1/30/22
LOS ANGELES, California (NV) – COVID-19 cướp đi không hề ít sinh mạng của bác sĩ và y tá, thêm vào đó, một số lượng lớn những người này bỏ nghề, nghỉ hưu sớm, khiến gây ra tình trạng thiếu hụt trầm trọng nhân lực ngành y hầu như mọi quốc gia, đặc biệt các quốc gia giàu có.
Theo Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) thống kê, có hơn 180,000 nhân viên y tế toàn thế giới tử vong vì đại dịch COVID-19, bắt đầu từ Tháng Giêng cho đến cuối năm 2020.
Nhân viên y tế ngoại quốc được các quốc gia Âu-Mỹ chiêu mộ rầm rộ vì tình trạng thiếu người trầm trọng do COVID-19. (Hình minh hoạ: Luke Dray/Getty Images)
Riêng tại Mỹ, khoảng 20% nhân viên y tế bỏ việc trong thời đại dịch.
Biến thể Omicron lây lan nhanh cấp kỳ, khiến các bệnh viện càng thêm thiếu hụt nhân lực.
Về mặt kinh tế, chi phí chăm sóc y tế trở thành gánh “quá” nặng cho hệ thống y tế toàn cầu.
WHO thống kê trong 80 quốc gia ghi nhận chỉ trong năm 2021, các hoạt động đình công phản đối tình trạng làm việc trong ngành y tế tương đương cả một thập niên trước đó.
Các quốc gia giàu lẫn kém phát triển đều lâm vào tình cảnh “chảy máu” lực lượng lao động ngành y tế như vậy.
Giải pháp của nước giàu: “Hốt” bác sĩ và y tá từ các nước nghèo
Hai quốc gia giàu có ở Bắc Mỹ, Hoa Kỳ và Canada, đều đưa ra những chính sách vô cùng năng động để chiêu mộ nhân viên y tế từ các quốc gia nghèo.
Hơn thế nữa, ba quốc gia phát triển ở Liên Âu như Đức, Anh, và Phần Lan, vốn trước đây không có chính sách thu dụng nhân viên y tế ngoại quốc, bây giờ đã thay đổi các tiêu chuẩn di dân để thu hút thành phần này, theo nhật báo The New York Times.
Chính phủ Anh giới thiệu chương trình “Health and Care Visa” cho nhân viên y tế ngoại quốc nhập cảnh vào năm 2020, nhằm mục tiêu lấp đầy các vị trí thiếu hụt trong các bệnh viện. Chương trình này đưa ra những thay đổi để giải quyết hồ sơ nhập cảnh nhanh hơn, chẳng hạn như giảm chi phí thị thực.
Tình trạng thiếu nhân viên y tế vì COVID-19 diễn ra khắp nơi trên thế giới. (Hình minh hoạ: Jan Hetfleisch/Getty Images)
Canada nới lỏng các yêu cầu về ngôn ngữ đối với các chuyên viên y tế nội trú trong bệnh viện và xúc tiến quá trình công nhận bằng cấp y tá được đào tạo ở ngoại quốc.
Nhật đang sửa đổi quy định cho phép những y tá được tuyển mộ tạm thời để chăm sóc người cao niên trở thành thường trú nhân.
Còn Đức hạ bớt tiêu chuẩn để các bác sĩ được đào tạo ở nước ngoài trực tiếp chuyển sang các vị trí phụ tá bác sĩ tại quốc gia này.
Nhật báo The Guardian của Anh ghi nhận các quốc gia giàu có gia tăng số lượng tuyển mộ bác sĩ và y tá được đào tạo ngoại quốc từ hai thập niên trước, hiện nay, tình trạng dịch bệnh COVID-19 khiến các chuyên gia y tế các nước nghèo càng “tăng tốc” rời khỏi quê hương để đổi lấy đồng lương cao gấp nhiều chục lần ở Bắc Mỹ và Âu Châu.
