Tùng Ninh | 30/01/2022
Dù bệnh tật và nghèo khó nhưng nghệ sĩ Trang Thanh Xuân vẫn nhớ nghề da diết.
Từng là đào chính triển vọng, xinh đẹp
Nghệ sĩ Trang Thanh Xuân tên thật là Đào Thị Thanh Xuân sinh ra tại Sài Gòn trong một gia đình nghệ sĩ nghèo có ba mẹ đều theo gánh hát.
Ngay từ nhỏ, Trang Thanh Xuân đã đam mê cải lương khi cùng cha mẹ đi theo các gánh hát lưu diễn khắp nơi. Vì vậy, tài năng của bà nở rất sớm, mới 20 tuổi đã hát đào chính.
Nghệ sĩ Trang Thanh Xuân lúc trẻ
Ở thời đỉnh cao trước năm 1975, tên tuổi Trang Thanh Xuân chỉ đứng sau những nghệ sĩ nổi tiếng như Minh Vương, Bạch Lê, Thanh Kim Huệ... Bà còn được diễn chung với nghệ sĩ tài danh Thanh Sang.
Vai diễn gắn liền với tên tuổi Trang Thanh Xuân, được nhắc đến nhiều nhất là vai Bạch Thanh Nga trong vở Máu nhuộm sân chùa, hát chung với nghệ sĩ Minh Tâm, Vũ Linh.
Trang Thanh Xuân từng đi diễn ở đoàn cải lương Hoa Thế Lệ, đóng chính thay cho nghệ sĩ Phượng Mai. Sau đó, bà chuyển sang đoàn Thái Dương rồi đi nhiều đoàn khác nhau.
Trang Thanh Xuân cũng được lên nhiều báo chí thời bấy giờ, như một hiện tượng được khán giả chú ý nhờ ngoại hình xinh đẹp, giọng hát truyền cảm.
Bà còn có một người em gái tên Trang Thanh Đào, cũng theo nghiệp hát cải lương nhưng không nổi bằng. Hai chị em mải miết đi hát tới mức quên cả chuyện kết hôn, lập gia đình.
Phải bán nhà chữa bệnh cho cha mẹ
Sau năm 1975, nghệ thuật cải lương đi xuống khiến các nghệ sĩ gặp nhiều khó khăn.
Lúc này, chỉ những nghệ sĩ nổi tiếng hàng đầu như Bạch Tuyết, Lệ Thủy, Ngọc Giàu, Phượng Liên… mới trụ lại được với nghề. Tên tuổi Trang Thanh Xuân chưa đủ nổi danh nên bị rơi vào quên lãng.
Trang Thanh Xuân trên báo ngày xưa
Vì vậy nữ nghệ sĩ không bám trụ lại được Sài Gòn. Không được hát chính trên sân khấu lớn, bà phiêu dạt theo những gánh hát tỉnh lẻ, kiếm tiền nuôi gia đình và chữa bệnh hiểm nghèo cho cha mẹ. Bà kể lại:
"Hồi mới giải phóng, các đoàn thành phố trả lương diễn viên như tôi rất thấp. Sống không đủ, tôi đi diễn tỉnh riết nên khán giả thành phố dần lãng quên.
Trước năm 1975, khi còn hát trong đoàn Việt Nam Minh Vương thì nhiều người biết tôi lắm. Một ngày có tới vài chục lá thư của khán giả gửi về xin ảnh nhưng sau đó không còn ai nhớ đến" (Theo Người lao động).
Vì phải lo chữa bệnh cho cha mẹ nên Trang Thanh Xuân gặp nhiều khó khăn, tiền cát xê không đủ sống. Gia đình bà phải bán căn nhà nhỏ ở quận 3 là tài sản duy nhất để có tiền sinh hoạt.
Kể từ đó, Trang Thanh Xuân phải đi ở trọ. Bà cũng nghỉ hát vì không còn show, đi bán bắp luộc, bánh chuối chiên để nuôi cả gia đình. Cuộc sống vất vả, phải lo cho cha mẹ khiến Trang Thanh Xuân không còn nghĩ tới chuyện chồng con.
Trang Thanh Xuân (áo đen) đi bán vé số
Vài năm sau đó, cha mẹ Trang Thanh Xuân qua đời, em trai lấy vợ và ở rể. Bà cùng em gái Trang Thanh Đào dắt nhau đến chợ Rạch Ông sống bằng nghề bán vé số và nhặt ve chai.
