Liên Thành 4/9/23
Nga đang tiến hành cuộc chiến thông tin sai lệch ở Trung Đông (ảnh: Getty).
Chiến dịch tuyên truyền thông tin sai lệch của Nga nghe có vẻ quen thuộc, vì nó rất phổ biến, và phương Tây thường xuyên phải đối phó với cuộc chiến này.
Sau cuộc xâm lược Ukraina của Nga năm ngoái, thì Mỹ, Anh và Liên minh Châu Âu đều đã có hành động nhanh chóng và quyết đoán để chống lại những tuyên truyền sai lệch của Nga, chặn các kênh truyền hình của nhà nước Nga như Russia Today (RT) và Sputnik, cùng với YouTube cũng cấm các kênh này.
Tuy nhiên, trong thế giới nói tiếng Ả Rập, những thông tin sai lệch của Nga vẫn chưa nhận được sự quan tâm như vậy. Và kết quả là Nga đang làm tốt hơn rất nhiều trên mặt trận đó ở một khu vực rộng lớn ở Trung Đông.
Khai phá chiến dịch tuyên truyền của Nga, người ta thấy những câu chuyện quen thuộc mà chính quyền Matxcova đang thực hiện để làm sai lệch nhận thức của công chúng.
Chỉ cần lướt qua các trang mạng xã hội như Twitter, người ta sẽ tìm ra vô số thông tin từ các hãng tin nhắm đến độc giả Ả Rập. Những báo cáo này cho rằng cuộc khủng hoảng lúa mì toàn cầu là do động cơ bất chính của Liên minh châu Âu và Mỹ gây ra thay vì sự phong tỏa của Nga đối với Ukraina.
Trong những ngày đầu của cuộc xâm lược Ukraina, các kênh tin tức do Nga vận hành trong thế giới Ả Rập đã tự tin tuyên bố với hàng triệu khán giả của họ rằng Tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky đã rời khỏi thủ đô Kyiv. Họ đưa ra tuyên bố đã bị vạch trần từ lâu rằng Ukraina đã xây dựng các phòng thí nghiệm bí mật để phát triển vũ khí sinh học, và thậm chí lan truyền xung quanh một video có nội dung giả mạo về ông Zelensky, trong đó tổng thống Ukraina kêu gọi binh sĩ của mình hạ vũ khí và đầu hàng.
Sức mạnh của mạng xã hội là những câu chuyện như thế này thường tự duy trì, tạo ra động lực của chính chúng một cách hiệu quả, giống như một tảng đá lăn từ trên một ngọn đồi xuống.
Bất kỳ câu chuyện nào được gói gọn trong các từ khóa đủ phổ biến và gây ra sự phẫn nộ đều có thể duy trì khả năng tồn tại trong nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng, và đạt được một mức độ hợp pháp nào đó.
Ví dụ, “White Helmets”, tạm dịch là Mũ bảo hiểm trắng, là đối tượng của một chiến dịch nhỏ giọt của Nga, trong đó không ngừng đưa các báo cáo sai sự thật về các cuộc tấn công vũ khí hóa học ở Syria, sau đó được các cơ quan truyền thông được Điện Kremlin kiểm soát lan truyền. Những câu chuyện kiểu này sau đó tiếp tục được lan tỏa bởi những người dùng mạng xã hội phản hồi thông qua việc liên tục đề cập đến các chủ đề này. Điều này khiến các luận điểm phát triển thông qua việc người dùng nhắc đi nhắc lại, cho đến khi chúng trở nên rất bình thường.
Vở kịch tương tự do các đài truyền hình do nhà nước Nga tài trợ hiện cũng có thể thấy ở Ukraina. Chỉ cần nhìn vào đằng sau nhiều tuyên bố sai sự thật được tung ra và lan truyền trên các mạng xã hội, người ta sẽ tìm thấy trên kênh Sputnik và Russia Today tiếng Ả Rập.
Kênh Russia Today nổi bật ở Trung Đông cũng như ở Châu Âu, hoạt động 24 giờ một ngày trên 8 đài vệ tinh, khiến kênh này trở thành một trong 5 kênh truyền hình tin tức được xem nhiều nhất trong khu vực Ả Rập. Không chỉ vậy, Russia Today tiếng Ả Rập còn là một trong những trang web tin tức phổ biến nhất trong khu vực, trong một số tháng còn vượt trội hơn cả kênh Al-Jazeera. Trong khi đó, kênh YouTube của Russia Today có nhiều người đăng ký chuyên dụng hơn bất kỳ công ty con nào khác của Russia Today. Tổng cộng, các nền tảng truyền thông xã hội của Russia Today tiếng Ả Rập đã thu hút được tổng cộng 804 triệu lượt xem — một con số đã tăng theo cấp số nhân kể từ tháng 2/2022.
Sự hiện diện trực tuyến tăng đáng kể của kênh Russia Today tiếng Ả Rập đồng nghĩa với việc hoạt động tuyên truyền ủng hộ Nga đang được cung cấp trực tiếp cho các thế hệ trẻ trong thế giới nói tiếng Ả Rập — và phương pháp của họ không hề tinh vi. Russia Today tiếng Ả Rập thường đăng nội dung với tốc độ gấp 2-3 lần so với kênh Al-Jazeera hoặc kênh BBC. Mục tiêu của kênh này dường như là làm khán giả quá tải với một loạt thông tin mà sau đó được chuyển tiếp và đăng lại, với mục đích là áp đảo những thông tin đúng sự thật.
Bên dưới các kênh lớn do Nga tài trợ như vậy còn có một loạt các phương tiện truyền thông khác trong khu vực, hoạt động như những kênh ủng hộ. Các kênh truyền thông này sau đó nhắc lại các luận điểm thân Nga, và phổ biến chủ đề này cho khán giả địa phương.
Tuy nhiên, mục đích của các nguồn truyền thông này không chỉ là lan truyền các báo cáo sai sự thật về cuộc chiến ở Ukraina – mà đúng hơn, chúng coi các động thái của Nga là bức tường thành chống lại các chính sách của phương Tây trong khu vực và coi Nga là kẻ nhất định chiến thắng trong cuộc xung đột ở Ukraina.
Những nỗ lực nhằm đưa ra lời biện minh sai lầm về hành động xâm lược nước ngoài của Nga đang tìm thấy mảnh đất màu mỡ trong thế giới nói tiếng Ả Rập, và rất nhiều người đã thấy vỡ mộng với phần lớn chính sách đối ngoại của phương Tây trong vài thập kỷ qua.
Hơn nữa, việc Mỹ ủng hộ Israel trong việc chiếm đóng các vùng lãnh thổ của Palestine khiến cho những phản đối phương Tây cảm thấy việc Nga chiếm các vùng lãnh thổ của Ukraina nghe có vẻ đặc biệt sáo rỗng, ngay cả khi nhiều người ở phương Tây bày tỏ sự thông cảm với người Palestine.
Tuy nhiên, ở khắp các thủ đô của các nước phương Tây, sự phản bác đối với tuyên truyền của Nga rất phổ biến.
