2/5/26
Khi biết không có thưởng Tết, nhiều người bất ngờ và quyết định nghỉ việc ngay, số khác tuy hụt hẫng nhưng không quá sốc do đã dự đoán trước để chủ động chi tiêu.
Nhận thông báo từ bộ phận nhân sự hôm 15/1 cho biết năm nay toàn bộ ban lãnh đạo và nhân viên không có thưởng Tết, Ngân Hà, 32 tuổi, nhân viên marketing một công ty startup ở TP HCM, không mấy bất ngờ. Cô cho biết đã phần nào đoán được kết cục này qua những lần công ty liên tục cắt giảm chi phí và trì hoãn kế hoạch mở rộng suốt nhiều tháng trước đó.
"Khi phòng nhân sự thông báo không có thưởng, tôi tự nhủ đúng như dự đoán. Không vui, nhưng không sốc. Công ty chúng tôi mới thành lập được 4 năm, có tổng 20 người. Năm vừa rồi, tình hình kinh doanh rất khó khăn nên từ giữa năm, tôi đã xác định tinh thần sẵn là khó có tiền thưởng Tết", Hà nói, cho biết ba năm trước, mức thưởng dao động khoảng 15 triệu đồng.
Cô gái quê Vùng Tàu cũ kể, từ tháng 9, cô đã chủ động cắt giảm các khoản chi tiêu, không lên kế hoạch du lịch Tết, thay vào đó tập trung tiết kiệm tiền lương và tìm thêm công việc freelance. Nhờ vậy, khi chỉ còn vài tuần nữa đến năm mới, Hà đã để dành được 20 triệu đồng, đủ tiền tàu xe, biếu Tết bố mẹ và tiêu dùng cho cá nhân.
Nhiều người phải sử dụng quỹ dự phòng hoặc để sẵn một khoản tiền Tết từ trước, vì dự đoán tình hình kinh doanh công ty, khó có tiền thưởng Tết.
Tương tự, Mạnh Hùng, 27 tuổi, kỹ thuật viên công ty sản xuất thiết bị y tế ở Bình Dương, cho hay nhóm anh đã bắt đầu nghe ngóng và đánh giá trước tình hình thưởng Tết, khi đơn đặt hàng thiết bị sụt giảm nhiều theo quý trong năm qua. "Thấy công ty cho nghỉ luân phiên, tăng ca gần như không còn, tôi hiểu Tết này khó khăn hơn rồi", anh nói.
Thay vì ngóng tiền thưởng để rồi nhận thông báo sẽ không có khoản này, Hùng tìm cách khắc phục và tự nhắc nhở mình cần thắt chặt dòng tiền, chi tiêu có kế hoạch hơn, đồng thời thông báo với gia đình về tình hình kinh tế năm nay, thống nhất sẽ ăn Tết gọn nhẹ. "Thưởng Tết giờ không còn là quyền lợi mặc định nữa. Chuẩn bị tâm lý trước giúp mình đỡ hụt hẫng", anh nói.
Hùng cho biết gắn bó với công ty từ những ngày mới ra trường, coi đây là nơi học nghề, tích lũy kinh nghiệm và trưởng thành dần trong môi trường làm việc kỷ luật nhưng khá cởi mở. Theo anh, ban lãnh đạo luôn minh bạch về tình hình sản xuất - kinh doanh, quan tâm tới đời sống nhân viên trong khả năng cho phép, từ bữa ăn ca đến chế độ phúc lợi cơ bản. Ngoài ra, công ty cũng chưa từng chậm lương.
"Tôi nghĩ không người sếp nào muốn cắt thưởng Tết của nhân viên, nhưng khi thị trường khó khăn chung, tôi tự nhủ cố đặt mình vào vị trí của chủ doanh nghiệp để hiểu và chia sẻ. Chỉ mong công ty và anh em cùng cố gắng, giữ được việc làm, vượt qua giai đoạn này rồi tính tiếp", Hùng nói.
Trái ngược sự chủ động này, với nhiều người khác, thưởng Tết không chỉ là tiền, mà còn là sự ghi nhận cho những nỗ lực, cống hiến suốt cả năm lao động. Vì thế, khi khoản thưởng quen thuộc đột ngột không còn, không ít người cảm thấy hụt hẫng, chạnh lòng, bởi niềm vui Tết và cảm giác được trân trọng cũng theo đó mà vơi đi.
