bắn rơi, cuộc xung đột tại Trung Đông đứng trước nguy cơ leo thang.



Nước Mỹ dường như tương đối thuận lợi trong cuộc xung đột với Iran. Trong tháng đầu tiên của cuộc xung đột, Mỹ không mất máy bay nào trên bầu trời đối phương. Thiệt hại duy nhất là vụ lực lượng phòng không Kuwait bắn nhầm ba chiếc F-15E hồi đầu tháng ba, nhưng không dẫn đến thiệt hại về người.

Tới ngày 3/4, chuỗi ngày suôn sẻ của Mỹ dường như chấm dứt khi một chiếc F-15E bị bắn rơi trên bầu trời Iran. Một phi công đã được giải cứu còn một người vẫn đang mất tích.

Nếu Iran bắt sống được phi công này, cuộc chiến có thể đứng trước nguy cơ leo thang ngoài tầm kiểm soát trong bối cảnh Iran và Mỹ đang trong giai đoạn then chốt của cuộc xung đột, theo phân tích của Economist.

Sự kiện này khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump phải bỏ những ngày nghỉ cuối tuần ở khu nghỉ dưỡng của mình để tập trung giải quyết.

Mối nguy leo thang

Không quân và hải quân Mỹ đã xuất kích hơn 12.000 lần trong năm tuần xung đột. Trong đó, tiêm kích F-15E Strike Eagles - loại máy bay chiến đấu vừa có khả năng tấn công các mục tiêu mặt đất, vừa có khả năng không chiến - đóng góp vai trò quan trọng, thường xuyên thả bom ở khoảng cách gần. Mỗi chiếc F-15E chở theo một phi công và một người điều khiển hệ thống vũ khí.

Trong bối cảnh phần lớn hệ thống phòng không của Iran đã bị phá hủy, tỷ lệ mất máy bay của Mỹ đặc biệt thấp so với các cuộc xung đột khác trong lịch sử quân sự Mỹ. Trong cuộc chiến Vùng Vịnh năm 1991, Mỹ mất 28 máy bay khi làm nhiệm vụ, 19 phi công Mỹ bị Iraq bắt làm tù binh.

Tuy vậy, lưới phòng không của Iran chưa bị vô hiệu hóa hoàn toàn. Một số khí tài phòng không vẫn sẵn sàng tấn công các mục tiêu khi có cơ hội. Về phần mình, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) tuyên bố họ đã bắn rơi máy bay. Các hình ảnh được công bố cho thấy phần cánh, đuôi và ghế thoát hiểm của máy bay. Tehran đã cam kết treo thưởng lớn cho những ai giúp phát hiện viên phi công bị bắn rơi.



Mảnh máy bay Mỹ bị Iran bắn rơi. Ảnh: IRNA.

Nếu Mỹ có thể giải cứu thành công viên phi công thất lạc, vấn đề sẽ không quá nghiêm trọng với Washington. Trong cuộc xung đột năm 1999, Nam Tư (cũ) bắn rơi thành công một máy bay tàng hình của Mỹ nhưng không ảnh hưởng nhiều tới tổng thể chiến cục.

Tuy nhiên, tình hình sẽ khác nếu phi công Mỹ bị Iran bắt giữ. Nếu bắt được tù binh Mỹ, Iran sẽ coi đây là con bài đàm phán tiềm năng. Chỉ riêng việc từ chối tiết lộ thông tin về phi công cũng có thể là lợi thế mà Iran có thể sử dụng.

Việc một phi công bị Iran bắt giữ cũng sẽ khiến dư luận Mỹ dậy sóng, với hệ quả vẫn chưa rõ ràng: Ông Trump hoàn toàn có thể gia tăng cường độ tấn công để buộc Iran trao trả tù binh. Nếu điều này xảy ra, cuộc xung đột sẽ đứng trước nguy cơ leo thang thêm nghiêm trọng.

Vấn đề nhạy cảm trong lòng nước Mỹ


Bị hỏa lực đối phương bắn rơi không phải nguy cơ duy nhất với máy bay Mỹ trên bầu trời Iran. Máy bay cũng có thể gặp sự cố kỹ thuật không thể kiểm soát hoặc va chạm trên không. Tháng 1/1981, hai máy bay Mỹ va chạm trong chiến dịch giải cứu con tin tại Iran, khiến 8 binh sĩ thiệt mạng.

Việc phi công bị đối phương bắn rơi luôn là vấn đề nhạy cảm với nước Mỹ. Khi một phi công Mỹ bị lực lượng Syria tại Lebanon bắt giữ năm 1983, Mỹ đã mất 30 ngày đàm phán để người này được trả tự do. Trong cả hai cuộc chiến năm 1991 và 2003, Iraq đều sử dụng phi công Mỹ phục vụ mục đích truyền thông.

Nước Mỹ chắc chắn cũng không quên vụ bắt cóc con tin tại Đại sứ quán Mỹ tại Tehran năm 1979, khi hàng chục công dân Mỹ bị giam giữ trong hơn một năm. Tới năm 2016, 10 binh sĩ hải quân Mỹ bị IRGC bắt giữ gần đảo Farsi trên vịnh Ba Tư. Dù chỉ bị giam giữ dưới một ngày, các binh sĩ này bị chụp ảnh trong tư thế quỳ, tay đặt trên đầu - hình ảnh gây chấn động dư luận Mỹ.



Tổng thống Donald Trump sẽ đứng trước quyết định khó khăn nếu Iran bắt được tù binh Mỹ. Ảnh: Reuters.


Hồi đầu tháng 3, Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Larijani - người sau đó bị sát hại trong một cuộc không kích của Israel - cho biết đã nhận được thông tin một số binh sĩ Mỹ bị Iran bắt làm tù binh. Thông tin này sau đó đã bị quân đội Mỹ bác bỏ.

Trong những tuần qua, giới lãnh đạo Mỹ sử dụng ngôn từ mạnh mẽ nhằm vào Iran. Tổng thống Donald Trump tuyên bố sẽ đưa Iran “trở về thời kỳ đồ đá”, trong khi Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nói sẽ mang đến “cái chết và sự phá hủy từ bầu trời”. Điều này có thể khiến các tù binh Mỹ bị đối xử khắc nghiệt hơn.