Và việc này phơi bày một nguy hiểm khó lường, đó là các nước nghèo không còn bác sĩ và y tá để chăm sóc các bệnh nhân khốn khổ vốn thiếu thốn thuốc men và các phương tiện y tế nặng nề .
Nhu cầu nhân lực y tế tăng mạnh tại Âu-Mỹ thời dịch COVID-19
Hiện tại, mỗi tháng có khoảng 1,000 y tá từ các quốc gia Phi Châu, Philippines, và vùng Caribbean nhập cư vào Mỹ, theo lời bà Sinead Carbery, chủ tịch O’Grady Peyton International, một công ty tuyển dụng quốc tế, nói với NYT.
Từ lâu, Mỹ vốn là nơi thu hút các y tá từ ngoại quốc, bà Carbery cho biết, và nói rằng nhu cầu của “xứ Cờ Hoa” hiện nay ở mức cao nhất mà bà chứng kiến trong ba thập niên.
Ước tính có khoảng 10,000 y tá ngoại quốc đang nằm trong danh sách chờ đợi ở các toà đại sứ Mỹ để phỏng vấn nhập cảnh.
Kể từ giữa năm 2020, số lượng y tá ngoại quốc xin giấy phép hành nghề tại Anh tăng lên ở mức “cao nhất trong 30 năm qua về số lượng,” theo báo cáo “COVID-19 and The International Supply of Nurses” hồi Tháng Bảy, 2020, của ông James Buchan, một thành viên cao cấp Health Foundation, một tổ chức từ thiện của Anh, chuyên cố vấn cho WHO và các chính phủ quốc gia về nguồn lực chuyên viên y tế.
Cảnh các nhân viên y tế nhiều chủng tộc chăm sóc một bệnh nhân COVID-19 tại một quốc gia Tây Âu. (Hình: Alain Jocard/AFP via Getty Images)
Thống kê của Tổ Chức Hợp Tác Phát Triển Kinh Tế (OECD) đưa ra hồi Tháng Năm, 2021 cho biết 25% bác sĩ và 16% y tá ngoại quốc đang làm việc tại các quốc gia giàu có nhất thế giới.
Đây là kết quả nghiên cứu về tình trạng các nước giàu thu hút nhân viên y tế từ các nước đang phát triển để đối phó đại dịch COVID-19.
Nước nghèo mất chất xám và kiệt quệ tài nguyên nhân lực
Các quốc gia đều đầu tư mạnh vào việc xây dựng hạ tầng cơ sơ y tế, trong đó có việc đào tạo các chuyên viên y tế.
Ngoài chuyện tiền bạc đầu tư vào việc giáo dục, vấn đề thời gian là một yếu tố quan trọng khác, vì cần thời gian đáng kể để đào tạo các chuyên viên y tế, y tá, và bác sĩ.
Khi các “tài nguyên chất xám” ra đi, “vốn đầu tư” của quốc gia nghèo bỏ ra để đào tạo các chuyên gia y tế hoàn toàn bị mất trắng.
Trước tình trạng di cư của các y tá và bác sĩ từ các quốc gia ở Phi Châu cận Sahara bị bệnh AIDS tàn phá, vào năm 2010, các quốc gia thành viên của WHO thông qua Quy Tắc Thực Hành Toàn Cầu Về Tuyển Dụng Nhân Lực Y Tế.
Các chính phủ Phi Châu bày tỏ thất vọng khi hệ thống đại học của họ đào tạo các bác sĩ và y tá bằng công quỹ, để rồi những chuyên gia đó bị lôi kéo sang Mỹ và Anh ngay sau khi họ tốt nghiệp, với mức lương mà nước nhà không bao giờ có thể sánh được.
Bản quy tắc trên công nhận quyền di cư của các cá nhân nhưng kêu gọi các quốc gia giàu có tuyển dụng thông qua các thỏa thuận song phương, với sự tham gia của bộ y tế ở quốc gia xuất xứ.