Sau hai năm gắn bó, Lan, 29 tuổi, nhân viên hành chính nhân sự ở Hà Nội, quyết định nộp đơn nghỉ việc chỉ một tuần sau khi nhận thông báo năm nay sẽ không có khoản thưởng Tết nào, ngoài một hộp quà trị giá khoảng 500.000 đồng. "Điều khiến tôi thất vọng không hẳn là tiền, mà là cách thông báo rất lạnh lùng: một email ngắn gọn, không lời giải thích", chị nói.
Theo chị, suốt cả năm phải tăng ca liên tục, kiêm nhiệm thêm phần việc của những đồng nghiệp đã nghỉ, nhưng đến cuối năm lại không nhận được bất kỳ hình thức ghi nhận nào, dù chỉ mang tính động viên. "Nỗ lực cả năm vì khoản thưởng Tết. Thế nên tôi có cảm giác những vất vả của mình không được coi trọng. Khi sự cố gắng không được nhìn nhận, nghỉ việc trở thành lựa chọn rõ ràng và hợp lý nhất", chị nói.
Một số người trẻ hụt hẫng và nghỉ việc ngay khi có thông báo thưởng Tết 0 đồng.
Còn với Anh Tuấn, 35 tuổi, trưởng nhóm bán hàng ở Đà Nẵng, thưởng Tết là yếu tố thể hiện sự cam kết lâu dài giữa doanh nghiệp và người lao động. "Tôi nỗ lực cả năm để đạt KPI, nhưng công ty viện lý do khó khăn chung để cắt thưởng toàn bộ. Bản thân tôi đã có vợ và hai con, phải về quê bằng máy bay, nếu không có thưởng thì gia đình 4 người chúng tôi cũng tốn khoản lớn, phải sử dụng đến cả quỹ dự phòng, ảnh hưởng đến kế hoạch chi tiêu", Tuấn nói.
Sau một tuần suy nghĩ, Tuấn quyết định gửi đơn nghỉ ngay trước Tết. Anh cho rằng nếu công ty tự đưa ra thông báo cắt thưởng Tết mà không có đối thoại, giải thích rõ ràng thì sau này cũng có thể cắt giảm nhân sự hay các khoản tiền trợ cấp bất cứ lúc nào. "Tôi không muốn tiếp tục trong cảm giác bấp bênh đó", anh nói.
Cũng có những trường hợp như Thanh Hằng, 26 tuổi, một kế toán Hà Nội, thưởng Tết 0 đồng không xuất phát từ chính sách thắt chặt chi phí, mà vì doanh nghiệp buộc phải đóng cửa. Nhận thông báo công ty sẽ giải thể ngay trước Tết, cô vừa rơi vào cảnh vừa mất thưởng, vừa đứng trước nguy cơ mất việc khi năm cũ chưa kịp khép lại. Dù hụt hẫng và lo lắng cho chặng đường phía trước, cô cố gắng giữ tinh thần lạc quan, coi đây là dấu mốc buộc mình phải thay đổi, tìm cơ hội mới, với hy vọng năm mới sẽ mở ra những khởi đầu tích cực hơn.
Theo các chuyên gia lao động, thưởng Tết không bắt buộc theo luật, nhưng lại mang ý nghĩa tinh thần rất lớn cho người lao động. Cách doanh nghiệp truyền đạt, chia sẻ khó khăn và ghi nhận nỗ lực của nhân viên có thể quyết định việc người lao động ở lại hay rời đi.
Trên thực tế, dù không được xem là thu nhập cốt lõi, tiền thưởng Tết vẫn là khoản dự trù quen thuộc trong bài toán tài chính của nhiều người lao động. Khi nguồn tiền này đột ngột biến mất, không ít người buộc phải điều chỉnh kế hoạch chi tiêu, cân đối lại ngân sách và tiết chế những khoản không thật sự cần thiết.
Ở khía cạnh tích cực hơn, việc không có thưởng Tết khiến nhiều lao động trẻ nhìn nhận lại cách chi tiêu và quản lý tài chính của mình, chẳng hạn như chú trọng đến tiết kiệm, chủ động lập quỹ dự phòng cho những rủi ro bất ngờ và cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước mỗi quyết định gắn bó hay chuyển đổi công việc. Dần dần, thay vì đặt kỳ vọng vào khoản thưởng ngắn hạn, ưu tiên được dịch chuyển sang mục tiêu xây dựng thu nhập ổn định và con đường nghề nghiệp lâu dài.
Hướng Dương
