June 1, 2022
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Hôm 31 Tháng Năm, Tòa Án Nhân Dân ở Sài Gòn đã buộc những người thừa kế của hai mẹ con Việt kiều Mỹ phải thực hiện hợp đồng “hứa thưởng” đã ký với nguyên đơn 15 năm trước, trong vụ đòi lại căn nhà bị chính quyền cướp.
Theo đó, Hội Đồng Xét Xử tuyên chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của ông Đặng Đình Thịnh, 48 tuổi, luật gia, buộc những người thừa kế quyền và nghĩa vụ của bị đơn Vương Thị Khanh cùng con trai Nguyễn Đắc Quang, Việt kiều Mỹ (đều đã chết), phải trả số tiền 68 tỷ đồng ($2.93 triệu) đã “hứa thưởng.”
Ông Đặng Đình Thịnh tại tòa hôm 30 Tháng Năm. (Hình: Tuyết Mai/Tuổi Trẻ)
Báo Tuổi Trẻ dẫn hồ sơ vụ án cho hay căn nhà số 446-448 Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3, thuộc sở hữu của hai vợ chồng ông Nguyễn Đắc Kha và bà Vương Thị Khanh.
Năm 1980, vợ chồng bà Khanh ký giấy ủy quyền cho ông Phan Bình quản lý, sử dụng nhà, đất. Giấy ủy quyền này được cơ quan hữu trách chấp thuận vào năm 1981. Năm 1982, vợ chồng bà Khanh xuất cảnh sang Mỹ sinh sống.
Đến năm 1999, Ủy Ban Nhân Dân ở Sài Gòn ký quyết định tịch thu căn nhà của vợ chồng bà Khanh với lý do “thuộc diện nhà vắng chủ.”
Năm 2007, bà Khanh và con trai là ông Nguyễn Đắc Quang từ Mỹ về Việt Nam gặp và ký kết hợp đồng ủy quyền cho ông Đặng Đình Thịnh thay mặt mình thực hiện các thủ tục để đòi lại căn nhà. Hai bên làm thỏa thuận “hứa thưởng” cho ông Thịnh 35% tổng giá trị căn nhà nếu đòi lại được.
Sau thời gian khiếu nại, năm 2011, Bộ Xây Dựng ký quyết định đồng ý trả lại căn nhà trên cho gia đình bà Khanh. Tuy nhiên, bà Khanh và ông Quang không thực hiện thỏa thuận “hứa thưởng,” nên ông Thịnh làm đơn kiện ra tòa. Trong khi đó, ông Quang đã nhận tiền cọc bán căn nhà trên cùng lúc cho hai người.
Đầu năm 2015, xử sơ thẩm lần 1, Tòa Án Nhân Dân ở Sài Gòn xác định giá trị căn nhà trên 156 tỷ đồng ($6.72 triệu). Đồng thời, công nhận “hợp đồng hứa thưởng” giữa nguyên đơn và bị đơn, buộc mẹ con bà Khanh phải trả cho ông Thịnh số tiền gần 55 tỷ đồng ($2.37 triệu) tương đương 35% trị giá căn nhà.
Trong lúc giải quyết vụ án này phát sinh nhiều quan hệ tranh chấp khác và cũng được tòa giải quyết. Song, cấp phúc thẩm tuyên hủy, tách các quan hệ tranh chấp thành vụ án khác.
Năm 2017, Tòa Án Nhân Dân Tối Cao xử giám đốc thẩm, tuyên hủy cả hai bản án trên vì cho rằng vi phạm tố tụng, quá trình giải quyết “chưa bảo đảm quyền lợi của các bên liên quan.”
Trong phiên xử lần này hôm 30 Tháng Năm, ông Thịnh giữ nguyên yêu cầu đòi bồi thường 35% giá trị căn nhà, tương đương với giá thị trường là 113 tỷ đồng ($4.87 triệu). Thế nhưng những người thừa kế quyền và nghĩa vụ của bà Khanh, ông Quang không chấp nhận, chỉ đồng ý trả cho ông Thịnh 15%.
Sau hai ngày xét xử, Hội Đồng Xét Xử cho rằng “hợp đồng hứa thưởng” giữa nguyên đơn và bị đơn được xác lập tại Mỹ và được hợp thức hóa lãnh sự.
Tại thời điểm ký kết hợp đồng, ông Quang và bà Khanh “hoàn toàn minh mẫn, không bị ép buộc” nên có đủ căn cứ xác định quan hệ giao dịch này là hợp pháp.
Tuy nhiên, tại thời điểm xác lập hợp đồng, chồng bà Khanh đã qua đời và không để lại di chúc thừa kế. Do đó, bà Khanh không có quyền định đoạt toàn bộ giá trị căn nhà, mà chỉ có quyền đối với 50% giá trị căn nhà. Ngoài ra, bà Khanh cùng chín người con thuộc hàng thừa kế thứ nhất nên mỗi người được chia 1/20 căn nhà. Tức, bà Khanh được hưởng 11/20 căn nhà và ông Quang được hưởng 1/20 căn nhà, nên chỉ có quyền định đoạt 12/20 giá trị căn nhà.
Theo kết luận giám định, giá căn nhà 446-448 Nguyễn Thị Minh Khai khoảng 324 tỷ đồng ($13.96 triệu). Bà Khanh và ông Quang được quyết định 12/20 căn nhà, tương đương với 194.4 tỷ đồng ($8.37 triệu).
Căn nhà bị Ủy Ban Nhân Dân ở Sài Gòn cướp có diện tích hơn 1,000 mét vuông, hiện đang là trụ sở của một ngân hàng. (Hình: Hải Duyên/VNExpress)
Tòa xác định, ông Thịnh đã hoàn thành công việc đòi lại căn nhà trên cho mẹ con bà Khanh, nên mẹ con bà “phải có nghĩa vụ thực hiện hợp đồng hứa thưởng.” Từ đó, tòa tuyên buộc bị đơn phải trả cho ông Thịnh 68 tỷ đồng ($2.93 triệu) tương đương 35% của 194.4 tỷ đồng ($8.37 triệu).
Hội Đồng Xét Xử còn tuyên hủy di chúc của bà Khanh để tài sản lại cho bà Phượng (cháu nội của bà Khanh), vì trước đó bà Khanh đã có “hợp đồng ủy quyền hứa thưởng” và hợp đồng tặng cho ông Quang (cha ruột của bà Phượng) toàn bộ giá trị ngôi nhà, nên bà Khanh không còn di sản để lại. (Tr.N) [qd]