Phải đi bán vé số, ở trọ 6m2
Hiện tại, hai chị em nữ nghệ sĩ dù tuổi đã cao nhưng không chồng con, ở với nhau trong một căn nhà trọ chật hẹp, rộng 6m2, không kê nổi giường, đi lại cũng khó, không có chỗ để ngồi. Cải hai phải kê bìa giấy lên tấm phản nhỏ để ngủ.
Tuy nhà trọ chỉ có 6m2 nhưng cũng mất tới 1 triệu 700 ngàn tiền thuê mỗi tháng. Trong khi đó, thu nhập của hai chị em chưa đến 70 ngàn mỗi ngày.
Trang Thanh Xuân chia sẻ: "Tôi đi hát chỉ vì đam mê nên không biết cách tích lũy cho tuổi già. Trước kia, tiền lương đi hát đều do mẹ tôi quản lý, rồi tiền bạc và nhà cửa dần ra đi vì việc chữa bệnh.
Lúc trẻ, tôi cũng trải qua vài mối tình nhưng không tiến được đến hôn nhân. Cũng như tôi, em gái Thanh Đào chọn lối sống độc thân, nương tựa vào chị gái sau sự ra đi của cha mẹ".
Trang Thanh Xuân trong phòng trọ 6m2
Sống trong cảnh khó khăn, nghèo đói, Trang Thanh Xuân và em gái còn chịu cảnh bệnh tật đau đớn. Nữ nghệ sĩ bắt đầu bị rối loạn tiền đình và hở van tim vào năm 1983.
Sau nhiều đợt điều trị cộng thêm bệnh thấp khớp khiến, bà đi lại khó khăn. Căn bệnh khiến bà đau nhức thường xuyên và không thể làm thêm những công việc khác như bưng bê, rửa chén bát, giặt quần áo thuê... để có thêm thu nhập, chỉ bán vé số với số tiền ít ỏi. Bà nói:
"Tôi bị thoái hóa khớp, giãn tĩnh mạch, phải bó chân lại mới đi bộ được nếu không bó thì chân sưng lên đau lắm, không đi nổi.
Hai chị em tôi đều không lập gia đình nên không có chồng con, chỉ nương tựa lẫn nhau, sống nhờ nghề bán vé số.
Tôi đi bán vé số một ngày chỉ được 50 vé, lời được 50 ngàn đồng, còn em gái tôi chỉ bán được mười mấy vé thôi.
Đầu tiên, tôi định bán bắp nhưng bê không nổi, lại phải đẩy xe nặng quá. Vì thế nên tôi phải chuyển qua bán vé số.
Hồi xưa chị em tôi đi hát chỉ biết ngày đêm theo gánh hát, không mua nhà cửa gì nên giờ không có nhà mà ở.
Tôi cũng có bà con dưới quê nhưng họ khó khăn nên tôi không dám nhờ vả gì".
Khó khăn, bệnh tật là vậy, nhưng nghệ sĩ Trang Thanh Xuân vẫn không ngày nào quên sân khấu.
Tại chương trình Thương đời gạo chợ nước sông, Trang Thanh Xuân đã cho mọi người xem lại những bức hình và bài báo về mình ngày xưa vẫn giữ đến tận bây giờ.
rang Thanh Xuân bật khóc
Dù đã rời xa sân khấu cải lương từ lâu nhưng bà vẫn nhớ nghề da diết và giữ được giọng hát truyền cảm, nội lực. Bà cất giọng ca một đoạn vọng cổ khiến ai cũng bất ngờ.
Hát xong, nữ nghệ sĩ bật khóc nói: "Mỗi lần hát như vậy, tôi nhớ sân khấu lắm, ngồi khóc một mình, nhưng biết làm sao được bây giờ".
Vì nghèo và mặc cảm nên Trang Thanh Xuân thường lẩn tránh mỗi khi có người quen nhận ra. Đặc biệt, bà không bao giờ muốn nhờ đến sự giúp đỡ từ các đồng nghiệp năm xưa. Bà nói:
"Tên tuổi tôi cũng không quá lớn, chỉ được coi là một đào chính có triển vọng nên tôi tự biết phận mình. Cũng có nghệ sĩ gặp tôi, lúc đầu tỏ ra mừng rỡ sau rồi tỉnh bơ quay đi".