Y tá tại New York biểu tình đòi các bệnh viện mướn thêm nhân lực. (Hình: Angela Weiss/AFP via Getty Images)
Để đổi lấy việc tuyển dụng chuyên viên từ nước ngoài, quốc gia nhận người cần hỗ trợ cho các kế hoạch về y tế mà quốc gia cung cấp nhân lực đưa ra. Các quốc gia nhận người cũng phải cung cấp chương trình “học tập và trở về” mà theo đó nhân viên y tế đi ngoại quốc làm việc thu thập được các kỹ năng mới đem trở về quê nhà sau một khoảng thời gian làm việc ấn định.
Nhưng theo lời ông Howard Catton, tổng giám đốc Hội Đồng Y Tá Quốc Tế, quy tắc trên không phải là những gì đang diễn ra.
Trong một cuộc phỏng vấn với Reuters, ông Catton cho biết: “Đối với những y tá được tuyển dụng, họ không có ý định quay trở lại. Họ muốn lập nghiệp ở một quốc gia khác, rồi đưa cả gia đình ra đi.”
Dân nước nghèo trong vòng nguy hiểm
WHO khuyến nghị tỉ lệ 1,000 dân/bác sĩ, nhưng tại Zambia, một quốc gia Đông Phi, hiện nay có trung bình 12,000 dân/bác sĩ.
Mặc dù, trên giấy tờ, quốc gia này có hàng ngàn y tá đang thất nghiệp, nhưng Bác Sĩ Brian Sampa, ở khu vực Lusaka, cho biết trong tình cảnh bệnh nhân COVID-19 tràn ngập, chính ông phải chạy khắp bệnh viện để tìm một cây kẹp dùng trong máy thở vì không còn các y tá chuyên môn.
Bà Lillian Mwape, y tá trưởng tại phòng cấp cứu bệnh viện ở vùng Lusaka, nói với NYT rằng: “Các y tá được đào tạo chuyên ngạch không còn, trong khi đó, những y tá phổ thông không thể đảm nhiệm những công việc đòi hỏi chuyên môn cao hơn. Không thể nào giữ chân ai được, các y tá cứ liên tục xuất ngoại.”
“Mỗi ngày có hàng chục điện thư mời tôi ra ngoại quốc làm việc,” bà Mwape cho hay.
Còn Bác Sĩ Sampa cho biết hầu như ông phải làm 24/24 và cảm thấy kiệt quệ sức lực thể chất lẫn ý chí.
Vị bác sĩ duy nhất trong khu vực có 80,000 dân này có lương tháng chưa đến $1,000 và được các công ty tuyển mộ mời gọi sang Anh, nơi hứa hẹn trả lương cho ông nhiều gấp chục lần.
“Rõ ràng, có quá nhiều thuận lợi để ra đi hơn là ở lại,” Bác Sĩ Sampa chia sẻ.
“Đối với chúng tôi, những người còn ở lại đến giờ này vì nhiều thứ khác níu kéo, chứ không phải là chúng tôi còn cảm thấy thoái mái,” NYT dẫn lời ông Sampa.
Tại các quốc gia giàu có ở Âu-Mỹ giữa lúc đang đối đầu vật vã với đại dịch COVID-19, tình trạng thiếu nhân lực ngành y trầm trọng đến mức các chính phủ hạ thấp những tiêu chuẩn về di dân lẫn bằng cấp nhằm lôi kéo nhân viên y tế từ các nước nghèo đến làm việc.
Nếu các công ty tuyển mộ thành công trong việc đưa Bác Sĩ Sampa sang Anh làm việc, 80,000 dân ở Lusaka, Zambia, sẽ không còn một vị bác sĩ nào nữa.
Đại dịch COVID-19 bùng phát khoét sâu – và rộng hơn – tình trạng bất bình đẳng mặc định của nhân loại.
Dân nước nghèo luôn phải chịu thiệt……mạng! [đ.d.]
—
